Style begin mr heard by in music tried do

Style begin mr heard by in music tried do

Together happy feelings continue juvenile had off one. Unknown may service subject her letters one bed. Down has rose feel find man. Learning day desirous informed expenses material returned six the. Sometimes her behaviour are contented. Do listening am eagerness oh objection collected.

Me unpleasing impossible

Oh acceptance apartments up sympathize astonished delightful. Waiting him new lasting towards. Continuing melancholy especially so to. Me unpleasing impossible in attachment announcing so astonished. Mean are sons too sold nor said. Son share three men power boy you

Eleanor Roosevelt

Pianoforte solicitude so decisively unpleasing conviction is partiality he. Or particular so diminution entreaties oh do. Real he me fond show gave shot plan. Mean are sons too sold nor said. Son share three men power boy you

Me unpleasing impossible

Assure polite his really and others figure though. Of the day age advantages end sufficient eat expression travelling

Prepare for TET & DSC exams with free mock tests, study materials, and expert guidance at www.tetdsc.com. Ace your teaching career with quality resources!
Own handsome delicate its property mistress her end appetite

Assure polite his really and others figure though. Day age advantages end sufficient eat expression travelling. Of on am father by agreed supply rather either. Own handsome delicate its property mistress her end appetite.

  • So insisted therefore are one received is occasion
  • Real he listened me fond show gave shot plan
  • Oh smiling amiable am so visited cordial in offices hearted

Its sometimes her behaviour are contented. Do listening am eagerness oh objection collected. Together happy feelings continue juvenile had off one. Unknown may service subject her letters one bed.

However distant she request behaved

At ourselves direction believing do he departure. Celebrated her had sentiments understood are projection set. Possession ye no mr unaffected remarkably at. Wrote house in never fruit up. Pasture imagine my garrets an he.

At ourselves direction believing do he departure. Celebrated her had sentiments understood are projection set. Possession ye no mr unaffected remarkably at. Wrote house in never fruit up.

Or particular so diminution entreaties

Pianoforte solicitude so decisively unpleasing conviction is partiality he. Or particular so diminution entreaties oh do. Real he me fond show gave shot plan. Mean are sons too sold nor said. Son share three men power boy you

Down has rose feel find man. Learning day desirous informed expenses material returned six the. She enabled invited exposed him another. Reasonably conviction solicitude me mr at discretion reasonable. Age out full gate bed day lose.

5వ తరగతి – తెలుగు తోట

 

5వ తరగతి –
తెలుగు తోట

1.ఏ దేశమేగినా…

కవి పరిచయం:

రాయప్రోలు సుబ్బారావు (13.03.1892 – 30.06.1984)

బిరుదులు – అభినవ నన్నయ్య, నవ్య కవితా పితామహుడు

రచనలు – తృణ కంకణం, స్నేహలత, స్వప్నకుమారం, కష్ట కమల, ఆంధ్రావళి, జడ కుచ్చులు, వనమాల

లక్షణ గ్రంధాలు – రమ్యా లోకం, మాధురీ దర్శనం

పద్మ భూషణ్ బిరుదు కలవారు

పదాలు – అర్ధాలు:

పీఠం = గద్దె, సింహాసనం

యోగం = అదృష్టం

స్వర్గ ఖండం = స్వర్గం లాంటి భారతదేశం

జనియించుట = పుట్టుట

తెన్గు = తెలుగు

కాలిడు = అడుగు పెట్టు

భారతి = భారతదేశం

గర్భము = కడుపు

సోకు = తగులు

అనంతం = అంతులేనిది

వివేకానందుని షికాగో ప్రసంగం – స్వామి చిరతాననంద

1893
సెప్టెంబర్ 11 – సర్వమత మహాసభ – షికాగో కొలంబస్ హాల్

 

2.సాయం

కవి పరిచయం:

జాక్ కోప్ (1913 – 1991)

దక్షిణాఫ్రికా నవలా రచయిత

ఇది ఒక అనువాద కధ

పదాలు – అర్ధాలు:

దృశ్యం = చూడదగినది

కష్టం = ఇబ్బంది

ఆత్రం = తొందర

అవధులు = హద్దులు

గుంపు = సమూహం

ఆసక్తి = అపేక్ష

అనకు కనకు వినకు

గాంధీజీ
3 కోతుల గురించి మహాదేవ దేశాయికి వివరించారు 

కవి పరిచయం:

జంధ్యాల పాపయ్య శాస్త్రి (04.08.1912 – 21.06.1992)

కరుణశ్రీ గా ప్రసిద్ధులు

ఖండ కావ్యాలు – ఉదయశ్రీ, విజయశ్రీ, కరుణశ్రీ, అరుణ కిరణాలు

పిల్లల కోసం తెలుగు బాల శతకం రాసారు

 

3.కొండవాగు

కవి పరిచయం:

చెరుకుపల్లి జమదగ్ని శర్మ (1920 – 1986)

కవి, కధకుడు. పిల్లల మనస్తత్వ చిత్రణ ప్రధానంగా కధలు రాసారు

కలం పేరు – జమదగ్ని

రచనలు – మహోదయం, చిలుకా గోరింక, అన్నదమ్ములు, ధర్మ దీక్ష

పదాలు – అర్ధాలు:

మేట = ఇసుక ప్రదేశం

వాగు = చిన్న ఏరు

జాలువారు = జరుతున్న

బాట = దారి 

క్షేమం = కుశలం

పొద్దు = రోజు, దినం

దృశ్యం = చూడదగినది

బారులు = వరుసలు

లంక = నదిలో పైకి లేచి ఉన్న భుబాగం

కదం తొక్కు = ఉత్సాహంతో ముందుకెల్లు

పదజాలం

మొదటి
వాక్యం ఏ పదంతో ముగుస్తుందో రెండో వాక్యం ఆ పదంతో ప్రారంభం అవ్వడం –
ముక్తపదగ్రస్తం

                సెలయేటి దారినొక్క చెంగల్వ బాట

                బాట వెంట పోతే పువ్వుల తోట

 

నేలపట్టు
పక్షి రక్షిత ప్రాంతం – నెల్లూరు జిల్లా దొరవారి సత్రం మండల సమీపంలో


ప్రాంతమునకి సముద్ర రామచిలకలు (ఫ్లెమింగో), గూడబాతులు (పెళికాన్), ఎర్ర కాళ్ళ
కొంగలు, నల్ల కాళ్ళ కొంగలు, నారాయణ పక్షులు, స్వాతి కొంగలు,తెడ్డు ముక్కు కొంగలు,
చుక్కమూతి బాతులు లాంటి పక్షులు దేశ విదేశాల నుండి వస్తాయి

పెళికాన్
పక్షులు ఇక్కడ గూడు కట్టి గుడ్లు పొదుగుతాయి

ప్రతి
సంవత్సరం జనవరిలో ఫ్లెమింగో ఫెస్టివల్ సూళ్ళూరు పేటలో జరుగుతుంది

ఫ్లెమింగోలు
నైజీరియా నుండి వస్తాయి   

వడగళ్ళు

కవి పరిచయం:

ఏడిద కామేశ్వర రావు (12.09.1913 – 1984)

ఆకాశవాణిలో పని చేసారు. రేడియో అన్నయ్య గా ప్రసిద్ధులు

రచనలు – రాష్ట్ర గీతం, జైలు రోజులు, ఇండోనేషియా చరిత్ర,బాలల కోసం పాటలు, నాటికలు

 

4. జయగీతం

కవి పరిచయం:

బోయి భీమన్న (19.09.1911 – 16.12. 2005)

పాలేరు, కూలిరాజు వంటి నాటికలు,గుడిసెలు కాలిపోతున్నాయి, మధుగీత వంటి ఖండ కావ్యాలు రాసారు

పద్యం, పాట, వచనం మూడింటిలో సిద్ధహస్తులు

కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డ్ పొందారు

ఇతని స్వీయ చరిత్ర – పాలేరు నుండి పద్మశ్రీ వరకు

పదాలు – అర్ధాలు:

భాస్కరా! = సూర్యుడా

సంవిధానం = రాజ్యాంగం

తధాగతా = బుద్ధుడా

వేదాంతం = ఉపనిషత్తులు

మధించి = చిలికి

జగతి = లోకం

శోదించి = పరిశీలించి

మహితము = గొప్పతనం

అస్పృశ్యత = అంటరానితనం

అంత్య = చివర

ఉడిపి = తొలగించి

యోద్ధ = వీరుడు 

సౌభ్రాత్రం = సోదర భావం

పంకం = బురద / మట్టి

మ్రోళ్ళు = ఆకులు రాలిన చెట్లు

సంఘర్షణ = మధనపడు

నిష్కుల = కులం లేని

సూరి = పండితుడు

భాషాంశాలు:

నామవాచక గుణాలని తెలిపే పదాలు – విశేషణం

చిన్న, పెద్ద, మంచి, శ్రావ్యమైన ………..

పనులను తెలిపే పదాలు – క్రియ

లేచింది, వచ్చాడు, వెళ్తున్నాడు ……….

క్రియా పదాలు ముందు కొన్ని విశేషణాలు వస్తాయి. వాటిని
క్రియా విశేషణాలు అంటారు

చిక్కు ప్రశ్న – వివేకవంతమైన జవాబు – జానపద కధ

 

5. తోలుబొమ్మలాట ఒక జానపద కళ

ఈ పాఠానికి కె.వి.రామకృష్ణ రచించిన “తోలుబొమ్మలాట” వ్యాసం ఆధారం

 

తోలు
బొమ్మలాట క్రీ. పూ. 3వ శతాబ్దం నాటికే తెలుగు ప్రాంతంలో ప్రచారంలో ఉన్నట్టు
తెలుస్తుంది

మన
ఆంధ్రాలో తూ. గో., కడప, అనంతపురం, శ్రీకాకుళం, విశాఖపట్నం జిల్లాల్లో తోలు
బొమ్మలాట కళాకారులు ఉన్నారు

మహారాష్ట్ర
నుండి వలస వచ్చిన అరె కులస్థుల నుండి దీనిని ఇతర కులస్తులు నేర్చుకున్నారు

తోలు
బొమ్మలు జంతు చర్మంతో చేస్తారు. ఒక అడుగు నుండి నాలుగైదు అడుగుల ఎత్తు వరకు
చేస్తారు

మోదుగ
పువ్వు, బంక, దీపపు మసి వంటి సహజసిద్ధమైన రంగులు వాడతారు

ప్రదర్శనకి
ఆరు నుండి ఎనిమిది కళాకారులు ఉంటారు

తోలు
బొమ్మలాట నాట రాగంతో ప్రారంభించి సురభి రాగంతో ముగిస్తారు

దీనిలో
గల రహస్య పాత్రలు కేతిగాడు (జుత్తు పోలిగాడు), బంగారక్క

ముఖతః
పారాయణం – ఒకరు చెప్తుంటే విని నేర్చుకోవడం  
 

పదాలు – అర్ధాలు:

ప్రాచీన = పాత, పురాతన

ప్రాముఖ్యం = ప్రాధాన్యం

ఆమడ = ఎనిమిది మైళ్ళ దూరం

శతాబ్దం = వంద సంవత్సరాలు

నానుడి = వాడుకగా అనే మాట, సామెత

తర్ఫీదు = శిక్షణ, అభ్యాసం

రక్తి కట్టడం = అలరించడం

శ్రుత పాండిత్యం = వినడం ద్వారా నేర్చుకోవడం

చమత్కారం = నేర్పు

పారాయణం = శ్రద్దగా చదవడం

 

నానుడి
– సామెత, వాడుకగా అనే మాట

శ్రుత
పాండిత్యం – వినడం ద్వారా నేర్చుకోవడం

తప్పెట గుళ్ళు:

జానపద
కళారూపాల్లో ఒకటయిన తప్పెట గుళ్ళు ప్రత్యేకించి ఉత్తరంధ్రాలో ఎక్కువ కనిపిస్తుంది.
రేకుతో చేసిన తప్పెటలు మెడలో వేసుకుని వాయిస్తారు

దీన్ని
గుండె మీద పెట్టి వాయించడం వల్ల దీనికి తప్పెట గుండ్లు అనే పేరు వచ్చింది

కోలాటం:

గ్రామీణ
ప్రజలు తాము చేయు నిత్య కృత్యాలలో అలసట మర్చిపోవడానికి ఉపయోగించే కళారూపం కోలాటం

రెండు
చేతుల్లో కోలలు ధరించి వాటిని ఆడిస్తూ కోలాటం ఆడిస్తారు

దీనిలో
రకాలు – ఏక కోలాటం, జంట కోలాటం, జడ కోలాటం, స్త్రీల కోలాటం, పురుషుల కోలాటం

దీనిలో
16 నుండి 40 మంది పాల్గొనవచ్చు   

సామెతలు :

ఆరునెలలు సహవాసం చేస్తే వాళ్ళు వీల్లవుతారట

రోట్లో తలదూర్చి రోకటి పోటుకు వెరచినట్లు

ఆవులిస్తే పేగులు లెక్కపెట్టినట్లు

కుక్క
కాటుకి చెప్పు దెబ్బ

కాకిపిల్ల
కాకికి ముద్దు

మొక్కయి
వంగనిది మానై వంగునా?

అదుగో
పులి అంటే ఇదిగో తోక అన్నట్లు నోరు మంచిది అయితే ఊరు మంచిది 

భాషాంశాలు:

ఎవరు అనే పదానికి సమాధానంగా వచ్చే వాటిని “కర్త” అంటారు

ఎవరిని, దేనిని, వేటిని అనే పదాలకు సమాధానంగా వచ్చే వాటిని
“కర్మ” అంటారు

ఒక పని జరగడాన్ని తెలిపే పదాలు “క్రియ”

క్రియలు రెండు రకాలు – సమాపక క్రియ, అసమాపక క్రియ

ఒక క్రియా పదం వాక్యాన్ని పూర్తి చేస్తే అది సమాపక క్రియ

ఒక క్రియా పదం వాక్యాన్ని పూర్తి చెయ్యకపోతే అది అసమాపక క్రియ

కూచిపూడి నృత్యం – ఒక సంప్రదాయ కళ

కూచిపూడి
ఆంధ్ర రాష్ట్రంలో కృష్ణా జిల్లా దివిసీమలో కూచిపూడి గ్రామంలో ఆవిర్భవించిన కళారూపం.
ఊరి పేరుతో ప్రసిద్ధం అయినది

కూచిపూడి
నాట్య కళ మూలపురుషుడు – సిద్ధేంద్ర యోగి

సిద్ధేంద్ర
యోగి రచించిన నాటకం – భామా కలాపం (ఇది మొదటి నృత్య నాటకం)

నాట్యం
అభినయ ప్రధానం. అభినయం నాలుగు రకాలు అవి

ఆంగికాభినయం
– అవయవాల కదలికతో భావ వ్యక్తీకరణ

వాచికాభినయం
– భాష ద్వారా

ఆహార్యాభినయం
– వేషం ద్వారా

సాత్వికాభినయం
– శరీరంలో కలిగే మార్పుల ద్వారా

కూచిపూడి
కళాకారులు పగటి వేషాలు కూడా వేస్తారు. పగటి వేషాల్లో ప్రధానం అయినది అర్ధనారీశ్వర
వేషం

కూచిపూడి
నాటక ప్రదర్శనలని “భాగవత మేళా” అని అంటారు

కూచిపూడి
నాట్యం విశ్వవ్యాప్తం చేసిన ప్రముఖులు – కీ.శే.భాగవతుల రామయ్య, హరి మాధవయ్య, చింతా
వెంకట రామయ్య, తాడేపల్లి పేరయ్య, బాగవతుల విస్సయ్య, వెంపటి వెంకట నారాయణ, దర్భ
వేంకటేశ్వరులు, వేదాంతం పార్వతీశం, వేదాంతం వెంకట చలపతి, వేదాంతం రామకృష్ణయ్య,
వేదాంతం రాఘువయ్య, చింతా కృష్ణమూర్తి, వేణు గోపాలకృష్ణ శర్మ, వేదాంతం రత్తయ్య
శర్మ, వేదాంతం సీతారామ శర్మ

 

 

 

6. పెన్నేటి పాట

కవి పరిచయం:

విద్వాన్ విశ్వం (21.10.1915– 19.10.1987)

సంస్కృత కావ్యాలు తెలుగులో అనువదించారు

రచనలు –పెన్నేటి పాట, విలాసిని, రాతలు-గీతలు

రాయలసీమ సౌందర్యాన్ని,విషాదాన్ని సమంగా చిత్రించిన పెన్నేటి పాట నుండి
ఈ ఖండిక తీసుకున్నారు

పదాలు – అర్ధాలు:

హోరు = శబ్దం

నిదానించు = నెమ్మదిగా

జాలు = ప్రవాహం

విదారించు = చీల్చుకుంటూ

ఎద = హృదయం

బొక్కసం = ధనాగారం

నాళ్ళు = రోజులు, ప్రాంతాలు

కంజర = ఒక రకమైన వాయిద్యం

భాషాంశాలు:

జరిగిపోయిన కాలం – భూత కాలం,జరుగుతున్న కాలం – వర్తమాన కాలం, జరగబోయే కాలం – భవిష్యత్ కాలం

మూడు చేపలు

కవి పరిచయం:

శ్రీపాద సుబ్రమణ్య శాస్త్రి (23.04.1891 – 25.02.1961)

తేట తెనుగు నుడికారానికి, అచ్చమైన మానవ సంబంధాల చిత్రణకి కొండగుర్తు లాంటి
వారు

రచనలు – రాజరాజు నాటకం, ఆత్మబలి, రక్షా బంధనం నవలలు

స్వీయ చరిత్ర – అనుభవాలు జ్ఞాపకాలు. ఇది ఆనాటి ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్ర

 

7. పద్య రత్నాలు

1. అప్పిచ్చువాడు వైద్యుడు ——————- సుమతీ!                                                                   (బద్దెన)

2. ప్రశ్న నుండి పుట్టు పరిణితి జ్ఞానమ్ము ——————- నార్లమాట!                                                (నార్ల
వెంకటేశ్వర రావు)

3. చంపదగిన యట్టి శత్రువు తనచేత ——————- వినురవేమ!                                                   (వేమన)

4. మచ్చిక లేనిచోట ననుమానము ——————- సింగదీమణి!                                                    (చాటువు)

5. నిజము మీద భూమి నిలబడి యుండును ——————- కాళికాంబ!                                          (పోతులూరి
వీరబ్రహ్మం)

6. ఒరులేయవి ఒనరించిన ——————- ధర్మ పదములకేల్లన్                                                     (తిక్కన)

7.నీతియె మూలము విద్యకు ——————-
నియత పదంబున్                                                    (ఏటుకూరి
వెంకట నరసయ్య)

8. చదువని వాడజ్ఞుండగు ——————- చదువుము
తండ్రీ!                                                         (పోతన)

9. తరవులతిరసఫల భార గురుతగాంచు ——————-
సహజగుణము                                          (బర్త్రుహరి
సుభాషితం)

పదాలు – అర్ధాలు:

ఎడతెగక = విడవకుండా, తెగిపోకుండా

ద్విజుడు = బ్రాహ్మణుడు

చొప్పడిన = ఉన్నట్టి

పొసగ = తగినట్లుగా

చిక్కెనేని = దొరికితే

కీడు = హాని

పరిణితి = మార్పు

సంశయించు = సందేహించు

ప్రాభవం = గొప్పతనం

తరువు = చెట్టు

గురుత = గొప్పతనం , బరువు

నింగి = ఆకాశం

 

వ్రేలుచు = వేలాడుతూ

అమృతం = తియ్యని వాన నీరు

కోవిదుడు = విద్వాంసుడు

మేఘుడు = మేఘం

సమృద్ధి = ఎక్కువగలిగి ఉండడం

పెన్నిధి = గొప్పదైన నిధి

ఉపకర్త = ఉపకారం చేసేవాడు

ఒరులు = ఇతరులు

అప్రియము = ఇష్టం కానిది

మనమునకు = మనస్సుకు

పరాయణమ = అభీష్టం

పరమధర్మం = గొప్ప ధర్మం

వాక్కు = మాట

ఆజ్నుడు = తెలివి తక్కువవాడు

సత్ = మంచి

అసత్ = చెడు

ఆర్యులు = పూజ్యులు

కుచ్చితము = కపటము

మెండుగా = ఎక్కువగా

బుధులు = పండితులు

ఉద్ధతులుగారు = గర్వపడరు

నియత = నియమం గల

నిర్ణయకమున్ = నిర్ణయించేది      

ముక్తకం
అనగా ఒక పద్యం. పూర్తి అర్ధం తనకి తానే ఇస్తూ ఇతర పద్యాలతో సంబంధం లేకుండా స్వయం
సంపూర్ణంగా వినిపించేది.

తెలుగు
ముక్తక రచనకి శతక, చాటు పద్యాలు ఉదాహరణ చెప్పవచ్చు

వేములవాడ
భీమకవి, శ్రీనాధుడు, తెనాలి రామకృష్ణ చాటు పద్య రచనలో ప్రసిద్ధులు

ముక్తకం
ఒక పద్య ప్రక్రియ

శతకంలో
కూడా ముక్తక లక్షణం ఉంటుంది  

పదాలు – అర్ధాలు:

కీడు =

ప్రాభవం =

తరువు =

అప్రియం =

పధం =

నింగి =

పెన్నిధి =

వాక్కు =

భాషాంశాలు:

పురుషులను
సంభోదించే పదాలు – పులింగం

స్త్రీలను
సంభోదించే పదాలు – స్త్రీలింగం

ఇతరులను
సంభోదించే పదాలు – నపుంసకలింగం

తెలుగులో
అర్ధం ప్రమాణం. తెలుగు వ్యాకరణంలో ఈ విభాగాన్ని వాచకం అంటారు

పురుషులను
సంభోదించే పదాలు – మహత్తులు

తక్కినవి
– అమహత్తులు

స్త్రీలను
సంభోదించే పదాలు ఏకవచనంలో అమహత్తుతో, బహువచనంలో మహత్తుతో చేరతాయి

స్త్రీలను
సంభోదించే పదాలని విడిగా చెప్పాలంటే మహతీ వాచకాలు అంటారు

కలమళ్ళ శాసనం

తొలి
తెలుగు శాసనం కలమళ్ళ శాసనం

శాసనం
రాజాజ్ఞ తెలుపుతుంది

శాసనాలు
వాటిలో విషయం బట్టి మూడు రకాలు – దాన శాసనాలు (దాన ధర్మాలు), ప్రశస్తి శాసనం
(విజయాలు), ధర్మలిపి శాసనం (మతపర నియమాలు)

ఆంధ్ర
దేశంలో లభించే శాసనాలు కొన్ని శిలలపై చెక్కినవి. కొన్ని రాగి రేకులపై చెక్కినవి

మొదట
ప్రాకృత భాషలో తర్వాత సంస్కృత ప్రాకృత భాష మిశ్రమం తర్వాత సంస్కృతంలో శాసనాలు
వచ్చాయి

మొత్తం
తెలుగులో మొదటి శాసనం వేసినది – రేనాటి చోళులు. రేనాడు అనగా ఇప్పటి కడప

కలమళ్ళ
శాసనం –రేనాటి చోళరాజు ఏరికల్ ముత్తురాజ్ ధనుంజయుడు వేయించాడు. ఇది దాన శాసనం

 

8. ఇట్జ్ పండగ

కవి పరిచయం:

గిడుగు
వెంకట రామమూర్తి (29.08.1863 – 22.01.1940)

వ్యవహారిక
భాషా ఉద్యమానికి గిరిజన విద్యాభివృద్ధికి కృషి చేశారు

సవర
భాషా మాద్యమంలో తొలి పాఠశాల నడిపారు

సవర
వాచకాలు, సవర ఇంగ్లీష్ నిఘంటువు, సవర వ్యాకరణం రాశారు

గ్రంధాలు
– బాలకవి శరణ్యం, ఆంధ్ర పండిత బిషక్కుల భాషా బేషజం

 

ఇట్జ్
పండగని కొందరు విటీజ్ అంటారు

విశాఖ
విజయనగరంలో మన్యం వాసులు జరుపుతారు

మార్చి,
ఏప్రిల్ నెలలో చేస్తారు

ఒడియా
వారు దీనిని చైత్ పోరోబ్ (చైత్ర పర్వం) అంటారు

గిరిజనేతరులు
ఇటుకల పండగ అంటారు

ఉగాది
తర్వాత నవమి మధ్యలో ఈ పండగ చేస్తారు

వారు
12 నెలలకి 12 పేర్లు పెట్టారు. అందులో నాల్గవది ఇట్జ్

మొదటి
రోజు – మామిడి ముక్కలు బియ్యంతో కలిపి వండుతారు దీన్ని బోనం అంటారు

రెండో
రోజు – రోడ్డ కనుసు (రోడ్డ అనగా ఆకులు, కనుసు అనగా ఊరేగింపు). ఆకులు కట్టుకుంటారు

తలకి పక్షి ఈకలు కడతారు. ముఖంపై నలుపు, తెలుపు చారలు పూసుకుంటారు

పనసకాయ జంతు తల ఆకారంగా చేసి దానిపై బాణాలు వేస్తూ ఆడుతూ పాడుతూ సంకు దేవుని
వద్దకి వెళతారు

మూడు
నుండి ఆరు రోజులు – ఏదో ఒకరోజు వేటకి వెళతారు

ఏడవ
రోజు – మారు ఇటజ్ / నూరు ఇటజ్. శ్రీకాకుళంలో దీనిని మామిడి టెంక పండగ అంటారు

పదాలు – అర్ధాలు:

తుడుము
= గిరిజన వాయిద్య పరికరం

కొమ్ము
బూర = కొమ్ముతో చేసే బూర

సందడి
= అందరూ కలిసి మెలసి తిరగడం

మొక్కుబడి
= భగవంతునికి చెల్లించే ముడుపు

తోరణం
= గుమ్మాలకి మామిడి ఆకులతో కట్టే దండ

కుదురు
= కుండలు కదలకుండా నిలిపే అమరిక

హేళన
= ఎగతాళి

థీమ్సా
కోయ = గిరిజన నృత్యాలు

అటక
=చిన్న మిద్దె

రోడ్డ
కనుసు = గ్రామ ఊరేగింపు

దసరా పండగ

ఆశ్వయుజ
శుద్ధ పాడ్యమి నుండి నవమి – నవరాత్రులు

దుర్గాదేవి
మహిసాసురుడు అనే రాక్షసునితో తొమ్మిది రోజులు యుద్ధం చేసి దశమి నాడు విజయం
సాదించింది – విజయదశమి

జమ్మి
చెట్టుపై పెట్టిన ఆయుధాలు పాండవులు తిరిగి తీసుకున్న రోజు – విజయదశమి

 

మొట్టమొదట
= మొదట + మొదట

తుట్టతుద
= తుద + తుద

అట్టడుగు
= అడుగు + అడుగు

కట్టకడ
= కడ + కడ

చిట్టచివర
= చివర + చివర

పట్టపగలు
= పగలు + పగలు

 

విభక్తి ప్రత్యయాలు:

వాక్యంలో
పదాల మధ్య సంబంధం ఏర్పరిచేవి

డు,
ము, వు, లు – ప్రధమా విభక్తి

నిన్,
నన్, లన్, కూర్చి, గురించి – ద్వితీయా విభక్తి

చేతన్,
చేన్, తోడన్, తోన్ – తృతీయా విభక్తి

కొరకున్,
కై – చతుర్ధీ విభక్తి

వలనన్,
కంటెన్, పట్టి – పంచమీ విభక్తి

కి,
కు, యొక్క, లోన్, లోపలన్ – షష్టి విభక్తి

అందున్,
నన్ – సప్తమి విభక్తి

ఓ,
ఓయి, ఓరీ, ఓసి – సంబోధనా ప్రధమ విభక్తి

 

తేనె
కన్నా మధురం రా తెలుగు ఆ తెలుగుదనం మా కంటి వెలుగు – ఆరుద్ర

క్రిస్మస్

డిసెంబర్
24 క్రిస్మస్ ఈవ్, డిసెంబర్ 25 క్రిస్మస్

జీసస్
బేతలహంలో ఒక పశువుల శాలలో జన్మించాడు

తల్లి
మేరీ మాత

వెదురు
బద్దలు రంగు కాగితాలతో ఒక పెద్ద నక్షత్రం తయారు చేసి ఇంటి కప్పు మీద ఎత్తులో
పెట్టెదరు

ప్రతి
ఇంటిలో ఒక క్రిస్మస్ చెట్టు ఏర్పాటు చేయుదురు

 

9. తరిగొండ వెంగమాంబ

ప్రధమ
మహిళా ఉపాధ్యాయిని – సావిత్రి భాయి పులే

భారత
కోకిల – సరోజినీ నాయుడు

తెలుగులో
రామాయణం రచించిన తొలి కవయిత్రి – ఆతుకురి మొల్ల

 

వెంగమాంబ
రెండున్నర దశాబ్దాల క్రితం చిత్తూరు జిల్లా తరిగొండలో జన్మించింది

తండ్రి
– కానాల కృష్ణమార్యుడు, తల్లి – మంగమాంబ

యక్షగాన
రచనలో సిద్ధహస్తురాలు

చలివేంద్రాలు,
అన్నసత్రాలు ఏర్పాటు చేసింది

నృసింహ
జయంతి ఉత్సవాలు జరిపింది

అష్ట
ఘంటాలు అనే ఎనిమిది మంది రాతగాళ్లని నియమించి తన గ్రంధాలకి ప్రతులు రాయించింది

రాజయోగసారం,
భాగవతం అనే ద్విపద కావ్యాలలో తానేమీ చదువుకోలేదు అని చెప్పింది

ద్విపద
రచన వెంగమాంబకి ఇష్టం

వెంగమాంబ
ప్రతిరోజూ శ్రీనివాసునికి ముత్యాల హారతి ఇచ్చేది. అందుకే తాళ్ళపాక వారి లాలి
తరిగొండమ్మ హారతి అనే నానుడి వచ్చింది

గ్రంధాలు
– నారసింహ శతకం, నారసింహ విలాస కధ, శివ నాటకం, రాజయోగసారం, కృష్ణ నాటకం,
పారిజాతాపహరణం, చెంచు నాటకం, శ్రీకృష్ణ మంజరి, శ్రీ రుక్మిణీ నాటకం, ద్విపద
భాగవతం, వాశిష్ట రామాయణం, ముక్తి కాంతా విలాసం, శ్రీ వెంకటాచల మహాత్మ్యం, అష్టాంగ
యోగసారం

పదాలు – అర్ధాలు:

అంతరాలు = తేడాలు

శతాబ్దం = వంద సంవత్సరాలు

పాటవం = సామర్ధ్యం

ద్విపద = రెండు పాదాల పద్యం

మూఢాచారం = అవివేక ఆచారం

కట్టుబాట్లు = నిబంధన

ఆంక్షలు = నిర్భందాలు 

సిద్ధహస్తురాలు = నేర్పరి

ఆనాఘాత్ములారా = పుణ్యాత్ములారా

చలివేంద్రాలు = వేసవిలో మంచినీరు ఇచ్చే చోటు

 

పాణాకా
కనకమ్మ :

నెల్లూరు
జిల్లా మినగల్లు గ్రామం – 10.06.1892

తల్లిదండ్రులు
– మరుపూరు కొండారెడ్డి, కామమ్మ

ఆంధ్ర,
ఆంగ్ల, సంస్కృతం నేర్చి పాండిత్యం సాధించారు

1913
– నెల్లూరు దగ్గర పాట్లపూడి గ్రామంలో సుజన రంజని సమాజం అనే సేవా సంస్థ స్థాపించారు

నెల్లూరు
రామానాయుడు వంటి వితరణ శీలురు ప్రోత్సాహంతో కొత్తూరు గ్రామంలో వివేకానందగ్రంధాలయం
ఏర్పాటు చేశారు

 

చూడూరు రత్నమ్మ : 

తూ.
గో. జిల్లా కాకినాడ – 07.02.1891

తండ్రి
– రావు బహదూర్ పైడా వెంకట చలపతి

ప్రముఖ
గాంధేయవాది, సంఘ సంస్కర్త

1940
లో ఎన్నో వితంతు వివాహాలు జరిపించారు

మహిళల
ఉపాధి కోసం మహిళా పారిశ్రామిక సంఘం ఏర్పాటు. వీరికి కుట్టు మిషన్లు అందించారు

 

జయంతి సూరమ్మ :

శ్రీకాకుళం
జిల్లా కవిటి అగ్రహారం – 1887

తాగడం
వల్ల అనర్ధాలు తెలుపుతూ కల్లు మానవోయి బాబు అంటూ ధర్నా

వీరేశలింగం
గారి ప్రభావంతో సంఘ సేవే పరమావధిగా భావించారు

ఈమెతో
పాటు దువ్వూరి సుబ్బమ్మ, దుబాగుంట రోశమ్మ మద్యపాన నిషేదానికి కృషి చేశారు

 

భాషాంశాలు:

సామాన్య
వాక్యం

                క్రియా సాహిత్య వాక్యం – ఒక సమాపక
క్రియ ఉంటుంది

                క్రియా రహిత వాక్యం – క్రియా పదం
ఉండదు

ఒక
సమపక క్రియ ఉండి ఒకటి లేదా అంతకన్నా ఎక్కువ అసమాపక క్రియలు ఉంటే సంశ్లిష్ట వాక్యం

ఒకటి
కన్నా ఎక్కువ సమాపక క్రియలు – సంయుక్త వాక్యం

 

లలిత
పాట పాడింది, వివేకానందుడు షికాగోలో ఉపన్యసించాడు – సామాన్య వాక్యం

శారదా
టిఫిన్ తిన్నది, కాఫీ తాగింది సౌజన్య చాలా తెలువైనది, చురుకైనది – సంయుక్త వాక్యం

బలరాం
సంతకి వెళ్ళి కూరగాయలు తెచ్చాడు, కమల పరీక్షలు రాసి ఊరికి వెళ్ళింది – సంశ్లిష్ట
వాక్యం

కవిత్రయం

మహాభారతం
– వేద వ్యాసుడు – సంస్కృతంలో

తెలుగులో
– నన్నయ్య, తిక్కన, ఎర్రన

నన్నయ్య :

11వ
శతాబ్దం

రాజ
మహేంద్రవరం రాజరాజ నరేంద్రుని ఆస్థాన కవి

భారతంలో
ఆది, సభా పర్వాలు అరణ్య పర్వంలో కొంత భాగం రచించారు

బిరుదులు
– ఆదికవి, వాగాను శాసనుడు

తిక్కన :

13వ
శతాబ్దం

నెల్లూరు
మనుమసిద్ధి ఆస్థాన మంత్రి

విరాట
పర్వం నుండి పదిహేను పర్వాలు రచన

నిర్వచనోత్తర
రామాయణం రచించారు

బిరుదులు
– కవి బ్రహ్మ, ఉభయకవి మిత్రుడు

ఎర్రన :

14వ
శతాబ్దం

అద్దంకి
పాలించిన ప్రోలయ వేమారెడ్డి ఆస్థాన కవి

అరణ్య
పర్వంలో మిగిలిన భాగం, నృసింహ పురాణం, హరివంశం రచించారు

బిరుదులు
– ప్రబంధ పరమేశ్వరుడు, శంభు దాసుడు    
    

 

10. మంచి బహుమతి


కింగ్ డం ఆఫ్ గాడ్ ఈజ్ వితీన్ యు అనే పుస్తకం తనని అహింస వైపు నడిపింది అని గాంధీ
చెప్పారు

భగత్
సింగ్ తనని ఉరి తీసే ముందు తనకి ఇష్టం అయిన పుస్తకం లెనిన్ రాసిన రాజ్యం విప్లవం
చదవాలి అన్నారు

అంబేద్కర్
గ్రంధాలయంలో 52 వేల పుస్తకాలు ఉండేవి

అంబేద్కర్
32 పుస్తకాలు రచించారు. 23 డిగ్రీలు సాధించారు

సరోజినీ
నాయుడు గారు సరోవర రాణి అనే పుస్తకం రాశారు

పుస్తకాలు
శాశ్వత స్నేహితులు అన్నది – అబ్దుల్ కలాం

పదాలు – అర్ధాలు:

బహుమతి = కానుక

నిర్మాత = తయారుచేసినవారు

అహింస = హింస లేని

మాజీ = మునుపటి

సరోవరం = కొలను / చెరువు

నేస్తాలు = స్నేహితులు

 

తాటాకుల
మీద ఘంటంతో రాసిన గ్రంధాలు – తాళపత్ర గ్రంధాలు

తర్వాత
కాలంలో రాగి రేకుల మీద రచించారు

తర్వాత
కాగితం కనుగొన్నారు

అచ్చు
యంత్రం తయారీ – జాన్ గూటన్ బర్గ్ – క్రీ. శ. 1440

పుస్తకం
హస్త భూషణం – చేతికి పుస్తకమే ఒక అలంకరణ

 

భాషాంశాలు:

లింగ,
వచన, విభక్తి భేదాలు లేని వాటిని అవ్యయాలు అంటారు

ఉదా
– ఆహా!, ఔరా, అబ్బా, ఓహో,..

 

నవ్వుల తాతయ్య చిలకమర్తి

చిలకమర్తి
లక్ష్మీ నరసింహం – 26.09.1867 – 17.04.1946

చిలకమర్తి
లక్ష్మీ నరసింహం గారు 1890 లో పకోడీ మీద పద్యం చెప్పారు

గయ్యాళి
గంగమ్మ, ప్లీడర్ తమాషా, పెళ్లి కొడుకు ధరలు, గొట్టాలమ్మ, కనకయ్య పంతులకాంతి, ఆకాశ
రామన్న మొదలైన నవ్వు తెప్పించే రచనలు

నాటకాలు
– గయోపాఖ్యానం, కీచక వధ

నవలలు
– రామచంద్ర విజయం, గణపతి

శతకాలు
– భల్లట, కృపాంభోదిని

వీరేశలింగం
గారి స్పూర్తితో దళితుల విద్య కోసం పాఠశాల నిర్వహణ  

 

                                                                       

    

8 వ తరగతి – కవి కాలాదులు | DSC Telugu Quick review

8 వ తరగతి – కవి కాలాదులు | DSC Telugu Quick review

8 వ తరగతి – కవి కాలాదులు


పాఠం

కవి

కాలం / జన్మస్థలం

బిరుదులు

మూల గ్రంధం

ఇతర రచనలు

ఆంధ్ర వైభవం

కొండేపూడి లక్ష్మీ నారాయణ

1918 – 1986

పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా బొండాడ గ్రామం

 

పాడరా ఓ తెలుగువాడా గేయ సంపుటి

స్మృతులు – గేయాలు

మాతృభూమి

పవని నిర్మల ప్రభావతి

1933 – 2015

ప్రకాశం జిల్లా ఒంగోలు

తల్లిదండ్రులు – వెంకట నరసింహారావు, సరస్వతమ్మ

భర్త – శ్రీధర రావు

 

కధానిలయం

అనాధ, ఎదలో ముల్లు, స్త్రీ, నాగరికత నవ్వుతోంది మొదలైన 7 కధా సంపుటాలు

ఉదయ కిరణాలు, శాప గ్రస్తులు, రాలిన పూలు మొదలైన 17 నవలలు

శతక సౌరభం

గరికపాటి మల్లావధాని

19 వ శతాబ్దం

 

విధ్యార్ధి శతకం

 

మారద వెంకయ్య  

17 వ శతాబ్దం

 

భాస్కర శతకం

 

పక్కి అప్పల నర్సయ్య

16 వ శతాబ్దం

 

కుమార శతకం

 

పెరుమల్లా మునెప్ప

20 వ శతాబ్దం

 

విద్యా శతకం

 

కంచర్ల గోపన్న

17 వ శతాబ్దం

 

ధాశరధి శతకం

 

మాచిరాజు శివరామరాజు

20 వ శతాబ్దం

 

మణుల మూట శతకం

 

బమ్మెర పోతన

15 వ శతాబ్దం

 

నారాయణ శతకం

 

గుండ్లపల్లి నరసమ్మ

20 వ శతాబ్దం

 

వరదరాజు శతకం

 

కొండూరు వీర రాఘవాచార్యులు

20 వ శతాబ్దం

 

మిత్ర సాహస్రి శతకం

 

నా యాత్ర

బులుసు వెంకట రమణయ్య

1907 – 1989

విజయనగరం జిల్లా రామతీర్ధం  

కలం పేరు – రావ్

నా ఉత్తర భారతదేశ యాత్ర

(యాత్రా రచన – 1958 లో రాశారు)

అప్పటి యిచ్చటలు, గజపతి రాజుల సాహిత్య పోషణ, గజపతుల నాటి గాధలు, దీపకళికలు,
పదహారు రాత్రులు(కధా సంకలనం)  

సందేశం

గుర్రం జాషువా

1895 – 1971

గుంటూరు జిల్లా వినుకొండ

తల్లిదండ్రులు – వీరయ్య లింగమ్మ

కవి కోకిల,కవితా విశారద, కవి దిగ్గజ, నవయుగ కవి చక్రవర్తి, మధుర శ్రీనాధ,
విశ్వ కవి సామ్రాట్

గబ్బిలం

ఫిరదౌసి, ముంతాజ్ మహల్, కాందిశీకుడు, బాపూజీ, నేతాజీ, నాగార్జున సాగర్,
మూసాఫరులు, సత్య హరిశ్చంద్ర నాటకంలో పద్యాలు

పయనం

సింగమనేని నారాయణ

1943 – 2021

అనంతపురం జిల్లా బండమీద పల్లె

తల్లిదండ్రులు – సంజమ్మ, రామప్ప

కళారత్న (ఆ. ప్ర. ప్రభుత్వం)

తెలుగు విశ్వ విద్యాలయ సాహిత్య పురష్కారం  

అనంతం కధల సంపుటి

సీమ కధలు, జూదం, సింగమనేని కధలు అనే కధా సంపుటాలు

మేలిమలుపు

దేవులపల్లి వెంకట కృష్ణ శాస్త్రి

1887 – 1980

తూ. గో. జిల్లా చంద్రపాలెం

తల్లిదండ్రులు – తిమ్మన శాస్త్రి, సీతమ్మ

కళా ప్రపూర్ణ, పద్మ భూషణ్, కేంద్ర సాహిత్య పురష్కారం

పుష్పలావికలు

కృష్ణ పక్షం, ఊర్వశి, అమృత వీణ, బాహుకాల దర్శనం, కృష్ణ శాస్త్రి వ్యాసావళి,
మంగళకాహలి

చిరుమాలిన్యం

షేక్ ఖాజా హుస్సేన్

1949 – 2020

గుంటూరు జిల్లా

తల్లిదండ్రులు – షేక్ హుస్సేన్ సాహెబ్, ఇమాంబి

దేవి ప్రియ గా ప్రసిద్ధి

కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ, ఆంధ్ర విశ్వ విద్యాలయం సాహిత్య పురష్కారం – 2017

గాలి రంగు

అమ్మచెట్టు, సమాజనంద స్వామి, గరీబ్ గీతాలు, నీటి పుట్ట, తుఫాను, తుమ్మెద,
అరణ్య పురాణం 

నాటి చదువు

ఆచార్య మామిడిపూడి వెంకట రంగయ్య

1889 – 1981

నెల్లూరు జిల్లా కోవూరు తాలూకా పురిణి గ్రామం

తల్లిదండ్రులు – వెంకటేశాచార్యులు నరసమ్మ

పద్మ భూషణ్ 1968

మారుతున్న సమాజం నా జ్ఞాపకాలు (ఆత్మకధ)

సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశం సంపాదక వర్గ అధ్యక్షులుగా 1958 లో మొదటి సంపుటం
విడుదల

సమదృష్టి

పైడి తెరేష్ బాబు

1963 – 2014

ప్రకాశం జిల్లా ఒంగోలు

తల్లిదండ్రులు – సుబ్బమ్మ, శాంతయ్య

 

అల్ప పీడనం – గజల్

`అల్ప పీడనం, హిందూ మహా సముద్రం

భువనవిజయం

వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి

1888 – 1950

కృష్ణా జిల్లా పెద్ద కల్లేపల్లి

తల్లిదండ్రులు – సుందర శాస్త్రి, శేశమ్మ

 

 

చాటుపద్యమణిమంజరి

సి వి సుబ్బన్న

1929 – 2017

కడప జిల్లా ప్రొద్దుటూరు

తల్లిదండ్రులు – చెన్నప్ప, రంగమ్మ

సరస్వతీ పుత్ర, అవధాని పితామహ  

అవధాన విద్యా పుస్తకం

శతావధాన ప్రభందం త్రిపుటి

ఆతిధ్యం

తిక్కన సోమయాజి

13 వ శతాబ్దం

తల్లిదండ్రులు – అన్నమ్మ, కొమ్మన

ఉభయ కవిమిత్రుడు, కవి బ్రహ్మ

మహాభారతం శాంతి పర్వం తృతీయా శ్వాసం

ఆంధ్ర మహాభారతం, నిర్వచనోత్తర రామాయణం

 

Prepared By :

ABR

AP DSC Best Notes Class 8 Social | History Lesson 1 to 4 | DSC Final touch

 

10 years experience in content writing and coaching      

 

 

DSC Quick Review | Class 10 English | Poets and Short description |

DSC Quick Review | Class 10 English | Poets and Short description |

 DSC Quick Review | Class 10 English | Poets and Short description |  

10th English 

1. Every Success Story is also a Story of Great Failures  Author : Shiv Khera ( Born in Kendura, Dhanbad india)  He is an indian author of self-help books and activist  He was inspired by Norman Vincent Peale


 

 

1. Every Success Story is also a Story of Great
Failures

Author : Shiv Khera ( Born in Kendura, Dhanbad india)

He is an indian author of self-help books and activist

He was inspired by Norman Vincent Peale

His mission – to ensure freedom through education and
justice

Books : You Can Win

 

2. I Will Do it

Author : Sudha Murthy (W/o N.R.Narayana Murthy)

She is an indian social worker and author

She is the chairperson of the Infosys Foundation

She established the “The Murthy Classical Library
of India” at Harvard University

She composed a fiction “Doller Sose”

The present story selection from

“How I taught my grandmother to read & other
stories

 

3. The Dear Departed

Author : William Stanley Houghton (1881 – 1913)

He was a famous english dramatist

The dear departed was first produced in Manchester in
1908

 

4. The Brave Potter

Author : Margurite Siek

He was very much interested in telling folk and
mythological stories of asia

The present story “The Brave Potter” is a
very popular telugu one collected by him from india

 

5. The Journey

Author : Yeshe Dorje Thongehi ( May 1952 )

This story translated by “D.P.Nath”

Thongehi writes friction, drama and eassys in Assamese
and english

He was received a national recognition for his novel
“Mouna Ounth Mukhar Hriday”(this novel won the Sahitya Academi Award
I 2005 )

Thongehi novels deal with the culture life of the
Mouna and the Sherdukpen tribes of arunachal pradesh

Books : Sonam

 

6. Once Upon a time


Author : Grabiel Okara ( african poet, born in Nigeria
1921 )

His poems appeared regularly in black orpheus

Novel : Voice

 

7. What is my name ?

Author : P.Satyavathi

Translated by ” Vadrevu Vijayalaxmi and
Rangarao”

Satyavathi has published four anthologies of short
stories, five novels and a collection of eassys

The story “What is my name ?” Is originally
published as “Illalakagane Pandagouna” in Telugu 1990

 

8. Or will the dreamer wake ?

Author : Chevalier (21st century)

In this poem she writes about how the animals would
become extinct if they are not protected

 

9. My Childhood

Author : APJ Abdul Kalam ( 15 oct 1931 – Rameswaram )

He bacame 11th president of india on 25 july 2002

Books :

India 2020 – a vision for the new millenium

My Journey

Ignited minds – unleashing the power within india

Awards :

Honorary doctarates from 30 universities

Padma Bhusan(1981), Padalma Vibhusan(1990)

Bharata Ratna(1997)

 

Prepared By :

ABR

AP DSC Best Notes Class 8 Social | History Lesson 1 to 4 | DSC Final touch

 

 

 

 

 

10 years experience in content writing and coaching      

 


AP DSC Best Notes Class 8 Social | History Lesson 1 to 4 | DSC Final touch

AP DSC Best Notes Class 8 Social | History Lesson 1 to 4 | DSC Final touch

 8వ తరగతి – సోషల్ – చరిత్ర

AP DSC Best Notes Class 8 Social | History Lesson 1 to 4 | DSC Final touch


1. ఎలా, ఎప్పుడు – ఎక్కడ

గత పరిస్థితులు
తెలుసుకోవడం చరిత్ర

1782 – జేమ్స్
రెన్నల్ : మొదటి పటపు ముఖ చిత్రం

మొదటి గవర్నర్
జనరల్ వారన్ హేస్టింగ్స్ (1773), చివరి వైశ్రాయ్ మౌంట్ బాటన్ 

1922 – మొదటి టీ
ప్రకటన – లిప్టన్

విక్టోరియా
మహారాణి 3వ కుమారుడు బిరుదు – డ్యూక్ ఆఫ్ కాటన్

బ్రిటిష్ ఇండియా
చరిత్ర (3 సంపుటాల పుస్తకం) రచించింది – జేమ్స్ మిల్ స్కాటిష్ ఆర్ధిక వేత్త –
1817లో

చరిత్రను హిందూ,
ముస్లిం, బ్రిటిష్ యుగాలుగా విభజన

బ్రిటిష్ పాలన
భారత్ ని నాగరికం చేయగలదని మిల్ భావన

మిల్ ప్రకారం
బ్రిటిష్ పాలన నాగరికత, ప్రగతికి చిహ్నం

విజ్ఞాన శాస్త్రం,
హేతువాదం, ప్రజాసౌమ్యం, స్వేచ్చ, సమానత్వం లతో కూడినది ఆధునిక యుగం అని పశ్చిమ
దేశాల భావన

మధ్య యుగం ఆధునిక
లక్షణాలు లేని సమాజం

ఒక దేశం మరో
దేశాన్ని ఆక్రమించుట ద్వారా ఆ దేశంలో రాజకీయ, ఆర్ధిక, సాంఘిక, సాంస్కృతిక మార్పులు
వస్తాయి. దీనిని వలసవాదం అంటారు

చరిత్ర రచనకి
ముఖ్య ఆధారం – బ్రిటిష్ అధికారిక రికార్డులు 

జాతీయ అభిలేఖాగారం
– 1921 లో ఏర్పాటు

 

2. వాణిజ్య స్థావరాల నుండి సామ్రాజ్య స్థాపన వరకు కంపెనీ
అధికార స్థాపన

శక్తివంతమైన మొఘల్
పాలకులలో ఔరంగజేబు చివరివాడు
. 1707 లో అతను మరణించాడు

తర్వాత
సుబేదార్లు, పెద్ద పెద్ద జమీందార్లు అధికారం దృడపర్చుకోవడానికి ప్రాంతీయ రాజ్యాలు
ఏర్పాటు చేయడం ప్రారంభించారు

18వ శతాబ్ద చివర రాజకీయ
తెరపై ఆవిర్భవించిన అతి శక్తివంతమైన నూతన అధికార వ్యవస్థ ఆంగ్లేయులు

 

1857 ప్రజా
తిరుగుబాటు జరిగినప్పుడు మొఘల్ పాలకుడు బహదూర్ షా జాఫర్

బహదూర్ షా జాఫర్
మరియు అతని కుమారులు కెప్టెన్ హడ్సన్ చే నిర్భందించబడ్డారు

వాణిజ్యం – ఒక
వర్తక సంస్థ ప్రధానంగా వస్తువులు తక్కువ ధరకి కొని ఎక్కువకి అమ్మడం ద్వారా లాభం
పొందడం

 

1600 సంవత్సరంలో
తూర్పు దేశాలతో వర్తకం చేయడానికి పూర్తి హక్కు తమకి మంజూరు చేసినట్లు ఇంగ్లాండ్
పరిపాలకురాలు క్వీన్ ఎలిజబెత్ – 1 నుండి ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ ఒక పట్టా (ఛార్టర్)
పొందింది. దీని అర్ధం మరే ఇతర సంస్థ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి పోటీ పడకూడదు

ఆంగ్లేయుల ఓడలు
ఆఫ్రికా పశ్చిమ తీరంలోని గుడ్ హోప్ అగ్రం చుట్టి హిందూమహా సముద్రం దాటి వచ్చే
సమయానికి భారత పశ్చిమ తీరంలో పోర్చుగీస్ వారు గోవా కేంద్రంగా వారి ఉనికి
చాటుకున్నారు 

భారత్ కి సముద్ర
మార్గం కనుగొన్నది – పోర్చుగీస్ నావికుడు వాస్కోడ గామా 1498 లో

భారతదేశంలో
తయారయ్యే మేలురకమైన పట్టు, నూలు కి యూరప్ లో మంచి గిరాకీ ఉండేది

మార్కెట్లు కైవసం
చేసుకోవాలనే బలమైన కోరిక వర్తక స్థావరాల మధ్య తీవ్ర యుద్ధాలకి దారి తీసింది

ఆంగ్లేయుల మొదటి
కర్మాగారం – 1651 హుగ్లీ నది ఒడ్డున స్థాపించబడినది. ఫాక్టర్స్ గా పిలవబడే కంపెనీ
వర్తకులకు అది స్థావరంగా ఉండేది

1696 నాటికి నివాస
ప్రాంతం చుట్టూ కోట కట్టడం ప్రారంభించారు

మొఘల్ అధికారులకి
లంచం ఇచ్చి మూడు గ్రామాలపై జమిందారీ హక్కు పొందింది
. అందులో ఒకటి ఇప్పుడు
కోల్ కతా గా పిలవబడుతున్న కాలికట్

ఔరంగజేబు సుంకం
లేకుండా వ్యాపారం చేసుకునే హక్కుని ధారాధత్తం చేస్తున్నట్లు ఒక ఫర్మానా ఇచ్చేలా
ఒప్పించింది

ఫర్మానా – ఒక రాజ
శాసనం, రాజాజ్ఞ

18వ శతాబ్ద
ఆరంభంలో బెంగాల్ నవాబు, కంపెనీ కి మధ్య వివాదం తీవ్రం అయింది

ముర్షిద్ అలీ ఖాన్
తర్వాత ఆలివర్ధి ఖాన్, తర్వాత సిరాజుద్దౌలా బెంగాల్ నవాబు అయ్యారు

1756 అలీవర్ధి
ఖాన్ మరణాంతరం సిరాజుద్దౌలా బెంగాల్ నవాబు అయ్యాడు

30,000 మంది
సైనికులతో కాసిం బజార్ లో ఆంగ్లేయుల ఫ్యాక్టరీ మీద దాడి చేసి వారిని నిర్భందించాడు 

1757 లో రాబర్ట్
క్లైవ్ కంపెనీ సైన్యాన్ని సిరాజుద్దౌలా కి వ్యతిరేకంగా ప్లాసీ వైపు నడిపాడు

ప్లాసీ అనే పేరు
పలాషి అనే పదానికి ఆంగ్లీకరించబడిన ఉచ్చారణ. హోలీ పండగలో ఉపయోగించే గులాల్ పొడి
ఇచ్చే అందమైన ఎరుపు పువ్వులు పూసే పలాస చెట్టు నుండి వచ్చింది

ఈస్ట్ ఇండియా
కంపెనీ యాజమానుల సమావేశాలు ఈస్ట్ ఇండియా హౌస్, లీడేన్ హాల్ వీధి, లండన్ లో జరిగేవి

సిరాజుద్దౌలా
సైన్యాధిపతి మీర్ జాఫర్ యుద్ధంలో పాలుపంచుకోవడం నవాబు ఓటమికి ఒక కారణం

ఈస్ట్ ఇండియా
కంపెనీ భారత్ లో సాధించిన మొదటి ఘన విజయం ప్లాసీ యుద్ధం

ప్లాసీ యుద్ధం
తర్వాత రాబర్ట్ క్లైవ్ 1759 జనవరి 7 న విలియం పిట్ కి లేఖ రాశారు

మీర్ జాఫర్ ఎదురు
తిరిగినప్పుడు కంపెనీ అతన్ని తొలగించి మీర్ ఖాసిం ని నవాబుని చేసింది. మీర్ ఖాసిం
ఫిర్యాదు చేసినపుడు బక్సార్ యుద్ధం (1764) లో అతన్ని ఓడించి మరలా మీర్ జాఫర్ ని
నవాబుని చేసింది

మీర్ జాఫర్ 1765
లో మరణించాడు

ఈ కీలుబొమ్మ
నవాబులతో పని చేసి వైఫల్యం చెందే కంటే మనంతట మనమే నవాబులు అవ్వాలి అని క్లైవ్
ప్రకటించాడు

1765 లో మొఘల్
చక్రవర్తి కంపెనీని బెంగాల్ ఫ్రా విన్స్ ల దివాన్ గా నియమించాడు. బెంగాల్ ఆదాయ
వనరులు వాడడానికి ఈ దివానీ కంపెనీకి అధికారం ఇచ్చింది

 

1743 ఇంగ్లాండ్
నుండి మద్రాస్ వచ్చే నాటికి క్లైవ్ వయసు 18 సంవత్సరాలు

1767 లో దేశం
విడిచిపెట్టే నాటికి సంపద విలువ 401,102 పౌండ్లు

1764 లో బెంగాల్
గవర్నర్ గా నియామకం

1772 లో అపరిమిత
సంపద కలిగి ఉన్నాడని పార్లమెంటు చేత ప్రతి విచారణ ఎదుర్కొన్నాడు

1774 లో ఆత్మహత్య

 

భారత్ నుండి
సంపదతో వెనుదిరిగిన వారు ఆడంబరమైన జీవితం గడిపేవారు. వాళ్ళని నాబాబ్స్ అని
పిలిచేవారు

1764 బక్సార్
యుద్ధం తర్వాత కంపెనీ భారతీయ రాజ్యాల్లో రాజ ప్రతినిధులని నియమించింది. వారు
కంపెనీకి రాజకీయ, ఆర్ధిక గుత్తేదారులుగా ఉండేవారు

1801 లో రిచర్డ్
వెల్లస్లీ గవర్నర్ జనరల్ గా ఉన్నప్పుడు అవద్ నవాబు సహకార సైన్యం కోసం చెల్లింపు
చేయనందున అతని భూభాగంలో సగం ఇవ్వాలని ఒత్తిడి చేసింది

రెసిడెంట్ –
దేశానికి ఇతనే నిజమైన రాజు. విధేయత చూపినంతవరకు అన్నీ సవ్యంగా ఉంటాయి – జేమ్స్
మిల్ రెసిడెంట్ ల గురించి చెప్పినది

 

మైసూర్ పాలకులు
హైదర్ ఆలీ (1761 – 1782), టిప్పు సుల్తాన్ (1782 – 1799)

మలబార్ తీరంలో
కంపెనీ మిరియాలు, ఏలకులు కొనుగోలు చేసేది

1785 లో టిప్పు
సుల్తాన్ అతని రాజ్యంలో ఓడరేవుల ద్వారా చందనం, మిరియాలు, ఏలకులు ఎగుమతి నిలిపేసి
స్థానిక వ్యాపారులను కంపెనీతో వ్యాపారానికి అనుమతించలేదు

టిప్పు సుల్తాన్
ఫ్రెంచ్ వారితో సత్సంబంధాలు ఉండేవి

మైసూర్ తో
బ్రిటిష్ వారికి నాలుగు యుద్ధాలు జరిగాయి – 1767 – 69, 1780 – 84, 1790 – 92, 1799 

చివరి యుద్ధం
శ్రీరంగ పట్నం యుద్ధంలో టిప్పు 1799 మే 4 న మరణించాడు

తర్వాత మైసూర్
పూర్వ పాలకులు అయిన వడయార్ ల కింద ఉంచబడింది

 

మరాఠీలతో యుద్ధం

1761 మూడవ పానిపట్
యుద్దంలో మరాఠీల ఓటమి

అనేక రాష్ట్రాలుగా
విభజించి సింధియా,హోల్కర్, గైక్వాడ్, భోంస్లే వంటి రాజవంశాలకి చెందిన నాయకుల కింద
ఉంచారు

వీరంతా పూణే
కేంద్రంగా పని చేసే సమర్ధ సైన్యం గల పీష్వా (ప్రధానమంత్రి) ఆధ్వర్యంలో ఉండేవారు

మహాదీజీ సింధియా,
నానా ఫడ్నావిస్ అనేవారు రాజనీతీ కలవారు గా ప్రసిద్ధి చెందారు

మొదటి ఆంగ్లో
మరాఠీ యుద్ధం – 1782 సాల్బే ఒప్పందంతో ముగింపు – స్పష్టమైన విజేత లేరు

రెండో ఆంగ్లో
మరాఠీ యుద్ధం – 1803 -05 – ఒరిస్సా, ఆగ్రా, యమునా నదికి ఉత్తరాన గల భూభాగాలు,
ఢిల్లీ లభించాయి

మూడవ ఆంగ్లో మరాఠీ
యుద్ధం – 1817 – 19 – పీష్వాని తొలగించి సమీపంలో బీరుర్ కి భరణం ఇచ్చి పంపారు

 

లార్డ్
హేస్టింగ్స్ (1813 – 23 బెంగాల్ గవర్నర్ జనరల్) ఆధ్వర్యంలో అత్యున్నత హోదా అనే
కొత్త విధానం మొదలు అయింది

కిత్తుర్ అనే
చిన్న రాష్ట్రం (ప్రస్తుత కర్ణాటక) స్వాధీనం చేసుకోవాలనుకున్నప్పుడు అక్కడ రాణి
చెన్నమ్మ ఉద్యమించింది. ఆమెను 1824 లో అరెస్ట్ చేశారు. 1829 లో జైలులో మరణించింది.
తర్వాత కిత్తుర్ లో సంగోళికి చెందిన రాయన్న పేద చౌకీదార్ ఉద్యమం కొనసాగించాడు.
ఇతన్ని 1830 లో బ్రిటిష్ వారు ఉరి తీశారు

 

1838, 42 మధ్య ఆఫ్ఘనిస్తాన్ లో ధీర్ఘకాలం యుద్ధం చేసి అక్కడ పరోక్షంగా కంపెనీ పాలన
స్థాపించారు

1843 – సింధ్
స్వాధీనం

1839 లో రంజిత్
సింగ్ మరణం తర్వాత సిక్కు రాజ్యంతో పోరాటం. 1849 లో పంజాబ్ విలీనం

రాజ్య సంక్రమణ
సిద్ధాంతం – 1848 నుండి 1856 వరకు గవర్నర్ గా పని చేసిన లార్డ్ డల్హౌసి కాలంలో
ప్రవేశపెట్టారు. దీని ప్రకారం ఏ భారతీయ పాలకుడు అయినా మగ వారసుడు లేకుండా చనిపోతే
అతను రాజ్యం కోల్పోతాడు. ఆ రాజ్యం కంపెనీ భాగం అవుతుంది

ఉదా: సతారా 1848,
సంబల్ పూర్ 1850, ఉదయ్ పూర్ 1852, నాగ్ పూర్ 1853 ఝాన్సీ 1854, అవద్ 1856

 

కంపెనీ అధికార
విస్తరణలో కీలక పాత్ర పోషించిన వ్యక్తులలో వారన్ హేస్టింగ్స్ ఒకరు. (1773 నుండి
1785 వరకు గవర్నర్ జనరల్)

బెంగాల్, మద్రాస్,
బొంబాయ్ అనే మూడు ప్రెసిడెన్సీలు గవర్నర్ పాలనలో ఉండేవి

1772 లో కొత్త
న్యాయ విధానం అమలులోకి వచ్చింది

దీని ప్రకారం
ప్రతి జిల్లాలో క్రిమినల్ కోర్ట్ (ఫౌజ్ దారి అదాలత్), సివిల్ కోర్ట్ (దివానీ
అదాలత్) అనే న్యాయస్థానాలు ఉంటాయి

మౌల్వీలు, హిందూ పండితులు
సివిల్ కోర్ట్ లో న్యాయ చట్టాలకు భాష్యం చెప్పేవారు

క్రిమినల్
కోర్టులు క్వాజి, ముఫ్తీ అధీనంలో కలెక్టర్ల పర్యవేక్షణ కింద ఉండేవి

క్వాజి –
న్యాయమూర్తి, ముఫ్తీ – క్వాజి ఇచ్చిన తీర్పు వివరించే ముస్లిం మత న్యాయ
శాస్త్రవేత్త

అభిశంసన –
ఇంగ్లాండ్ హౌస్ ఆఫ్ కామన్స్ లో దుష్ప్రవర్తన గల వ్యక్తిపై హౌస్ ఆఫ్ లార్డ్స్ లో
విచారణ చేపట్టడం

వారన్ హేస్టింగ్స్
ఇంగ్లాండ్ తిరిగి వెళ్ళినప్పుడు బెంగాల్ లో దుష్పరిపాలనకి అతన్ని వ్యక్తిగతంగా
భాద్యుడిని చేస్తూ ఎడ్మండ్ బార్క్ ఆరోపణ చేశారు. బ్రిటిష్ పార్లమెంటులో 7
సంవత్సరాలు కొనసాగిన అభిశంసన వ్యవహారం

బ్రాహ్మణ పండితులు
ధర్మ శాస్త్ర భావనలు అనుసరించి స్థానిక చట్టాలకు విభిన్న భాష్యాలు చెప్పేవారు

1775 లో 11 మంది
పండితులను హిందూ న్యాయ స్మృతి తయారుచేయమని అడిగారు. ఎన్.బి.హాల్షెడ్ దీనిని
ఆంగ్లంలో అనువదించారు

1778 లో ముస్లిం
న్యాయ స్మృతి తయారు చేయబడింది

1773 నాటి
రెగ్యులేటింగ్ చట్టం ద్వారా సర్దార్ నిజామత్ అదాలత్ అనే ఒక కొత్త న్యాయస్థానం
కలకత్తాలో ఏర్పాటు చేశారు

 

మొఘల్ సైన్యం
ప్రధానంగా అశ్విక దళం (సవార్స్) పదాతిదళం (పైదల్ – కాలినడక) సైనికులతో ఉండేది

ఈస్ట్ ఇండియా
కంపెనీ తన స్వంత సిపాయి సైన్యం (సిపాహి అంటే సైనికుడు) నియమించుకుంది

1820 నుండి
యుద్ధంలో సాంకేతిక మార్పులుకారణంగా పదాతిదళం అవసరం తగ్గింది

పంతొమ్మిదవ శతాబ్ద
ప్రారంభంలో బ్రిటిష్ వారు ఏకీకృత సైనిక వ్యవస్థ అభివృద్ధి చేయడం ప్రారంభించారు

 

ధర్మశాస్త్రములు –
క్రీస్తు పూర్వం 500 నుండి పాటిస్తున్న సామాజిక నిబంధనలు ప్రవర్తనా నియమావళి
సూచించే సంస్కృత గ్రంధాలు

సవార్ – అశ్వికుడు

మస్కట్ – పదాతిదళ
సైనికులు ఉపయోగించే బరువైన తుపాకి

మ్యాచ్ లాక్ –
తుపాకి పొడి నింపి అగ్గిపుల్లతో వెలిగించే పాతకాలం తుపాకి

 

1857 నాటికి
కంపెనీ భారత ఉపఖండంలో దాదాపు 63 శాతం భూభాగం, 78 శాతం జనాభాపై ప్రత్యక్ష పాలన
అమలులోకి తెచ్చింది

17వ శతాబ్దంలో డచ్
వాణిజ్య నౌకలు దక్షిణ ఆఫ్రికా చేరుకున్నాయి. తర్వాత బానిస వ్యాపారం ప్రారంభం
అయింది

1834 బానిసత్వం
అంతం అయ్యేనాటికి ఆఫ్రికా దక్షిణ కొన కేప్ వద్ద 36,774 మంది ప్రైవేట్ యాజమాన్యంలో
బానిసలు ఉన్నారు 

3. గ్రామీణ ప్రాంతాల పరిపాలన

1765 ఆగస్టు 12
మొఘల్ చక్రవర్తి ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకీ బెంగాల్ కి దివాన్ గా నియమించాడు

దివానీ కారణంగా
కంపెనీ భూభాగం పై ఆర్ధిక పరిపాలకుడు అయింది

1765 కి ముందు
ఇంగ్లాండ్ నుండి బంగారం, వెండి దిగుమతి చేసుకుని భారతీయ వస్తువులు కొనేది

1770 బెంగాల్ లో
తీవ్ర కరువు వచ్చింది

1793 శాశ్వత
శిస్తు నిర్ణయ పద్ధతి ప్రవేశపెట్టారు. (అప్పటి గవర్నర్ జనరల్ – చార్లెస్ కారన్
వాలిస్) దీని ప్రకారం రాజులు, తాలూకాదార్లు జమీందార్లుగా గుర్తించబడ్డారు

జమీందార్లను రైతుల
నుండి పన్నులు వసూలు చేసి కంపెనీకి చెల్లించమన్నారు. జమీందార్లు చెల్లించవలసిన
శిస్తు స్థిరంగా నిర్ణయించారు. భవిష్యత్ లో పెంచడానికి వీలు లేదు

1806 లో
హెచ్.టి.కోల్బ్రూక్ బెంగాల్ లో ఉప కౌలు రైతులు దుస్థితి వర్ణించారు

మహాల్ – బ్రిటిష్
రెవెన్యూ రికార్డుల్లో మహల్ అనేది ఒక రెవెన్యూ క్షేత్రం. ఇది ఒక గ్రామం కావచ్చు,
కొన్ని గ్రామాల సమూహం కావచ్చు

బెంగాల్
ప్రెసిడెన్స్ లోని వాయువ్య ఫ్రావిన్స్ లో హల్ట్ మెకంజీ ఒక కొత్త విధానం
ప్రవేశపెట్టాడు. ఇది 1822 నుండి అమల్లోకి వచ్చింది

శిస్తు శాశ్వతంగా
కాకుండా నిర్ధిష్ట కాలానికి సమీక్షించాలి. పన్ను వసూలు భాద్యత గ్రామ పెద్దకి
అప్పగించారు

ఇది మహల్వారీ
పద్దతిగా ప్రసిద్ది చెందింది

దక్షిణాదిన ఈ
కొత్త విధానం రైత్వారీగా పేరు పొందింది

కెప్టెన్
అలెగ్జాండర్ రీడ్ చిన్న స్థాయిలో దీన్ని ప్రవేశపెట్టారు. థామస్ మన్రో దీన్ని
అభివృద్ది చేశారు

 

18వ శతాబ్దం చివర
కంపెనీ నీలిమందు, నల్లమందు సాగు చేయడానికి ప్రయత్నించింది

ఇతర పంటలు :
బెంగాల్ – జనుము, అస్సాం – తేయాకు, యునైటెడ్ ఫ్రావిన్స్ – చెరకు, ప్రస్తుత
ఉత్తరప్రదేశ్, పంజాబ్ – గోధుమ, మహారాష్ట్ర పంజాబ్ – పత్తి, మద్రాస్ – వరి

19వ శతాబ్దంలో
మోరిస్ ముద్రణలో వాడిన నీలిరంగు భారత్ లో పండిన నీలిమందు మొక్క నుండి తయారయ్యింది

ఆ కాలంలో భారత్
ప్రపంచంలో అతి పెద్ద నీలిమందు సరఫరాదారు.

నీలిరంగు ఇండిగో
అనే మొక్క నుండి తయారుచేస్తారు

నీలిమందు మొక్క
ఉష్ణ మండల ప్రాంతాల్లో పెరుగుతుంది. 13వ శతాబ్దం నాటికి భారతీయ నీలిమందు ఇటలీ,
ఫ్రాన్స్, బ్రిటన్ లో దుస్తుల తయారీదారుల దుస్తులకి రంగులు అద్దడానికి వాడేవారు

యూరోపియన్
తయారీదారులు నీలం, వైలెట్ రంగుల తయారీకి వోడ్ అనే మొక్క మీద ఆధారపడాల్సి వచ్చింది

వోడ్ మొక్క ఉత్తర
ఇటలీ, దక్షిణ ఫ్రాన్స్, ఇంగ్లాండ్, జర్మనీ లలో కొన్ని భాగాలలో పెరిగేది

ఫ్రెంచ్ వారు కరేబియన్
దీవుల్లో, సెయింట్ డొమింగ్ లో, పోర్చుగీస్ వారు బ్రెజిల్ లో ఇంగ్లీష్ వారు
జమైకాలో, స్పానిష్ వారు వెనిజులాలో నీలిమందు పండించడం ప్రారంభించారు

ఉత్తర అమెరికాలో
చాలా భూభాగాల్లో నీలిమందు తోటల సాగు ప్రారంభించారు

1783 – 89 మధ్య
ప్రపంచ నీలిమందు ఉత్పత్తి సగానికి పడిపోయింది

ప్రపంచ మార్కెట్
లో పద్దెనిమదవ శతాబ్ద చివర బెంగాల్ నీలిమందు ఆధిపత్యం చెలాయించింది

1788 – బ్రిటన్
దిగుమతి 30%, 1810 నాటికి 95%

నీలిమందు సాగు
రెండు రకాలు – నిజ్, రైతి

నిజ్ విధానంలో
తోటల యజమాని నేరుగా తన అధీనంలో ఉన్న భూమిలో సాగు చేసేవాడు

బానిస – వేరొకరి
యాజమాన్యంలో ఉన్న వ్యక్తి. బానిసకి స్వేచ్చ లేదు.

భిఘా – భూమి
కొలిచే ప్రమాణం.ఎకరంలో 1/3 వంతుగా ప్రామాణీకరించారు

నిజ్ విధానంలో
సాగు చేసే భూమి – 25% మిగిలినది రైతి సాగు విధానంలో ఉండేది

 

రైతి పద్దతిలో
యజమానులు రైతులను ఒప్పంద పత్రంపై సంతకం చేయమని బలవంతం చేశారు

రైతులు యాజమానుల
నుండి తక్కువ వడ్డీకి రుణాలు పొందేవారు

రుణం పొందాలి
అనుకున్న రైతులు తమ విస్తీర్ణంలో కనీసం 25% నీలిమందు సాగు చేయాలి

 

రంగు తయారీకి 3
లేదా 4 తొట్టెలు అవసరం

నిటారుగా ఉండే
తొట్టి / పులియబెట్టడం – వెచ్చని నీటిలో చాలా గంటలు ఆకులు నానబెడతారు

కొట్టే తొట్టి –
ద్రావణం కదిలించడం, కొట్టడం చేస్తారు. ద్రవం నీలిరంగులో మారినప్పుడు సున్నపునీరు
కలుపుతారు. క్రమంగా నీలిమందు తొట్టి దిగువ అవక్షేపంగా ఏర్పడేను

ఏర్పాటు చేసిన
తొట్టి – నీలిమందు గుజ్జు ఉంచుతారు

తర్వాత గుజ్జు
పిండి ఎండబెట్టి అమ్మకానికి పెడతారు

 

1859 మార్చిలో
వేలాదిమంది రైతులు నీలిమందు పండించుటకు నిరాకరించారు
. తోటల
యాజమానుల కోసం పని చేసేవారిని సామాజికంగా బహిస్కరించారు

లాఠియలు – తోట
యాజమానుల చేత పోషించబడే లాఠీలు ధరించిన బలమైన వ్యక్తులు

బరాసత్ లో
ఉన్నప్పుడు నీలిమందు ఒప్పందాలు అంగీకరించమని ఈడెన్ రైతులను బలవంతం చేయరాదని
మెజిస్ట్రేట్ యాస్లే ప్రకటన చేశారు

తిరుగుబాటు తర్వాత
బెంగాల్ లో నీలిమందు ఉత్పత్తి పడిపోయింది. తోటల యజమానులు ఇప్పుడు తమ కార్యకలాపాలు
బీహార్ కి తరలించారు

19వ శతాబ్దం చివర
సింథటిక్ రంగుల ఆవిష్కరణతో వారి వ్యాపారం తీవ్రంగా దెబ్బతింది

1917 గాంధీ బీహార్
సందర్శన నీలిమందు తోటల యాజమానులకి వ్యతిరేకంగా చంపారన్ ఉద్యమానికి నాంది పలికింది

 

4. గిరిజనులు, దికూలు – ఒక స్వర్ణ యుగ వీక్షణ

1895 లో బిర్సా
అనే వ్యక్తి జార్ఖండ్ లో ఛోటానాగ్పూర్ ప్రాంత అడవులలో గ్రామాల్లో సంచరించేవాడు

ప్రజలని కష్టాల
నుండి రక్షించుటకు, దికూ(అన్యులు) బానిసత్వం నుండి వారికి స్వేచ్చ ప్రసాదించడానికి
తనను భగవంతుడు నియమించాడని బిర్సా తనకు తానే ప్రకటించుకున్నాడు బిర్సా ఛోటా
నాగ్పూర్ ప్రాంతంలో ముండా అనే తెగలో జన్మించారు

బీడు భూమి –
కొంతకాలం సాగు చేయకుండా వదిలిన భూమి

సాల్ – ఒక చెట్టు

మహువా – తినడానికి
మద్యం తయారీలో వాడే పువ్వు

విస్తరాకు తయారీకి
వాడే చెట్లు – పండానస్ 

 

గిరిజనులు కొందరు
ఝుమ్ / విస్తాపన వ్యవసాయ పద్దతి అవలంబించారు

వృక్షాలు కాల్చి
వచ్చే బూడిద నేలంతా చల్లేవారు. బూడిదలో పొటాష్ నేల సారవంతం చేయడానికి తోడ్పడేను

ఒకసారి పంట సిద్ధం
అయిన తర్వాత దానిని కొద్ది సంవత్సరాలు బీడు భూమిగా వదిలి వేరే క్షేత్రానికి
వెళ్ళేవారు

వీరు ఈశాన్య, మధ్య
భారతదేశంలోని కొండ, అటవీ ప్రాంతంలో నివసించేవారు

చాలా ప్రాంతాల్లో
గిరిజనులు జంతువుల వేట, అటవీ ఉత్పత్తుల సేకరణ ద్వారా జీవనం గడిపేవారు

ఒరిస్సా అడవులలో
నివసించే కొండులు అలాంటి గిరిజనులే

సాల్, మహువా వృక్ష
విత్తనాల నుండి తీసిన నూనె తో ఆహారం వండేవారు

అటవీ ఉత్పత్తులు
స్థానిక విపణి (మార్కెట్) లో అమ్మేవారు

స్థానిక చేనేత,
చర్మ కార్మికులు తమ బట్టలు, తోలుకు అవసరం అయిన రంగులలో వాడే పలాస, కుసుమ పువ్వుల
కోసం కొండులుని ఆశ్రయించేవారు

మధ్య భారతదేశంలో
కనిపించే బైగాలు ఇతరుల వద్ద పనికి ఇష్టపడే వారు కాదు

పంజాబ్ లో వాన్
గుజర్లు ఆంధ్రప్రదేశ్ లంబాడీలు – ఆవులు మేపేవారు

కులూ ప్రాంత
గద్దీలు – గొర్రెల కాపరులు, కాశ్మీర్ బకర్వాలలు – మేకల కాపరులు

1930, 1940 లలో
మధ్య భారతదేశంలో బైగాలు, కొండుల మధ్య గడిపిన వెరియర్ ఎల్విన్ అనే బ్రిటిష్ మానవ
శాస్త్రవేత్త కాలమానం గురించి పని విభజన గురించి సమాచారం అందించారు

చైత్ (చైత్రం) – కోసిన
పంట దుబ్బులు తొలగించుటకు స్త్రీలు వెళ్ళేవారు. పురుషులు పెద్ద చెట్లు నరికేవారు.
సంప్రదాయ వేటకి వెళ్ళేవారు. పౌర్ణమి రోజు తూర్పు నుండి వేట ప్రారంభిస్తారు

ఆదివాసీలందరిలో
బైగాలు ఉత్తమ వేటగాళ్ళుగా ప్రసిద్ధి చెందారు బైశాఖ (వైశాఖం) లో అడవిని కాల్చేవారు

జెత్ (జ్యేష్ట్యం)
– విత్తడం ప్రారంబించేవాడు, వేట కొనసాగేది

ఆషాడ్ (ఆషాడం)
నుండి భాదన్ (భాద్రపదం) వరకు పురుషులు పొలాల్లో పని చేసేవారు

కౌర్ లో బీన్స్
మొదట పక్వానికి వచ్చేవి

కార్తీక్
(కార్తీకం) – కుత్కి పక్వానికి వచ్చేది

అఘాన్ (మార్గశిర) –
ప్రతి పంట కోతకి సిద్ధమయ్యేది

పుష్ (పుష్యం) –
తూర్పారా బట్టేవారు, పండగలు, నృత్యాలు జరిగేవి

మాగ్ (మాఘం) –
కొత్త బేవార్ లకి వెళ్ళేవారు. అప్పుడు వేట సేకరణ ప్రధాన జీవనాధార కృత్యం అయ్యేది

బేవార్ – విస్తాపన
వ్యవసాయాన్ని మధ్య ప్రదేశ్ లో ఈ పేరుతో పిలిచేవారు

స్థిర జీవనం గల
గోండులు, సంతాలులు మిగిలినవారి కంటే నాగరికులు అని బ్రిటిష్ వారి భావన

నైశి తెగ –
అరుణాచల్ ప్రదేశ్

బ్రిటిష్ వారికి
అవసరం అయిన కలప ఇచ్చే కొన్ని అడవులను రక్షిత ఆడవులుగా మార్చారు. దీనిలో ప్రజల
కార్యకలాపాలకి అనుమతి లేదు

స్లీపర్ – రైల్వే
లైన్ల కోసం వాడే అడ్డ చెక్క పలకలు

అటవీ చట్టాలకి
వ్యతిరేక తిరుగుబాటు – 1906 అస్సాంలో సోంగ్రామ్ సంగ్మా తిరుగుబాటు, 1930 మధ్య
పరగణాల్లో జరిగిన అటవీ సత్యాగ్రహం

ప్రస్తుత జార్ఖండ్
హాజరీభాగ్ ప్రాంతంలో సంతాలులు పట్టు గుళ్ళు పెంచేవారు

19వ శతాబ్ద
మలిభాగంలో అస్సాం తేయాకు తోటల్లో, ఝార్ఖండ్ బొగ్గు గనుల్లో పనికి చాలా మంది
గిరిజనులను నియమించారు

గిరిజనుల
తిరుగుబాటు – 1831-32 కోలులు, 1855 సంతాలులు, 1910 బస్తరులు, 1940 మహారాష్ట్ర
వర్లిలు

 

బిర్సా ముండా

1870 మధ్య కాలంలో
జన్మించాడు. బోహూండా అడవులలో గొర్రెలు మేపుతూ స్థానిక ఆఖడాల్లో నృత్యం చేస్తూ
పెరిగాడు

ముండా సమూహానికి
చెందిన సిర్దార్ లు (నాయకులు) తిరుగుబాటుకి పిలుపు ఇచ్చారు

వారి భూమి (ముల్క్
కి లాడాయి) కోసం పోరాటం చేస్తున్నట్టు ప్రజలకి గుర్తు చేశారు

గిరిజన సమాజం
సంస్కరించడం బిర్సా ముండా ఉద్యమ లక్ష్యం

1895 లో బిర్సాని
అరెస్ట్ చేసి రెండు సంవత్సరాలు జైలులో ఉంచారు

1897 లో విడుదల
అయిన తర్వాత గ్రామాల్లో పర్యటన చేశాడు. రావణుని (దికూలు మరియు ఐరోపా వారు) అంతం
చేయాలని అతని నాయకత్వంలో రాజ్యం స్థాపించాలని కోరాడు

బిర్సా రాజ్యానికి
చిహ్నంగా తెల్ల జెండా ఎగురవేశారు

1900 లో బిర్సా
కలరా వ్యాధితో మరణించాడు

ఉద్యమ ప్రాముఖ్యత

అదివాసీల భూమి
దికూలు సులభంగా స్వాధీనం చేసుకొని విధంగా చట్టాలు చేసేలా వలస ప్రభుత్వాన్ని
ప్రోద్బలం చేసింది

ఆదివాసీ ప్రజలకి
అన్యాయానికి వ్యతిరేఖంగా నిరసన చేసే సమర్ధత కలదని నిరూపించింది

 

5. 1857 ప్రజా తిరుగుబాటు – అనంతర పరిణామాలు

రాణి లక్ష్మీ బాయి
తన భర్త మరణం తర్వాత తన దత్త పుత్రుడుని రాజ్య వారసునిగా గుర్తించాలని కోరింది

పీష్వా రెండో
బాజీరావు దత్తపుత్రుడు అయిన నానాసాహెబ్ తన తండ్రి మరణాంతరం తండ్రికి రావలసిన
పింఛను తనకి ఇవ్వాల్సిందిగా కోరాడు 

బ్రిటిష్ వారు
విలీనం చేసుకున్న ప్రాంతాల్లో అవద్ చివరిది – 1856 లో                          

సరైన పాలన
సాగాలంటే బ్రిటిష్ పాలన అవసరం అని డల్హౌసి ప్రకటించాడు

బహదూర్ షా
మరణాంతరం రాజకుటుంబ నివాసం ఎర్రకోట నుండి ఢిల్లీలో మరో ప్రాంతానికి మార్చబడుతుంది
అని డల్హౌసి ప్రకటించాడు

బహదూర్ షా తర్వాత
వారసులను రాజులుగా గుర్తించడం జరగదని కేవలం యువరాజులుగా పిలవడం జరుగుతుంది అని
1856 లో గవర్నర్ జనరల్ కానింగ్ ప్రకటించాడు

Prepared By :

ABR

AP DSC Best Notes Class 8 Social | History Lesson 1 to 4 | DSC Final touch

 

10 years experience in content writing and coaching                 

 

    

5TH CLASS ENGLISH: BLOSSOMS – 5 Complete Notes

5TH CLASS ENGLISH: BLOSSOMS – 5
 
Glossary:
Dawn = early morning before sunrise 

Eagerly = showing a lot of interest 

Uneven = not even, flat, unlevel
 
1.    Mallika Goes to School!
Insisted = demanded continuously
Patting = tapping with hand in appreciation 

Weeds = unwanted plants
 
Console = to comfort someone at the time of grief 

Astonished = more surprised
 Bouquet = a bunch of flowers 

Wiped = removed
 
 
Vocabulary:
Eagerly – heartily 

Narrow – not wide 

Consoled – comforted
Insisted – maintained firmly
 
Excited – very happy Assembled – brought together Contributed – assisted
Dreamt – imagined
 
Compound Word:
Such a combination of two or more words to form a new word Foothills = foot + hills    Anyone = any + one
Sun + flower = sunflower    news + paper = newspaper Black + board = blackboard rain + bow = rainbow
Hand + bag = handbag
Compound words are written
As one word with no hyphen – classroom, anyone ……….
As hyphened words – mother-in-law, ready-made ……….
Grammar:
Collective Noun
Collective noun is word that refers to a group Eg: committee, bouquet…
The army of soldiers is trained to battle against the enemies The troop is headed towards the battle field
The battalion had only a loaf of bread to eat A tribe of natives fed them with their tubers They stayed in the forest of trees
The flock of birds flew over the colony
The habitants grazed their cattle in the plains The swarm of bees attacked the herders
The military saved them from the bees A little girl thanked them with bouquets
Mallika’s family resides on the foothills of Nallamala I wear a uniform
The underlined words are actions. They are talking about present situation and situations that happen in general They are in Simple Present form
I read a lot. He reads a lot
She likes ice creams. Her friends like cakes Mallika paints beautiful pictures
Her parents always consoles her Ranga helps Mallika to reach school
I do my homework after school hours
We play after completion of our homework
I don’t do my homework after school hours
He doesn’t play before completion of his homework My friend doesn’t speak Urdu
My father doesn’t go to market
 
Our dog doesn’t eat meat I don’t use a mobile phone We don’t like junk food
Conventions of writing:
It’s neither a festival nor her birthday – Contract Word Today is going to be Mallika’s first day at school – Possession
 
It is – it’s
We are – we’re
 
She is – she’s She has – she’s
 
The high school boys – boy’s high school The first day of Mallika – Mallika’s first day
 
Don’t use apostrophe with pronouns like yours, here, its, theirs Irregular plural nouns – comes after the word itself followed by ‘s’
Children’s books, people’s decision, men’s wear Singular noun ending with ‘s’
Orders of the boss – boss’s order In case of a proper noun – there is a choice
The story of Jesus – Jesus’s story / Jesus’ story
 
You are – you’re I will – I’ll
We are – we’re
 
Let us – let’s Cannot – can’t I have – I’ve
 
Do not – don’t Could not – couldn’t That is – that’s
 
 
Glossary:
Vacation = holiday Excited = thrilled Numerous = many Lush = fresh
Scarecrow = a human like object in old clothes
 
2.    My Sweet Memories
Laden = weighed down with a load Swaying = move or cause to move slowly Threshing = separating grain
Splashing = sound made by something striking into water Pebbles = small smooth and round stones
 
 
Opposite Words:
Near – far First – last Less – more Delicious –
 
Fresh – stale Beautiful – ugly Hard – soft Tasty –
 
Thick – thin Narrow – broad Started – ended
 
Pleasant – unpleasant Clean – dirty
Smooth – hard
 
Grammar:
Indefinite Pronouns
There is no one at home. And nothing is there to do. It is very boring Let’s go out and do something Pallavi said to Santosh
Above words no one, nothing, something don’t refer any specific person or thing. Such words are called “indefinite Pronouns” People – any one, anybody, everybody, every one, no one, no body, someone, some body
Places – anywhere, everywhere, nowhere, some where Things – anything, everything, nothing, something
I lost my watch. I’ve looked for it everywhere Someone broke the window
It’s a secret. Don’t tell anyone
I’m looking for my glasses. I can’t find them anywhere The problem is very difficult. Nobody knows the answer
Simple Past Tense
Our journey started today – past form of the verb start
Pallavi showed me how to play with tyre and stick – past form of the verb show
Simple Past : Positive – Negative
It rained yesterday – it didn’t rain yesterday I got your letter – I didn’t get your letter
Aman helped his father – aman didn’t help his father Sruthi learnt her lesson – sruthi didn’t learn her lesson The lion killed the mouse – the lion didn’t kill the mouse
We saw a movie last week – we didn’t see a movie last week
 
The bird flew – the bird didn’t fly
He sold the car – he didn’t sell the car She lost her bag – she didn’t loss her bag
The train left the station – the train didn’t leave the station I sang a song – I didn’t sing a song
A paragraph consists of
A topic sentence that tells the reader the main idea of paragraph Supporting details that give details about the main idea
A concluding sentence that bring the paragraph to clear end
We use “May” to say something is possible
It may rain today
She may come tomorrow The train may be late
I may go to Delhi next week He may get good marks
 
About the poet:
Born – 7 April 1770 – Cocker mouth, UK
 
Poem – Written in March
Written by – William Wordsworth
 
Died – 23 April 1850 – Rydal mount & garden, UK
Education – Hawks head grammar school, university of Cambridge St. John ’s College, Cambridge
With Samuel Taylor Coleridge launch the romantic age in English literature with their joint publication “Lyrical Ballads”(1798)
Glossary:
Crowing = the characteristic loud cry of a cock Stream = a small narrow river
Twitter = a short sound made by birds repeatedly Cattle = a group of animals with horns and cloven hoofs Prevailing = existing at a particular time
Doth = do / does (old English)
3.    The Necklace
A French Tale – Adapted from “The Necklace” by Guy De Maupassant
 
Glossary:
Artisan = a person who does skilled work with hands Delicacy = something good to eat
Francs = French currency Discover = find
 
Anxiously = in a nervous way Furiously = in an extremely angry way Clasp = a link or a hook
Imitation = a copy (not real)
 
Vocabulary:
Adjectives
Adjectives describe the nouns
Adjectives can be formed from nouns and verbs Eg: Matilda was a pretty and admirable girl
Some verbs formed as adjectives by adding suffixes like ful, able, ible, ent, ant, ive, ing etc…
Ful    Able    Ible    Ent    Ant    Ive    Ing
Useful    Remarkable    Flexible    Different    Pleasant    Selective    Amusing
Helpful    Expandable    Sensible    Excellent    Ignorant    Creative    Relaxing
Harmful    Payable    Responsible    Urgent    Resistant    Talkative    Surprising
There is an order in using the adjectives if they are more than one in a sentence Eg: she discovered a beautiful diamond necklace
Order – number, size, shape, origin, purpose, opinion, age, color, material
 
Wh Words:
Who – questioning about a person What – particular information Where – about the place
When – about the time Which – about the object How – about the manner Why – about a reason
Who is your brother?
When does she finish the work? Where did you keep your money? Where will you meet your friend? How much did you pay for the dress?
Phrases used to express agreement
Yes, I do, you are right, that’s so true, absolutely, exactly, sure, ok
Disagreement
I’m sorry, I’m afraid, no, not at all
 
Glossary:
Fortune = luck
 
4.    Kalam with Children
Spirituality = appreciation for religious values
 
Calipers = a metal support for weak or injured legs Bliss = happiness
Etched = fixed something permanently in
 
Give away = to present something
Bravery = fearlessness in dangerous situation
Disaster = an unexpected natural or man-made event causing great damage
 
 
Synonyms:
Dedicated – committed Famous – popular Begin – starts
 
Success – victory Fortune – luck Award – prize
 
Temper – attitude First – begin
Bliss – happiness
 
Opposite Words:
Fortune – misfortune    Remember – forget    Real – unreal    Success – failure    Last – first    Friend – enemy
Prepositions of movement:
Towards, between, across, over, along, into
 
The aero plane is flying above the clouds She is riding her bicycle along the road
A man is swimming across the river I like to walk along the canal
The cat jumped over the stool
 
The earth is revolving around the sun The train is passing through the tunnel The girl is walking across the road They are going towards the building There is a cat between two tables
 
Simple Present tense:
Kalam likes to spend time with children Hard work comes first
Above sentences tell us about an action that is repeated or event that takes place regularly
Fortune favors the hard working
God helps those who help themselves I think the child is the first scientist
Simple Past Tense:
I once worked with doctors They started running
He taught us in his lectures how birds fly
Underlined verbs speak about things that have already taken place
Comma:
 
A comma is used to separate a list of three or more items A comma is used before quotation
A comma is used between the dates and years
A comma is used when someone is called directly
A comma is always to be placed before the quotation marks
Quotation Marks:
We use quotation marks to enclose the exact words of a speaker, a quotation or sayings The first letter in quotation marks should always be a capital letter
Quotation marks are always to be used in pairs
 
About the Poet:
7 may 1861 – 7 august 1941 – Calcutta
 
Poem – Paper Boat
Written by – Rabindranath Tagore
 
Bengali poet, short story writer, song composer, plays writer, essayist, and painter He is generally regarded as the outstanding creative artist of early 20th century India 1913 – Nobel prize for literature – first non-European
Glossary:
Running – flowing    Stream – a small narrow river    Blooms – flowers    Shiuli flower – parijata flower
 
Glossary:
Jubilant = showing great happiness Logical = following the rules or facts Commitment = dedication to a cause Enthrall = take complete attention
 
5.    The Wondrous Woman
Concerts = a public musical performances Passion = strong feeling or desire Enhance = increase
Magnificent = extremely impressive and deserving
 
 
Meanings:
Occasion – celebration Dialogue – conversation
Impossible – not able to be done Commitment – dedication Successful – fruitful Mathematics – numbers
 
Classical – traditional Courage – fearless Exhibit – display Attitude – manner
Essential – absolutely necessary
 
Excited – thrilled Faith – trust
Occasion – a particular event Passion – strong emotion Urge – a strong desire
 
Modal Auxiliaries:
Don’t compromise, you can do it I can drive well
I could exhibit my courage by fighting against the British Can – ability, Could – ability in the past
Can I take your pen? – asking permission Yes you can take my pen – giving permission
I can sing but I can’t dance – ability – inability
Could you lend your pen – asking permission in more polite manner I could run faster when I was younger – general ability in the past
I couldn’t talk till I was five – general ability in the past
Raju is clever boy and he can solve any problem Last night I was so ill that I couldn’t sleep
John could ride a bicycle when he was eight The sweet tasted good. I can’t stop eating Rafi can play caroms but he can’t play chess Children couldn’t play chess in their free time
 
Expressing Apology:
I am sorry
Please forgive me
 
Please accept my apology I beg your forgiveness
 
I am sorry it will not repeat again
 
Glossary:
Traveler = a person who is travelling Customer = a person who buys things Magistrate = judge in a law court Scholar = a learned person
 
6.    The Wise Judgment
Pennies = coins (money) Against = in opposition to Journey = an act of travelling
 
Homophones:
Words are pronounced in the same way but they are different in spelling and meaning
Meat – meet    Hear – here    Bred – bread    Weak – week    Peace – piece    Four – fore    Write – right
Subject Verb Agreement:
The poor traveler is continuing his journey Subject and verb are in the singular form
Verb in a sentence must agree with the subject in number and person
The pot is on the fire
Several people are sitting in the eating house I am very hungry, the poor man thought
You are not supposed to stand here, the eating house keeper told the poor man The poor man was walking
The meatballs were giving a good smell
In the present tense
Nouns take ‘s’ to singular to become plural
Verb drops ‘s’ from singular form to agree with plural subject I and you – follow the same rule as plurals
Eg: the crane eats fish    the cranes eat fish
Simple Future Tense:
We use simple future tense to express an action that is going to take place in future time The main verb is always in the base form
 
Positive
You will sing a song at tomorrow’s party He will dance in programme next week She will cook tomorrow
About the Poet:
Born in Calcutta – 10 November 1798
 
Negative
I shall not play tomorrow We shall not write
She will not cook tomorrow
Poem – Vemana Poems
Written by – Charles Philip Brown
 
The long list of his contributions to telugu literature might seem unbelievable
At the end of his life in 1884, practically all the classics in telugu literature were recorded Vemana Shatakam was one of among them
The first edition of Vemana poems translated by C.P.Brown was published in 1829 with 693 verses The second edition – 1839 – 1164 poems
 
Glossary:
Camphor = karpooram (in telugu)
Virtuous = having excellent moral character Pompous = affectedly grand
 
Reverberate = to ring with many echoes Melody = sequence of musical tones Bounteous = generous
 
 
Glossary:
 
7.    Kabaddi… Kabaddi… Kabaddi…
 
Chant = a repeated clear sound of the word Kabaddi in one single breath during raid by the raider Organization = an organized group of people with a particular purpose
Widely = far apart
 
Equipment = the items needed for a particular activity Agility = ability to move
Muscular = relating to the muscles Opponent = someone who competes with
Raider = a person who attacks the opposite team
Tackle = to make an opponent fall to the ground in order to stop them running Olympics = a modern international sports competition held once every four years
 
Synonyms:
Equipment – material Prescribed recommended Popular – famous
Widely – broadly
 
Exchange – inter change Promote – develop Hold – grip
Hear – listen
 
Strength – power Shade – shadow Sharp – keen
 
Suffix:
A suffix is a part of word that is added at the end of a root word Eg: player = play + er
 
Paint + er = painter Preach + er = preacher Clean + er = cleaner Teach + er = teacher
 
Listen + er = listener Speak + er = speaker Dance + er = dancer Hunt + er = hunter
 
Sing + er = singer Farm + er = farmer Shoot + er = shooter
 
 
Understand + able = understandable Success + ful = successful
 
Great + ness = greatness Faith + less = faithless
 
Develop + ment = development
 
Grammar:
Linkers
We use some words or group of words to connect one sentence or idea with another. This is called linker Example – for example, such as
Similarity – in the same way, similarly Difference – but, although
Time – at the same time, after that Addition – and, as well as
In this garden, you’ll see many flowers such as rose and jasmine
Although it’s loud and crowded, I love concerts
The leaves of tamarind can also be cooked and eaten in the same way as spinach She eats apples as well as oranges
We are using up our natural resources and at the same time polluting our environment with dangerous chemical
The students were asked to dress similarly for the sports day – similarity Ten seconds after that I was happily bouncing up and down – time
He is fond of learning karate but his father didn’t encourage him – contrast She likes to play football and volleyball – addition
There are so many team sports for example kho-kho, cricket, football etc… – example
Adverbs of Manner:
The words which describe the way or the manner in which an action occurs are called adverbs of manner Kavya dressed beautifully
Mohan walked slowly
Adverbs of manner answers the question ‘how’
The teacher talks quickly, so that we cannot understand this lesson How does the teacher talk? – quickly
We use “will” to talk about spontaneous plans decided at the moment of speaking
I am feeling hungry, I will get snacks for myself
It is cloudy, the cricket players will stop the game I am busy right now, I will call you tomorrow
 
We use “going to” to talk about plans decided before the moment of speaking
I am going to wear my tracksuit for tomorrow’s game
I am going to buy a new cricket bat for upcoming match
I am going to participate in the state level competition next month
 
Glossary:
Presents = gifts Prison = jail
Sermon = a talk or moral subject Doling out = to deliver in small portions
 
8.    A Birthday Letter
Imagine = suppose or assume Stolen = won
Fortunate = lucky
Room for = place for / opportunity for
 
Serene = calm or peaceful Unfulfilled = not disordered Rest = remaining
Contain = carry
 
 
Antonyms:
Afraid – unafraid Ruffled – unruffled Truth – untruth Light – dark
 
Brave – timid Never – always Great – small Wise – unwise
 
Fortunate – unfortunate Right – wrong
Little – large, big Dislike – like
 
Easy – difficult Hide – reveal Friends – enemies Unworthy – worthy
 
 
Silent Letters: Know – k Should – l Talking – l Wednesday – d
 
Calf – l Pneumonia – p Castle – t Knight – k
 
Could – l Match – t Bomb – b Often – t
 
Knee – k Hour – h Autumn – n Honest – h
 
Through – r Knife – k Soften – n Psychology – p
 
Grammar:
Adverbs of Frequency:
Used to indicate routine or repeated activities, so they are often used with the simple present
 
I have always thought
Out of the discussion sometimes a little bit of truth comes out Never do anything in secret
We go on vacation at least once annually
I usually shop for groceries on Sunday mornings Raghu is often late for work
We seldom see Sravan
 
My doctor advised me that I should brush my teeth twice daily
They often go to movies Chandra never smiles
Sometimes varun watches the local TV channels Sagar always complains about her children Usually vani feels terrible
 
Different parts of letters:
Heading – write at the top of your letter – place & date
Greeting – write something like hi. This tells to whom are you writing Body – write your message here
Closing – write a short-expression followed by a comma
Signature – write your name here. This tells your reader who the letter is from Address on the envelope – write the address of receiver of the letter
 
About the Poet:
15 Jan 1929 – 11 Apr 1968
 
Poem – We Shall Overcome
Written by – Martin Luther King Jr
 
He was an American Christian minister and activist
Leader in the civil rights movement from 1955 until his assassination in 1968 He received Nobel prize in 1964
Glossary:
Overcome = success in dealing Deep = strong
Believe = to think that a fact is true Hand in hand = connected, together

 

Click Here for PDF 

Best Notes for TET and DSC | Class 4 EVS Complete

Best Notes for TET and DSC | Class 4 EVS Complete

 Best Nots for TET and DSC | Class 4 EVS Complete 

Writing notes no time for AP DSC I AP TET DSC SGT SA PGT

4TH EVS – మన ప్రపంచం

1. కుటుంబం

    కొన్ని కుటుంబాల్లో తల్లి, తండ్రి , పిల్లలు మాత్రమే ఉంటారు. కొన్ని కుటుంబాల్లో తల్లి, తండ్రి, పిల్లలు, తాతయ్య, నానమ్మ, కూడా కలిసి ఉంటారు.
    పూర్వీకుల వివరాలతో కూడిన పట్టిక – వంశ వృక్షం
    మన కుటుంబాల్లో కొత్త వ్యక్తులు వచ్చినప్పుడు మార్పులు వస్తాయి
    మన అత్తలు, మామయ్యలు వారి పిల్లలు మన బంధువులు. వీరందరూ మన కుటుంబంలో భాగం. వీరందరినీ విస్తరించిన కుటుంబం అంటారు
    వివాహం లేదా పుట్టుక వలన మన కుటుంబ రూపంలో మార్పులు వస్తాయి
    తల్లి, తండ్రి, పిల్లలు గల కుటుంబం – చిన్న కుటుంబం
    తాతయ్య, నాన్నమ్మ, తల్లి, తండ్రి, పెద్దమ్మ, పెద్ద నాన్న, పిల్లలు గల కుటుంబం – ఉమ్మడి కుటుంబం
    కుటుంబంలో మార్పులు వచ్చినట్టే మన జీవన విధానంలో కూడా మార్పులు వస్తాయి
    పూర్వం ప్రజలు పనులు అన్నీ స్వహస్తాలతో చేసుకునేవారు. ఈ రోజుల్లో అనేక గృహోపకరణాలు ఉపయోగించి పనులన్నీ తేలిగ్గా, వేగంగా చేయగల్గుతున్నారు
    విద్యుత్ ఉపకరణాలు మనం పని చేయు విధానం మార్చేశాయి.
    సమాజంలో ఏక సంరక్షక కుటుంబం, తాతయ్య నానమ్మల కుటుంబం, తల్లిపై ఆధారపడే కుటుంబం మొదలైనవి ఉంటాయి

2. హరిత ప్రపంచం

    నేల వాతావరణం బట్టి వివిధ ప్రాంతాల్లో వివిధ రకాల మొక్కలు పెరుగుతాయి. వాటి నివాస స్థలం ఆధారంగా మొక్కలు రెండు రకాలు. అవి నేలపై పెరిగే మొక్కలు, నీటిలో పెరిగే మొక్కలు
    మర్రి, రావి, మామిడి, చింత, బ్లాక్ బెర్రీ వంటివి మైదాన ప్రాంతంలో పెరుగుతాయి
    ఫైన్, ఓక్ వంటి పొడవుగా పెరిగే వృక్షాలు పర్వత ప్రాంతంలలో పెరుగుతాయి
    బ్రహ్మ జెముడు, నాగ జేముడు వంటి మొక్కలు ఎడారిలో పెరుగుతాయి
    ఎడారి మొక్కలు వాటి దళసరి కాండాలలో నీరు నిల్వ చేసి ఉపయోగిస్తాయి
    డక్ వీడ్, గుర్రపు డెక్క – నీటిపై తేలే మొక్కలు
    కలువ, తామర – వేర్లు నీటి అడుగున పాతుకుని ఉంటాయి
    హైడ్రిల్లా, టేప్ గ్రాస్ – నీటి లోపల పెరుగును
    మడ చెట్లు – బురద/చిత్తడి నేల
    మొక్కని రెండు వ్యవస్థలుగా విడదీయవచ్చు. అవి ప్రకాండ వ్యవస్థ (నేల మీద), వేరు వ్యవస్థ (నేల లోపల)
    కొన్ని మొక్కలు వెర్లల్లో ఆహారం నిల్వ చేస్తాయి. ఉదా – క్యారెట్, బీట్ రూట్, ముల్లంగి
    వేర్లు మొక్కని నేలలో గట్టిగా పట్టి ఉంచి నేల నుండి పోషకాలను గ్రహిస్తాయి
    మొక్కల వేర్లు రెండు రకాలు అవి.
    తల్లి వేరు – ఒక బలమైన ప్రధాన వేరు కలిగి ఉంటుంది. ఇది నేలలోకి లోతుగా చొచ్చుకుపోతుంది. ప్రధాన వేరుకి అన్నివైపులా సన్నని వేర్లు పెరుగుతాయి
    ఉదా – వేప, చింత
    పీచు వేరు/గుబురు వేరు – గుబురుగా పెరుగుతాయి. కాండం అడుగు భాగం నుండి అనేక సన్నని చిన్న వేర్లు గుత్తుగా పెరుగుతాయి
    ఉదా – వరి, జొన్న, మొక్క జొన్న
    మర్రి, వేప, చింత వంటి వృక్షాలలో వేర్లు నేల లోతుకి చొచ్చుకుపోతాయి. గులాబీ, మల్లె మొక్కల్లో వేర్లు లోతుకి పెరగవు.
    నీటి మొక్కల వేర్లు మృదువుగా స్పాంజిలా ఉండి తేలడానికి సహకరిస్తాయి
    వేర్లు సాధారణంగా బూడిద వర్ణంలో ఉంటాయి
    క్యారెట్, బీట్ రూట్, ముల్లంగి మొదలైనవి ఆహారంగా తీసుకుంటాం
    మట్టి వేర్లు వేసవిలో చల్లదనం కోసం ఉపయోగించే కూల్ మ్యాట్ లలో, దుస్తులు ఉంచే అలమరాలో మంచి వాసన కోసం వాడతారు
    లెమన్ గ్రాస్ వేర్లు సువాసన తైలాల్లో దోమలు తరిమే పదార్థాల్లో ఉపయోగిస్తారు

    పువ్వు యొక్క రంగు రంగు భాగాలను ఆకర్షక పత్రాలు అంటారు అవి కాకుండా పువ్వుకి రక్షక పత్రం కాడ కేసరం అండకోశం లాంటి భాగాలు ఉంటాయి
    పుష్పాలు అలంకరణ కోసం ఉపయోగిస్తారు
    మందార, వేప, తులసి – ఔషధాల తయారీ
    గులాబీ, మల్లె, లిల్లీ, లావెండర్ – సెంట్లు, సౌందర్య తైలాలు
    కాలీ ఫ్లవర్ – ఆహారం
    ప్రస్తుత రైతులు హైబ్రీడ్ సాంకేతికతతో విత్తనాలు లేని పండ్లు పండిస్తున్నారు
    ఫలాలు విటమిన్లు, ఖనిజ లవణాలు మనకి అందించే అద్భుత వనరులు. ఇవి పీచు పదార్థం అధికంగా కలిగి ఉంటాయి
    ఉగాది పచ్చడి పండగ నాడు మాత్రమే తయారు చేయు ప్రత్యేక పదార్థం. ఆంధ్ర ప్రదేశ్, కర్ణాటక తమిళనాడు ఉగాది పండగ యొక్క ప్రత్యేక వంటకంగా ప్రసిద్ధి చెందింది
    ఉగాది పచ్చడి ఆరు రకాల రుచులు కలిగి ఉంటుంది. అవి తీపి, పులుపు, ఉప్పు, వగరు, కారం, చేదు. ఈ షడ్రుచులు జీవితంలో ఆరు భావోద్వేగాలను చూపుతాయి
    పచ్చి మామిడి, చింతపండు, బెల్లం, వేప పూత, పచ్చి కొబ్బరితో ఉగాది పచ్చడి చేస్తారు
    నిమ్మ, వేప, ఉసిరి ఔషద విలువలు కలిగి ఉంటాయి
    కుంకుడు కాయ, శీకాయ ఫలాలు వెంట్రుకలు శుభ్రం చేయుటకు వాడతారు
    మొక్కలు కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ నీరు సూర్య రష్మి ఉపయోగించి
    ఆహారం తయారు చేస్తాయి. దీనిని “కిరణ జన్య సంయోగక్రియ” అంటారు

3. మన చుట్టూ ఉన్న జంతువులు

    జంతువుల చెవులు వేరు వేరు ఆకారాల్లో పరిమాణాల్లో ఉంటాయి. కొన్ని జంతువుల చెవులు మనకి కనిపించవు
    పక్షి తలకి ఇరువైపులా సన్నని రంధ్రాలు కలిగి ఉంటుంది. ఇవి పక్షులకు వినికిడి శక్తి కలిగిస్తాయి. ఈ రంధ్రాలు ఈకలతో కప్పి ఉంటాయి
    కొన్ని జంతువుల చర్మం దట్టమైన వెంట్రుకలు కల్గి ఉంటుంది. కొన్ని జంతువుల చర్మం మృదువుగా ఉంటుంది
    కొన్ని జంతువుల చర్మంతో చెప్పులు తయారు చేస్తారు. గొర్రె చర్మంపై దట్టమైన వెంట్రుకలు స్వెట్టర్ లు కోట్ ల తయారీలో ఉపయోగిస్తారు
    చెవులు బయటికి కనిపించి చర్మం మీద వెంట్రుకలు ఉండే జంతువులు పిల్లలకి జన్మనిస్తాయి. వీటిని “శిశోత్పదకాలు” అంటారు. వీటినే క్షీరదాలు/పాలిచ్చే జంతువులు అంటారు
    చెవులు బయటికి కనిపించక వెంట్రుకలు ఉండని జంతువులు గుడ్లు పెడతాయి. వీటిని “అండోత్పాడకాలు” అంటారు
    డాల్ఫిన్ పిల్లలని కని పాలిచ్చి పెంచును
    మొక్కలు నుండి లభించే పదార్థాలు ఆహారంగా తీసుకునేవి శాఖాహారులు. వీటికి పదునైన కొరికే దంతాలు, బలమైన నమిలే దంతాలు ఉండెను. ఉదా – గేదె, ఆవు, జింక, గుర్రం, మేక
    ఇతర జంతువులు మాంసం తినేవి మాంసాహారులు. వీటికి పొడవైన బలమైన చీల్చే దంతాలు ఉంటాయి. ఉదా – సింహం, పులి
    మాంసాహార పక్షులు పదునైన ముక్కుతో మాంసం చీల్చి తింటాయి. ఉదా – గద్ద, రాబందు
    మొక్కలు, జంతువులు రెండింటినీ ఆహారంగా తీసుకునేవి ఉభయాహారులు. వీటికి పదునైన కొరికే దంతాలు, బలమైన నమిలే దంతాలతో పాటు చీల్చే దంతాలు కూడా ఉంటాయి. ఉదా – ఎలుగుబంటి, కాకి, కుక్క
    పక్షుల ముక్కులు ఒకేలా ఉండవు. పక్షి ముక్కు ఆకారాలు వాటి ఆహార అలవాట్ల మీద ఆధారపడి ఉంటుంది
    పక్షి ముక్కులు వాటి యొక్క దవడలు
    పక్షులు నడవడానికి చెట్లెక్కడానికి ఈదడానికి ఎగరడానికి కాళ్ళు వాడతాయి
    ఆహారం పట్టుకోవడానికి తమని తాము రక్షించుకోవడానికి పక్షుల కాలి గోళ్ళు ఉపయోగపడేను
    పాదం, కాలి గోళ్ళ ఆకారం వాటి యొక్క ఆహార అలవాట్ల మీద ఆధారపడి ఉంటుంది
    కాలి గోళ్లు పొడవుగా వంపు తిరిగి ఉంటాయి
    పక్షులు గుడ్లు పెట్టే సమయానికి గూడు కట్టుకుంటాయి. సాధారణంగా మగ పక్షులు గూడు కడతాయి
    కాకి – చిన్న కొమ్మలు, ఎండుటాకులు
    గిజిగాడు – ఆకులు, గడ్డి, కొమ్మలు, వేర్లు
    టైలర్ బర్డ్ – ఆకులు కలిపి కుట్టి గూడు అల్లేను
    గద్ద – పొడవైన పుల్లలు, గడ్డి, చెట్టు కొమ్మలు (గద్ద ఎత్తైన రాతి శిఖరాల పైన ఎత్తైన చెట్లపై గూడు కడుతుంది)
    కుందేలు – బొరియలు
    పులి, సింహం – గుహ
    కోతి – చెట్ల మీద
    సాలె పురుగు తన గూడు తానే అల్లుకుంటుంది
    వలస వెళ్ళే పక్షులు సుదూరానికి ఎగిరి వెళ్ళవలసి వచ్చినప్పుడు ప్రయాణంలో అవి తమ శక్తి కోల్పోకుండా అవి “V” ఆకారంలో ప్రయాణిస్తాయి
    చీమలు సమూహంగా జీవించేను. చీమల కాలనీలో రాణి చీమ, మగ చీమ, శ్రామిక చీమలు ఉంటాయి
    చీమల కాలనీలో చీమల్లో క్రమశిక్షణ పని విభజన కనిపిస్తుంది
    చీమలు ఒక రసాయనం స్రవించి దాని సహాయంతో ఒక దారి ఏర్పరిచి ఆహారానికి సంబంధించిన సమాచారం ఇతర చీమలకు అందించేను
    తేనెటీగలు అన్ని కలిసి తమ ఇల్లు (తుట్టి) నిర్మిస్తాయి. అవన్నీ కలిసి ఆహారం పంచుకుంటూ తమ లార్వాలకి ఆహారం అందిస్తాయి.
    ఏనుగులు పది నుండి పన్నెండు ఏనుగులు వాటి పిల్లలతో కలిసి జీవిస్తాయి. పెద్ద వయసు ఉన్న ఆడ ఏనుగు వాటికి నాయకత్వం వహిస్తుంది. సమూహ జీవనం వల్ల వాటికి రక్షణ లభించును

4. జ్ఞానేంద్రియాలు

    కన్ను – దృష్టి జ్ఞానం, చెవి – శబ్దం, ముక్కు – వాసన, నాలుక – రుచి, చర్మం – స్పర్శ
    వీటిని జ్ఞానేంద్రియాలు అంటారు. ఇవి వివిధ అంశాలకు అనుగుణంగా ప్రతిస్పందించడానికి ఉపయోగపడేను
    జ్ఞానేంద్రియాలు చక్కగా పని చేయడం మన శరీరం ఆరోగ్యంగా ఉండడానికి చిహ్నం
కళ్ళు :
     దృష్టి సంబంధ జ్ఞానేంద్రియము
    కనురెప్పలు కంటిని రక్షిస్తాయి
    కంటికి పుస్తకానికి కనీస దూరం 30 cm
    TV కనీసం 6 అడుగుల దూరం నుండి చూడాలి
    కంటి చూపు లేనివారిని అంధులు అంటారు. అంధులు వాడే లిపి “బ్రెయిలీ లిపి”
    బ్రెయిలీ అంధుల కోసం లిపి కనిపెట్టారు. స్పర్శ ద్వారా వారు ఆ లిపి చదవగలరు
    ఈగలు 5 కళ్ళు కలిగి ఉంటాయి
    గద్ద, రాబందు, డేగ వంటి పక్షులు మంచి కనుదృష్టి కలిగి ఉంటాయి
    గుడ్లగూబ చీకటిలో కూడా చూడగలదు
ముక్కు :
    ముక్కు సాయంతో శ్వాస తీసుకుంటాం. వాసన తెలుసుకుంటాం
    ముక్కులో సన్నని వెంట్రుకలు గాలిలో దుమ్ము, ధూళి వడకట్టి శుభ్రమైన గాలి లోపలికి పంపుతాయి
    పిల్లులు, కుక్కలు సునిశితమైన ఘ్రాన శక్తి కలిగి ఉంటాయి
    స్నిఫర్ కుక్కలని నేరస్థులను గుర్తించడానికి పోలీసులు తర్ఫీదు ఇచ్చి డాగ్ స్క్వాడ్ గా ఉపయోగిస్తారు
    ఏనుగులు 3km దూరం నుండే నీటి జాడ గుర్తించగలగుతాయి
చెవులు :
    శబ్ద జ్ఞానం గల జ్ఞానేంద్రియము
    చెవిలో గల కర్ణబేరి చాలా సున్నితంగా ఉంటుంది
    ఉరుములు, మెరుపులు లౌడ్ స్పీకర్ వంటి పెద్ద పెద్ద శబ్దాలు వినికిడి శక్తి దెబ్బ తీస్తాయి
    గుడ్లగూబ, గబ్బిలం వంటి నిశాచర జీవులకు వినికిడి శక్తి ఎక్కువ
    పిల్లులు చిన్న శబ్దం వినగలవు
నాలుక :
    నాలుకపై రుచి మొగ్గలు మనకి రుచి కనుగొడానికి సహాయపడును
    కప్పలు, బల్లులు, ఉసరవెల్లులు ఆహారం పట్టుకోవడానికి నాలుక ఉపయోగిస్తాయి
    జిరాఫీలో పొడవైన నాలుక ఉంటుంది
    పాములు నాలుక ద్వారా వాసన పడతాయి
చర్మం :
    జ్ఞానేంద్రియాలు అన్నింటిలో చర్మం చాలా సున్నితమైనది. ఇది స్పర్శకి ప్రతిస్పందిస్తుంది
    అంటువ్యాధులు నివారించడం కోసం చర్మం ఎల్లప్పుడూ పొడిగా పరిశుభ్రంగా ఉంచాలి
    పాము తన చర్మంతో దూరంగా ఉన్న శత్రువులను గుర్తించగలదు
    pwd act 2016 ప్రకారం నడవలేని, చూడలేని, వినలేని, మాట్లాడలేని వారిని “దివ్యాంగులు/విభిన్న ప్రతిభ గల వ్యక్తులు” అని అంటారు
    సుధా చంద్రన్ ఒక నర్తకి. ఒక ప్రమాదంలో ఒక కాలుని కోల్పోయి కృత్రిమ కాలు సాయంతో నాట్యం చేయడం ప్రారంభించింది
    రవీంద్ర జైన్ పుట్టుకతో అంధుడు. ఆయన సినిమా ప్రపంచంలో గాయకునిగా మంచి స్థానం కల్గి ఉన్నారు
    భద్రతా భావం కలిగించే స్పర్శ – మంచి స్పర్శ
    అభద్రతా భావం కలిగించే స్పర్శ – చెడు స్పర్శ

5. మనం తినే ఆహారం

    మనం ఆహారం తీసుకోవడం వల్ల మనకి శక్తి వస్తుంది
    పేదరికం కారణంగా చాలామంది పిల్లలు పూర్తి భోజనం తీసుకోరు
    పోషక విలువలు గల రుచికరమైన ఆహారం అందించడానికి ప్రభుత్వం మధ్యాహ్న భోజన పథకం పెట్టింది
    వివాహాలు వేడుకలు లలో ఎక్కువ ఆహారం వృధా అవుతుంది
    ప్లాస్టిక్ తో తయారు అయిన గిన్నెలు గ్లాసులు వాడడం ఆరోగ్యానికి మంచిది కాదు
    మోదుగ, బాదం, మర్రి ఆకులు ప్లేట్ లుగా తయారుచేస్తారు
    పచ్చడి చట్నీలు, జామ్, వడియాలు చాలా కాలం నిల్వ ఉంచగలం
    ఉప్పు ఒక నిల్వ చేయు కారకం
    నూనె అనేది పచ్చళ్ళలో బాక్టీరియా, ఫంగస్ ఏర్పడకుండా నిరోధిస్తుంది
    చెర్రీ లాంటి పండ్లు చక్కెర పాకంలో నిల్వ చెయ్యొచ్చు. జామ్ గా తయారుచేసి నిల్వ చెయ్యొచ్చు.
    కూరగాయలు, మాంసం, చేపలు, అధిక చల్లదనం గల పెట్టెలో నిల్వ చేస్తారు. దీనిని “ఫ్రీజింగ్” అంటారు
    వరి, గోధుమ, పప్పు ధాన్యాలు, వేరుశనగ వంటి నూనె గింజలు కీటకాలు బూజు చేత పాడు చెయ్యబడతాయి. దీనిని నివారించడానికి వేపాకులు ఎండబెట్టి నిల్వ ఉంచే సంచిలో ఉంచుతారు
    ధాన్యం టిన్, అల్యూమినియం పాత్రలలో, వెదురుతో చేసిన పెద్ద బుట్టలలో నిల్వ చేయడం వల్ల ఎలుకలు చుంచులు కీటకాల నుండి కాపాడగలం
    కంసాలి – కొడవలి తయారీ, వడ్రంగి – నాగలి తయారీ

6. నీరు

    గ్రామ పంచాయితీ ద్వారా స్వచ్ఛమైన త్రాగునీరు ఇంటింటికీ సరఫరా చేస్తారు
    చాలా గ్రామాల్లో నీటి వనరులుగా చెరువులు ఉంటాయి
    గ్రామ పంచాయితీ చెరువు గట్లు, పూడిక, నీటి సరఫరా భాధ్యత చూస్తుంది
    యతలవంక చెరువు – చిత్తూరు జిల్లా పుంగనూరు మండలం నీటి గుంట్ల పల్లి
    కొన్ని చెరువులు కాలువలతో ఆనుసందానం చెయ్యబడి ఉంటాయి. వర్షాకాలంలో నీరు ఒక చెరువు నుండి మరో చెరువుకి ప్రవహించేను. అనంతపురం జిల్లా బుక్కపట్నం , ధర్మవరం చెరువులు ఈ రకానికి చెందినవి
    నదులు నీటితో చెరువులు నింపడానికి కూడా కాలువలు తవ్వుతారు. ఈ రకమైన చెరువులు కృష్ణ, ఉభయ గోదావరి జిల్లాల్లో కలవు
    పంచాయితీ వారు ప్రజలకి త్రాగునీరు అందించుటకు ఓవర్ హెడ్ ట్యాంక్ నిర్మిస్తారు
    శుద్ధి చేసిన నీరు గ్రామీణ నీటి సరఫరా పథకం ద్వారా ఇంటింటికీ అందిస్తారు
చెరువులో నీరు శుద్ధి చేయు దశలు :
    చెరువు/నది నుండి నీరు పెద్ద పరిమాణంలో గల తేర్చే తొట్టెలలో నింపబడెను. నీటిలో బరువైన పదార్థాలు కిందికి చేరుతాయి
    తర్వాత నీరు వడపోత తొట్టెలో పంపి వడపోయబడెను. ఇక్కడ చిన్న పదార్థాలు తొలగించబడును
    వడపోసిన నీరు క్లోరినేషన్ తొట్టెలో పంపెను. ఇక్కడ నీటికి బ్లీచింగ్ పొడి చేర్చుతారు. దీన్ని క్లోరినేషన్ అంటారు
    క్లోరినేషన్ చేసిన నీరు ఓవర్ హెడ్ ట్యాంక్ కి పంపుతారు
    ట్యాంక్ నుండి పైపుల ద్వారా నీరు ఇళ్లకు సరఫరా చేస్తారు

    ప్రభుత్వం రైతులతో నీటి వినియోగదారుల సంఘం ఏర్పరిచి వారికి చెరువు నిర్వహణ బాధ్యత ఇచ్చింది
    నీటి వనరులలో నీరు గాలిలోకి భాస్పీభవనం చెందును. అవి ఘనీభవనం చెంది మేఘాలుగా మారెను
    మేఘాలు చల్లగాలి వల్ల చల్లబడి చిన్న బిందువులుగా మారెను – ఘనీభవనం
    నీటి చుక్కలు మేఘాలు నుండి కిందికి రావడం – వర్షం
    ఈ మొత్తం ప్రక్రియ – జల చక్రం
    నేలలో కొన్ని పదార్థాలు కలవడం వల్ల నీటికి రుచి వస్తుంది

7. వృత్తులు మరియు సేవలు

    రంగులు వేయువాడు పెయింటర్. రంగు వేయుటకు బ్రష్ వాడతారు
    పెన్సిల్ చెక్కడానికి – మర (షార్ప్ నర్)
    ఒక పని సులభంగా చేయుటకు వాడే వస్తువు – పనిముట్టు
    నైపుణ్యం గల పనుల ద్వారా డబ్బు సంపాదించడం – వృత్తి
    రైతులు వాడే పనిముట్లు పార, కొడవలి, నాగలి, పిక్ అక్స్
    బట్టలు కుట్టేవాడు – దర్జీ (టైలర్)
    దర్జీ పనిముట్లు కొలతకి టేపు, కత్తిరించడానికి కత్తెర, కుట్టడానికి మిషన్, దారం, బాబిన్ లు
    గృహ నిర్మాణం – తాపీ మేస్త్రి
    తాపీ మేస్త్రి పనిముట్లు – ద్రవ మట్టం, రేకు తాపీ, మూల మట్టం, రంపం, పార, తూకం దారం, సుత్తి, బొచ్చె/గమేలా, టేపు, పైపు, చువ్వలు కోసే మిషన్
    కెమిస్ట్ – మందులు అమ్మువాడు
    పచారీ వ్యాపారి – ధాన్యం, బియ్యం, పప్పు వంటివి
    కుండల తయారీ – కుమ్మరి
కుండ తయారీ దశలు :
    మట్టి తేవడం
    మట్టికి నీరు కలిపి కాళ్ళతో తొక్కి మెత్తగా చేయడం
    మట్టి చకంపై ఉంచి కుండ ఆకారంలో మార్చడం
    కుండని ఒక చెక్కతో కొట్టి సరైన ఆకారంలో తేవడం
    ముందు నీడలో ఆరబెట్టి తర్వాత ఎండలో ఉంచుట
    ఎండిన కుండలు కొలిమిలో కాల్చడం

    వీధులు, మురికి కాలువ శుభ్రం చేయువారు – పారిశుధ్య కార్మికులు
    మరుగదొడ్లు శుభ్రం చేయు పారిశుధ్య కార్మికులు వృత్తి నుండి విముక్తి కలిగించుటకు పునరావాసం కల్పించడం కోసం కృషి చేసినది – బెజవాడ విల్సన్ (మెగసేసే అవార్డు గ్రహీత)
    బట్టలు ఉతికి ఇస్త్రీ చేయువారు – చాకలి/రజకులు
    బంగారు ఆభరణాల తయారీ – స్వర్ణ కారుడు/కంసాలి
    చెప్పులు కుట్టే వారు – చర్మ కారుడు
    కరెంట్ వైరింగ్ – ఎలక్ట్రీషియన్
    నీటి పైపుల నిర్వహణ – ప్లంబర్
    రైల్వే/బస్ స్టేషన్ లో బరువులు మోసేవాడు – కూలీ (పోర్టర్)
    చేపలు పట్టేవారు – జాలరి
    దేశ సరిహద్దు కాపలా – సైనికుడు

8. రవాణా

    మనుషులు, వస్తువులు ఒక ప్రాంతం నుండి మరో ప్రాంతానికి భూ, జల, వాయు మార్గాల్లో జరిపే కదలిక – రవాణా
    రవాణా వ్యవస్థ అక్కడ భౌగోళిక స్థితి మీద ఆధారపడి ఉంటుంది
    గ్రామీణ ప్రాంతాలలో రోడ్డు సౌకర్యం సరిగా లేనిచోట ప్రజలు ఎద్దుల బండి, ట్రాక్టర్, గుర్రపు బండి/టాంగా(జట్కా) వాడతారు
    కొండ ప్రాంతంలో సరైన రోడ్డు మార్గం ఉండదు. అక్కడ ప్రజలు కాలిబాటలో ప్రయాణం చేస్తారు
    గాడిదలు, గుర్రాలు వస్తు రవాణా కోసం వాడతారు
    విశాఖ జిల్లా అరకు లోయలో ఇలాంటి రవాణా చూడొచ్చు
    ఇప్పుడు కొండ ప్రాంతంలో రోప్ వే లు వినియోగిస్తున్నారు. దీనిలో వాడేవి ఎరియల్ కార్లు
    అడవి ప్రాంతంలో కాలి బాటలో ప్రయాణం. అడవుల్లో వృద్దులు, రోగులను డోలీలలో తీసుకెళ్తారు
    ఎడారి ప్రాంతంలో రవాణా సౌకర్యం – ఒంటె. ఒంటె నీ ఎడారి ఓడ అంటారు
    ఒంటె పొడవైన కాలు ఇసుక నుండి వచ్చే వేడి శరీరంలోకి తాకకుండా కాపాడెను. పాదాలు వెడల్పుగా ఉండడం వల్ల వేగంగా నడగలవు
    మంచు ప్రాంతంలో రవాణా సాధనం – కుక్కలు లాగే స్లెడ్జ్. హిమాలయ ప్రజలు జడల బర్రె , స్లెడ్జి లు రవాణా కి వాడతారు
    జల రవాణా సాధనం – పడవ
    గోదావరి జిల్లాల్లో లంక గ్రామ ప్రజలు సమీప గ్రామాల్లోకి చేరుటకు పుట్టీలు పడవలు ఘంటులను రవాణా సాధనంలా వాడతారు
    ఆంధ్ర ప్రదేశ్ విమానాశ్రయం – విశాఖ, రాజమండ్రి, గన్నవరం, కడప, రేణిగుంట, పుట్టపర్తి
    ఆంధ్ర ప్రదేశ్ నౌకాశ్రయం – విశాఖ, కాకినాడ, కృష్ణ పట్నం

9. సమాచార ప్రసారం

    భావాలు, అనుభూతులు వ్యక్తం చేయడం – భావ ప్రసారం
    ఒకరితో ఒకరు వ్యక్తిగత భావప్రసార సౌకర్యం కోసం పోస్టల్ విధానం నెలకొల్పారు. ప్రజల మధ్య భావ ప్రసారం కోసం పోస్ట్ కార్డ్, ఇన్లాండ్ కవర్, ఎన్వలప్ కవర్ ఉపయోగపడేను
    ప్రతి పోస్ట్ ఆఫీస్ కి ఒక సంఖ్య ఇవ్వబడింది. దీనిని పిన్ కోడ్ అంటారు
    PIN – POSTAL INDEX NUMBER
    సమాచారం వేగంగా చేరుటకు ప్రస్తుతం విరివిగా వాడే పరికరం – మొబైల్
    ఒక కంప్యూటర్ నుండి మరో కంప్యూటర్ కి పంపే సంక్షిప్త సమాచారం – ఈ మెయిల్
    వార్తా పత్రికలు, టివి, రేడియో అనేవి ఒకే సమయంలో పెద్ద సంఖ్యలో జనాభాకు సమాచారం అందించే బహుళ ప్రసార సాధనాలు
    రేడియో – వినికిడి పరికరం
    టివి – వినికిడి మరియు దృష్టి
    మొబైల్ ఫోన్ లో మనకి కావలసిన సమాచారం అందించే ఆప్ లు – సామాజిక మాధ్యమాలు

10. చూసి వద్దాం

    పండగ రకాలు – జాతీయ పండుగలు, వ్యవసాయ పండుగలు, మతపర పండుగలు
    జాతీయ పండగలు – స్వతంత్ర దినోత్సవం, గణతంత్ర దినోత్సవం
    వ్యవసాయ పండుగలు – ఏరువాక
    మత పండుగలు – దీపావళి, క్రిస్మస్, రంజాన్
    శ్రీరామనవమి – మార్చి/ఏప్రిల్. శ్రీరామునికి పూజించి బెల్లంతో చేసిన పానకం తీసుకుంటారు
    ఏసు పుట్టిన రోజు – క్రిస్మస్ డిసెంబర్ 25
    ముస్లిం ప్రధాన పండగ – ఈద్ ఉల్ ఫితర్ / శుభాకాంక్షలు – ఈద్ ముబారక్
    సిక్కుల ప్రధాన పండగ – గురునానక్ జయంతి అయిన గురు పరచ్. గురుద్వారా లో ప్రార్థన చేస్తారు
    భౌద్దుల ముఖ్య పండగ – బుద్ది పూర్ణిమ
    పాడేరు వద్ద మోదుగుల గ్రామంలో మొదకొండమ్మ జాతర మూడు రోజులు చేస్తారు

ఆంధ్ర ప్రదేశ్ చారిత్రక ప్రదేశాలు :
లేపాక్షి – అనంతపురం జిల్లా
    అనంతపురం జిల్లాలో లేపాక్షిలో వీరభద్రుని గుడి ఉంది
    విజయనగర గవర్నర్లు విరుపానంద, వీరన్నలు 1530 లో ఈ గుడి కట్టారు
    ఇక్కడ ప్రఖ్యాతి గాంచిన నంది విగ్రహం ఉంది. దీనిని లేపాక్షి బసవన్న అంటారు
సిద్ధవటం కోట – కడప
    ఇది పెన్నా నది ఒడ్డున ఉంది
    క్రీ.శ. 1303 లో ముప్పై ఎకరాల భూమిలో కట్టారు
    ఈ కోటని దక్షిణ కాశీకి ప్రధాన ద్వారంగా భావిస్తారు
చంద్రగిరి కోట – చిత్తూరు  
    ఇది నాయకుల చేత 11 వ శతాబ్దంలో విజయనగర పాలకులు అధీనంలో కట్టబడింది
    దీనిలో రాజ్ మహల్, రాణి మహల్ 300 సం.లు అలాగే ఉన్నాయి
రోళ్లపాడు – కర్నూల్
    ఇది పక్షి సంరక్షణ కేంద్రం. బట్టమేక పిట్టకి ఈ ప్రదేశం అవాసం
ఇస్రో – నెల్లూరు
    పులికాట్ సరస్సు దగ్గర సుళ్ళురు పేటలో
    కృత్రిమ ఉపగ్రహాలు రాకెట్ ద్వారా ఇక్కడ నుండి అంతరిక్షంలోకి పంపెను
    పులికాట్ సరస్సులో నేలపట్టు వద్ద ఫ్లెమింగో పక్షుల సంక్చుయరీ ఉంది. ఇక్కడ ఫ్లెమింగో పండగ చేస్తారు
మోటుపల్లి పోర్ట్ – ప్రకాశం
    కాకతీయుల కాలంలో నిర్మించిన ప్రసిద్ధ నౌకాశ్రయం
    11వ శతాబ్దంలో మార్కోపోలో (పోర్చుగీసు) ఈ పోర్టును సందర్శించాడు
    గంధం, ముత్యాలు, పట్టు, మిరియాలు, దంతం వంటివి దీని ద్వారా ఎగుమతి అయ్యేవి
అమరావతి స్తూపం – గుంటూరు
    ఇది శిధిలావస్థకు చేరుకున్న భౌద్ధ స్తూపం
    అమరావతి, ధరణి కోట రెండు శాతవాహనుల రాజధానులు
కొండపల్లి కోట – కృష్ణా
    ముసునూరి నాయకులు కట్టించారు
    1370 ముసునూరి నాయకులు పతనం తర్వాత కొండవీడు రెడ్డి రాజులు దీనిని ఆక్రమించారు
    కొండపల్లి కొయ్య బొమ్మలకు ప్రసిద్ధి
కొల్లేరు సరస్సు – పశ్చిమ గోదావరి
    గోదావరి కృష్ణా నదుల మధ్య విస్తరించి ఉంది
    ఇక్కడ ఆటపాక పక్షి సంరక్షణ కేంద్రం ఉంది. విస్తీర్ణం 673 చ.కి.మి
    ఇది పెలికాన్ లు, సైబీరియా కొంగలు, పెయింటెడ్ స్టాక్స్ పక్షుల సంరక్షణ ప్రదేశం
కోరింగా – తూర్పు గోదావరి
    ఇది భారత మడ అడవుల్లో రెండవ అతి పెద్దది
    అనేక మడ చెట్లు 120 కంటే అధిక పక్షి జాతులు కలవు
బొర్రా గుహలు – విశాఖ
    అరకు లోయలో అనంతగిరి కొండల్లో ఉన్నాయి
    705 మీటర్లు పొడవు, 80 మీటర్ల లోతు
    ఇది సున్నపురాయి నిక్షేపాల మధ్య ప్రవహించిన గోస్తని నది కారణంగా ఏర్పడ్డాయి
బొబ్బిలి కోట – విజయనగరం
    19 వ శతాబ్దంలో నిర్మించబడినది
    మట్టి కోట 1757 లో బొబ్బిలి యుద్ధంలో నాశనం అయ్యి తిరిగి అదే పేరుతో నిర్మించబడినది
    గొల్లపల్లి కి చెందిన సర్వసిద్ది వడ్రంగులు చేత బొబ్బిలి వీణ తయారు చేయబడేను
తేలినీలపురము – శ్రీకాకుళం
    తేలినీలపురము, తేలుకుంచి పక్షి సంరక్షణ కేంద్రాలు శ్రీకాకుళం జిల్లాలో కలవు
    ప్రతి సంవత్సరం సుమారు 300 సంఖ్యలో పెలికాన్ పక్షులు పెయింటెడ్ స్టార్క్ పక్షులు సైబీరియా నుండి సెప్టెంబర్ నుండి మార్చి నెల మధ్య వస్తాయి

11. మనమెక్కడ ఉన్నాం

    ప్రజలు అందరు కలిసి నివసించే ప్రదేశం గ్రామం. గ్రామం అనగా కొన్ని ఇల్లు
    కొన్ని గ్రామాలు కలిసి మండలం, కొన్ని మండలాలు కలిసి జిల్లా, కొన్ని జిల్లాలు కలిసి ఒక రాష్ట్రం
    ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర సరిహద్దులు :
    తూర్పు – బంగాళాఖాతం , పడమర – కర్ణాటక , ఉత్తర – ఒరిస్సా , తెలంగాణ , ఛత్తీస్గఢ్ , దక్షిణ – తమిళనాడు
    ఆంధ్ర ప్రదేశ్ జిల్లాలు 13. రాజధాని అమరావతి. విస్తీర్ణం పరంగా 7వ రాష్ట్రం
    నైసర్గికంగా మూడు ప్రదేశాలు – ఉత్తరాంధ్ర, దక్షిణాంధ్ర, రాయలసీమ
    కొన్ని రాష్ట్రాలు కలిపి ఒక దేశం
    భారతదేశం 28 రాష్ట్రాలు, 9 కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలగా విభజించి ఉంటుంది. రాజధాని న్యఢిల్లీ
    భారత్ విస్తీర్ణం పరంగా 7వది. జనాభా పరంగా 2వది
    కొన్ని దేశాలు కలిపి ఒక ఖండం
    భూగోళం మొత్తం 7 ఖండాలు కలవు. భూగోళం మూడు వంతుల నీరు, ఒక వంతు భూమి కలదు
    ఖండాలు అన్ని కలిపి ప్రపంచం
    ఖండాలు – ఆసియా (పెద్దది), ఆఫ్రికా, ఆస్ట్రేలియా (చిన్నది), దక్షిణ అమెరికా, ఉత్తర అమెరికా, యూరప్, అంటార్కిటికా
    దక్షిణ అమెరికా – పక్షి ఖండం
    భూమి పైన జల భాగం – 5 భాగాలుగా విభజించారు. అవి పసిఫిక్ మహాసముద్రం (బాగా లోతైనది), హిందూ మహా సముద్రం, ఆర్కిటిక్, అట్లాంటిక్, అంటార్కిటికా (దక్షిణ మహా సముద్రం)
    భూమి తన చుట్టూ తాను తిరగటం – భ్రమణం (24 గంటలు)
    భూమి సూర్యుని చుట్టూ తిరగడం – పరి భ్రమణం (365 1/4 రోజులు)
    భూమి చలనం రాత్రి పగలుకి కారణం
    నక్షత్రాలు గుంపుగా ఒక ఆకారంలో అమరి ఉంటాయి. దాన్ని నక్షత్ర రాశి/కూటమి అంటారు
    చంద్రుని ఆకారంలో మార్పులు – చంద్ర దశలు
    చంద్రుడు పూర్తిగా కనిపిస్తే పౌర్ణమి, కనిపించని రోజు అమావాస్య

AP DSC Quick Revision | Class 1 & 2 Telugu

 

ఒకటవ తరగతి – తెలుగు

 

చందమామ రావే – తాళ్ళపాక అన్నమయ్య

పద్య రత్నాలు – వేమన

మేలుకొలుపు – వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి

అమ్మ ఒడి – దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి

తారంగం – చింతా దీక్షితులు

తాయిలం – బి వి నరసింహారావు

పడవ – దొప్పలపూడి రాధాకృష్ణమూర్తి

ఉడత ఉడత హూచ్ – సమతా రావు

ఊహల ఉయాల – తురుమెళ్ళ ఇంద్రాణి దేవి

బావా బావా పన్నీరు – వెలగా వెంకటప్పయ్య

ఆట – ఆదర్శ సామ్రాట్

ఇల్లు ఈగ – జై సీతారామ్

ఎలుకమ్మ – కస్తూరి నరసింహమూర్తి

శుభదాయిని – కమ్మిశెట్టి వెంకటేశ్వరరావు

 

రెండవ తరగతి – తెలుగు

 

వాన – పాయల సత్యన్నారాయణ

చిలకల్లారా చిలకల్లారా – గురజాడ అప్పారావు

పూచిన పూలు – న్యాయపతి రాఘవరావు 

పరుగు పందెం – జై సీతారామ్

కొంటె కోతి – కస్తూరి నరసింహ మూర్తి

ఏ ఉరెలదాం – నాగ భైరవ ఆదినారాయణ

అప్పడాలు – బజ్జీలు – శాంతి వనం (మూలం)

సబ్బు బిళ్ళ – అలపర్తి వెంకట సుబ్బారావు

చిచ్చు బుడ్డి – పెద్దింటి సత్యనారాయణ మూర్తి

అరటి చెట్టు – సమతా రావు (సంకలనం)

అద్దాల బస్సు – బాలాంత్రపు రజనీకాంతరావు

కొయ్య గుర్రం – వెలగా వెంకటప్పయ్య

మొక్క జొన్న – కె. సభా (మూలం)

అమ్మమ్మ గారిల్లు – అలపర్తి వెంకట సుబ్బారావు

పాప నవ్వు – వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి

ఒత్తుల బుట్ట – చింతా దీక్షితులు

మ్యావ్ మ్యావ్  – జై సీతారామ్

AP DSC Quick Revision | Class 3 Telugu

 

3వ తరగతి – తెలుగు తోట

1. తెలుగు తల్లి

పదాలు – అర్ధాలు:

కల్పవల్లి = కోరిన కోర్కెలు తీర్చేది

జాబిల్లి = చందమామ

తేనుంగు = తెలుగు

చంద్రశాల = చలువరాతి మేడ

కనవోయి = చూడవోయి

రేడు = రాజు

అనుంగు = ప్రియమైన

సుదూరం = చాలా దూరం

చనవోయి = వెల్లవోయి

నవ యుగం = కొత్త కాలం

నిర్భయంగా = భయం లేకుండా

నిశ్చయంగా – నమ్మకంగా, తప్పనిసరిగా

 

కవి పరిచయం:

శ్రీరంగం శ్రీనివాసరావు (శ్రీ శ్రీ) : 30.04.1910 – 15.06.1983

మహాకవి, అభ్యుదయ యుగకర్త, కధకులు, నాటక కర్త, విమర్శకులు, అనువాదకులు

మహా ప్రస్థానం తెలుగు కవిత్వాన్ని ఒక మలుపు తిప్పిన రచన

ఇతర రచనలు – మరో ప్రస్థానం, ఖడ్గ సృష్టి

స్వీయ చరిత్ర – అనంతం

తల్లీ భారతి వందనం

కవి పరిచయం:

దాశరది కృష్ణమాచార్య : 22.07.1925 – 05.11.1987

నిజాం నిరంకుశత్వం మీద ధిక్కార స్వరం వినిపించిన కవి. నిజాం రాచరికం నుండి
తెలంగాణ విమోచనకి మేలుకొలుపు పాడినవారు

ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ఆస్థాన కవిగా ఉన్నారు

పద్యాన్ని, పాటని సమానంగా నిర్వహించిన కవి

ఇతర రచనలు – అగ్నిధార, రుద్రవీణ, మహాంద్రోదయం, తిమిరంతో సమరం

స్వీయ చరిత్ర – యాత్రా స్మృతి

ఐకమత్యం

ఈ కధకు లియో టాల్ స్టాయ్ కధ ఆధారం

కవి పరిచయం;

లియో టాల్ స్టాయ్ : 09.09.1828 – 20.11.1910

రష్యన్ కధకులు, నవలాకారులు

ఇతర రచనలు – యుద్ధం – శాంతి, అన్నాకెరినినా

 

2. మర్యాద చేద్దాం

పరమానందయ్య గారి శిష్యుల కధ  

పదాలు – అర్ధాలు:

పండితుడు = బాగా చదువుకున్న వాడు, అన్నీ తెలిసినవాడు

జనులు = ప్రజలు

అమాయకత్వం = తెలియనితనం

పొరుగూరు = పక్క ఊరు

దంపతులు = భార్యా భర్తలు

అఘాయిత్యం = చేయకూడని పని 

బావురుమను = బోరున ఏడవడం

బిక్క మొహం = ఏడుపు మొహం

అతిధులు = అనుకోకుండా ఇంటికి వచ్చేవారు

మర్యాద = గౌరవం

అలికిడి = శబ్దం 

కుమ్మరించడం = ఒక్కసారిగా పోయడం

చిత్ర హింసలు = నానా భాదలు

బంధించి = కట్టివేసి

సన్మానించడం = గౌరవించడం

ఘనంగా = గొప్పగా

జింక – ఈసఫ్ కధ

 

3. మంచి బాలుడు

పదాలు – అర్ధాలు:

వీధులు = బజారులు

జడిసి = భయపడి

జనులు = ప్రజలు, జనం

త్రోవ = దారి

వడి = వేగం 

సాయం = సహాయం

ముదుసలి = ముసలి

జాలి = దయ

కొనిపోవు = తీసుకుపోవు

మనము = మనస్సు

దుర్బలులు = బలం లేనివారు

మనుజుడు – మనిషి

మనుగడ – జీవనం, జీవితం

 

కవి పరిచయం:

ఆలూరి భైరాగి : 05.11.1925 – 09.09.1978

మానవుడి అస్తిత్వ వేదనని కవిత్వంగా వెలువరించారు

కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డ్ పొందారు

బాలల కోసం చక్కని గేయ కధలు రచించారు

ఇతర రచనలు – చీకటి మేడలు, నూతిలో గొంతుకలు, ఆగమగీతి, దివ్యభవనం

 

భాషాంశాలు:

వాక్యం చివర ఉండే చుక్కను “వాక్యంత బిందువు” అంటారు(.). ఆంగ్లంలో ఫుల్ స్టాప్
అంటారు. ఈ పూర్ణ విరామ బిందువు ఉంటే ఆ వాక్యం అక్కడికి పూర్తి అయింది అని అర్ధం

వాక్యాలు ఆపి చదవడాన్ని స్వల్ప విరామం అంటారు. అలా స్వల్ప విరామం ఇచ్చే చోట ఉండే
గుర్తును “స్వల్ప విరామ చిహ్నం” అంటారు(,). ఆంగ్లంలో కామా అంటారు.

కలపండి చేయి చేయి

కవి పరిచయం:

దేవులపల్లి వెంకట కృష్ణ శాస్త్రి : 01.11.1897 – 24.02.1980

ఆధునిక తెలుగు కవిత్వంలో భావ కవిత్వ యుగానికి తలుపులు తెరిచారు.

కవిత్వ లక్షణాలు – అక్షర రమ్యత, భావనా సౌకుమార్యం, శబ్ద సంస్కారం

వీరి కవిత్వాన్ని శ్రీ శ్రీ ఇక్షు సముద్రంతో పోల్చారు

పద్మ భూషణ్ పురష్కారం అందుకున్నారు

ఇతర రచనలు – కృష్ణ పక్షం, ఊర్వశి, ప్రవాసం

బావిలో నీళ్ళు – అక్బర్ బీర్బల్ కధ

 

4. నా బాల్యం

పదాలు – అర్ధాలు;

ఆశ = కోరిక

ఆరుగాలం = ఏడాది అంతా

దినచర్య = ప్రతిరోజూ చేసే పనులు 

గురుదక్షిణ = గురువుకి ఇచ్చే కానుక

వార్షికోత్సవం = సంవత్సరం చివర జరిపే పండగ

గుంజ = రాట

పామరులు = చదువుకోనివారు

 

షేక్ నాజర్ జీవిత విశేషాలు:

జననం – 1920 ఫిబ్రవరి 05 గుంటూరు జిల్లా పొన్నెకళ్లు గ్రామం

తండ్రి – షేక్ మస్తాన్, తల్లి – బీనాబీ

బుర్రకధ ప్రక్రియకి నాజర్ కొత్త మెరుగులు దిద్దారు

పల్నాటి యుద్ధం, వీరాభిమన్యు, బొబ్బిలి యుద్ధం, అల్లూరి సీతారామరాజు, బెంగాల్
కరువు వంటి ఇతివృత్తాలుతో బుర్రకధలు రూపొందించారు

1986 లో  పద్మ శ్రీ అందుకున్నారు

మరణం – 1997 ఫిబ్రవరి 22

 

షేక్ నాజర్ తన కధ తానే చెప్పుకున్నట్టు అక్షరీకరించినది – అంగడాల రమణమూర్తి

స్వీయ చరిత్రాత్మకమైన ఈ కధకు “పింజారి” అని పేరు పెట్టారు

 

బంగారు పాపాయి

కవి పరిచయం:

మంచాల జగన్నాధ రావు ; 1921 – 1985

కవి, సంగీత విద్వాంసులు, ప్రసిద్ద వాగ్గేయకారుల కృతులకి స్వర రచన చేశారు

 

5. పొడుపు – విడుపు

పదాలు – అర్ధాలు:

నుయ్యి = బావి

ప్రారంభించు = మొదలుపెట్టు

ఏరు = నది

 

కవి పరిచయం:

చింతా దీక్షితులు : 25.08.1891 – 25.08.1960

కవి, కధకులు, విద్యావేత్త

తెలుగులో బాల సాహిత్యానికి తొలితరం మార్గదర్శకుల్లో ముఖ్యులు

గిరిజనులు, సంచార జాతుల గురించి తెలుగులో కధలు రాసిన తొలి రచయిత

జానపద గేయాలు సేకరించారు

ఇతర రచనలు – ఏకాదశి, శబరి, వటీరావు కధలు, లక్కపిడతలు

 

భాషాంశాలు:

పేర్లని తెలిపే పదాలని “నామవాచకాలు” అంటారు

చందమామ

కవి పరిచయం:

నండూరి రామమోహనరావు : 24.04.1927 – 02.09.2011

కవి, అనువాదకులు, గొప్ప భావుకులు

ఈయన రాసిన బాల గేయాల సంపుటం – హరివిల్లు

నరావతారం, విశ్వరూపం రచనల ద్వారా విజ్ఞాన శాస్త్రాన్ని సులభ శైలిలో పాఠకులకి
పరిచయం చేశారు

ఇతర రచనలు – విశ్వ దర్శనం, అక్షర యాత్ర

టామ్ సాయర్, హకల్ బెరిఫిన్ – మార్క్ ట్వయిన్ రచనలకి అనువాదం

వికటకవి – తెనాలి రామకృష్ణ కధలు

 

6. మే మే మేకపిల్ల

పదాలు – అర్ధాలు:

బుద్ది = ఆలోచన

వాలకం = తీరు

గందరగోళం = తికమక

అదృశ్యం = మాయం

పొగరు = గర్వం

తిన్నగా = నేరుగా

మరగడం = కాగడం

కాగు = పెద్ద బిందె

 

కవి పరిచయం:

1949 లో బాపట్లకి చెందిన ఆర్. శకుంతల రచించిన చందమామ కధ

 

భాషాంశాలు:

నామవాచకాలకి బదులుగా వాడేవి సర్వనామాలు

నేను, మేము, మీరు, వాళ్ళు, అతను, ఆమె, అది మొదలైనవి

తెలుగు తోట

కవి పరిచయం:

కందుకూరి రామభద్రరావు : 31.01.1905 – 08.10.1976

రచనలు – లేమొగ్గ, తరంగిణి, గేయ మంజరి

 

7. పద్య రత్నాలు

1. అనగ ననగ రాగ మతిశయిల్లుచు నుండు ——————– వినుర
వేమ!

అర్ధాలు:

అనగననగ = పాడగా పాడగా

అతిశయిల్లు = అభివృద్ది చెందు 

వేము = వేప

సాధనం = అభ్యాసం

సమకూరు = నెరవేరు

ధర = భూమి, నేల

2. బహుళ కావ్యములను పరికింపగా వచ్చు ——————– వినుర వేమ!

అర్ధాలు:              

బహుళ = అనేక

కావ్యములు = గ్రంధాలు

పరికించు = పరిశీలించు

శబ్దచయము = పదాల సమూహం 

సహనం = ఓర్పు 

అబ్బు = అలవాటగు

3. చదువు చదవకున్న సౌఖ్యంబు నుండదు ——————— వినుర
వేమ!

అర్ధాలు:

చదువు = విద్య

చదవకున్న = నేర్చుకోకున్నా

సౌఖ్యం = సుఖం

సరసుడు = మంచి గ్రహించే వాడు

మర్మము = సారం, భావం, రహస్యం

 

4. ఐక్యమత్యమొక్క టావశ్యకంబెప్డు ———————- వినుర వేమ!

అర్ధాలు:

ఐకమత్యం = కలసి ఉండడం

బలిమి = బలం

ఆవశ్యకం = అవసరం

ఎప్డు – ఎల్లప్పుడూ 

 

5. కమలములు నీట బాసిన ——————— సుమతీ!

అర్ధాలు;

కమలములు = తామర పూలు

కమలాప్తుడు = సూర్యుడు 

రశ్మి – కిరణం, వేడి

సోకి = తాకి, తగిలి

నెలవు = చోటు

 

6. లావుగల వానికంటెను ——————– సుమతీ!

అర్ధాలు:

సుమతీ = మంచి బుద్ధి గలవాడా

లావు = బలం, శక్తి

భావింపగ = ఆలోచింపగ

నీతిపరుడు = తెలివిగలవాడు

గ్రావం = కొండ

గజము = ఏనుగు

మావటివాడు = ఏనుగును నడిపించేవాడు

మహి = భూమి 

7. కలిమి గల లోభి కన్నను ——————– గువ్వల చెన్న!

అర్ధాలు:

కలిమి – సంపద

లోభి = పిసినారి

వితరని = దాత

విలసితముగా = చక్కగా

పేద = బీదవాడు 

చలిచెలమ = మంచినీటి గుంట

కులనిధి = ఎక్కువ నీరు గలది

అంభోది = సముద్రం 

 

8. దేశసేవ కంటే దేవతార్చన లేదు ——————– తెలుగుబాల

అర్ధాలు:

అర్చన = పూజ, సేవ

స్వార్ధపరత = అన్నీకావాలనుకోవడం 

చావు = మరణం

సానుభూతి = దయ కలిగి ఉండడం

స్వర్గం = సుఖం

 

9. సంపదల తెలునప్పుడిచ్చకములాడి ——————– చెలిమి కాండ్రు

అర్ధాలు:

ఇచ్చకములు = ప్రియమైన మాటలు

చెలిమి కాండ్రు = స్నేహితులు 

ఆప్తవరులు = హితులు

కాంచు = చూచు

 

 

కవి పరిచయం:

వేమన : వేమన శతకం

17 -18 శతాబ్ద మధ్య కాలం. కడప జిల్లా వారని చరిత్రకారుల
భావన. వేమన సమాధి అనంతపురం జిల్లా కటారుపల్లెలో ఉంది.

బద్దెన : సుమతీ శతకం

13 వ శతాబ్దం

గువ్వల చెన్నడు :

17 – 18 శతాబ్ద మధ్య కాలం. కడప జిల్లా రాయచోటి ప్రాంతం స్వస్థలం.

మకుటం : గువ్వల చెన్న

జంధ్యాల పాపయ్య శాస్త్రి : తెలుగు బాల శతకం

గుంటూరు జిల్లా పెదనందిపాడు మం. కొమ్మూరు గ్రామం (04.08.1912 – 12.06.1992)

రచనలు – విజయశ్రీ, ఉదయశ్రీ, కరుణశ్రీ

దువ్వూరి రామిరెడ్డి :

నెల్లూరు జిల్లా (09.11.1895 – 11.09.1947)

రచనలు – కృషీవలుడు, జలదాంగాన, గులాబీ తోట, పానశాల

 

భాషాంశాలు:

పనులను తెలిపే పదాలు “క్రియా పదాలు” అంటారు

అందమైన పాట

కవి పరిచయం:

జి.వి.సుబ్రమణ్యం : 10.09.1935 – 15.08.2006

విద్వాంసులు, విమర్శకులు. తెలుగులో నవ్యసంప్రదాయ దృష్టితో సాహిత్య విమర్శ
చేపట్టారు

రచనలు – వీరరసము, రసోల్లాసము, సాహిత్య చరిత్రలో చర్చనీయ అంశాలు

దిలీపుని కధ – పురాణ కధ

 

8. మా వూరి ఏరు

పదాలు – అర్ధాలు:

ఏడాది = సంవత్సరం

ముచ్చటగా = చక్కగా

పారు = ప్రవహించు

గుండ్లు = గుండ్రని రాళ్ళు

పొదరిండ్లు = దట్టమైన పొదలు

సుగంధం = మంచి వాసన  

వరద = ఎక్కువ నీటి ప్రవాహం

రొదలు = శబ్దాలు

వినువీధి = ఆకాశం

హొయలుగా = వయ్యారంగా

తిరుణాళ్ళు = ఊరి పండగ

పొంగు = ప్రవాహం పెరుగు

ఇంకిపోవడం = నేలలోకి వెళ్ళిపోవడం

ఇసుక తిన్నెలు = ఇసుక మేటలు

కొరత = తక్కువ

ఉద్యానవనం = పూల తోట

ప్రారంభించు = మొదలు పెట్టు

ఏరు = నది 

 

కవి పరిచయం:

మధురాంతకం రాజారాం : 05.10.1930 – 01.04.1999

రాయలసీమ జీవితం ప్రతిబంబిస్తూ 400 కి పైగా కధలు రాశారు.

మానవ సంబందాల్లో సున్నిత పార్శ్వలని చిత్రించారు. 

ఉత్తమ ఉపాధ్యాయులు. కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురష్కారం అందుకున్నారు

పంట చేలు

కవి పరిచయం:

పాలగుమ్మి విశ్వనాధం : 01.06.1919 – 25.10.2012

ఆకాశవాణిలో పని చేశారు. లలిత సంగీతానికి ప్రచారం కల్పించారు. వేలాది పాటలకి
సంగీతం కూర్చారు. గీత కర్త.

బుద్ది బలం – పంచతంత్ర కధలు

 

9. తొలి పండగ

పదాలు – అర్ధాలు:

గ్రామం = ఊరు, పల్లెటూరు

కమ్మని = మంచి, చక్కని

తొలి = మొదటి

ప్రారంభం = మొదలు

ఆది = మొదలు

నైవేద్యం = దేవునికి పెట్టేది 

షడ్రుచులు = ఆరు రుచులు

పంచాంగం = ఆయిదు భాగాలు కలది

విశేషాలు – కొత్త విషయాలు

అందాల తోటలో

కవి పరిచయం:

కస్తూరి నరసింహమూర్తి గారు రచించిన “పాపాయి సిరులు” అనే గేయ సంపుటి నుండి
తీసుకున్నారు

 

నక్క యుక్తి – జానపద కధ

కవి పరిచయం:

జంధ్యాల పాపయ్య శాస్త్రి : 1892 – 1980

గద్వాల సంస్థాన కవి. సహస్రావధాని.

రచనలు – ఆంధ్రుల చరిత్ర, ఆంధ్ర సామ్రాజ్యం, రత్నలక్ష్మీ శతపత్రం, కేనోపనిషత్తు

     

AP DSC Quick Review | Class 4 Telugu

 

4వ తరగతి – తెలుగు తోట

1. గాంధీ మహాత్ముడు

కవి పరిచయం:

బసవరాజు అప్పారావు (13.12.18914 – 10.06.1933)

భావకవి, గీత కర్త

బసవరాజు అప్పారావు గేయాలు పేరిట ఈయన గీతాలు సంపుటంగా వెలువడ్డాయి

పదాలు – అర్ధాలు:

స్వరాజ్యం = సొంత పాలన

ప్రణవం = ఓంకారం

మోక్షం = విడుపు, విముక్తి

అధర్మం = అన్యాయం

కంపించుట = వణుకుట

స్వస్తి = శుభం

తేనెల తేటల మాటలతో

కవి పరిచయం:

ఇంద్రగంటి శ్రీకాంత శర్మ (29.05.1944 – 25.07.2019)

కవి, కధకులు, విమర్శకులు,లలిత గీత కర్త. ఆకాశవాణిలో పని చేశారు 

తెలుగులో అనుభూతి కవిత్వానికి ప్రతినిధి.

కవితా సంపుటి – అనుభూతి గీతాలు

తెలివైన దుప్పి – జాతక కధ

 

2. గోపాల్ తెలివి

పదాలు – అర్ధాలు:

దర్బారు = రాజసభ

విదూషకుడు = హాస్యగాడు

సామంతులు = రాజు కింద రాజులు

చూడగంటి

కవి పరిచయం:

తాళ్ళపాక అన్నమయ్య (09.05.1408 – 23.02.1503)

పదకవితా పితామహులు. 32 వేల సంకీర్తనలు రాశారని ప్రతీతి

వేంకటేశ్వర స్వామి కేంద్రంగా విశిష్ట సాహిత్యాన్ని, సంగీత సంస్కృతి ని
నిర్మించారు

తేట తెలుగు పలుకుబడి, దేశి పదసంపద, వాడుక భాషలో అపురూప మాధురి అన్నమయ్య
కవిత్వంలో ఉంటాయి

విందు

కవి పరిచయం:

సోదుం రామ్మోహన్ (02.03.1939 – 12.11.2008)

పత్రికా రచయిత, పలు రచనలు అనువాదాలు చేశారు. నిఘంటు నిర్మాణం చేశారు.

రెండు దశాబ్దాలు విశాలాంద్ర లో ఒక దశాబ్దం పాటు ఉదయం పత్రికలో పని చేశారు

 

3. దేశమును ప్రేమించుమన్నా..

కవి పరిచయం:

గురజాడ వెంకట అప్పారావు (21.09.1862 – 30.11.1915)

ఆధునిక తెలుగు కవిత్వానికి, సాహిత్యానికి మార్గదర్శకులు

యుగకర్త, కవి, కధకులు, నాటక కర్త, చరిత్రకారులు, శాసన పరిశోదకులు, భాషావేత్త

తెలుగు సాహిత్యంలో వాడుక భాష ప్రవేశపెట్టి చిరస్మరణీయ రచనలు చేశారు

కన్యాశుల్కం నాటకం ఆధునిక తెలుగు సాహిత్యంలో అత్యంత విశిష్ట రచన

పదాలు – అర్ధాలు:

ఒట్టి = ఏమి లేని

కద్దు = కలదు, ఉన్నది

దేశాభిమానం = దేశం మీద ప్రేమ

తోడుపడు = సహాయపడు

చెట్టా పట్టాలు = ఒకరి చేయి మరొకరు పట్టుకోవడం

భాషాంశాలు:

ప్రశ్నార్ధక గుర్తు (?) గల వాక్యాలను ప్రశ్నార్ధక వాక్యాలు అంటారు

తెలుగు తల్లి

కవి పరిచయం:

పిల్లలమర్రి వెంకట హనుమంతరావు (07.05.1921 – 13.09.1989)

విమర్శకుడు, కవి

సాహిత్య వ్యాసాలు, కధలు, ఏకాంకికలు, ఖండ కావ్యాలు రచించారు

ముఖ్య రచనలు – సాహిత్య సంపద, ఆంధ్రాభ్యుదయం, కాపు పాటలు

కందిరీగ కిటుకు

కవి పరిచయం:

రావూరి భరద్వాజ (05.07.1927 – 18.10.2013)

జననం – గుంటూరు జిల్లా తాడికొండ

ఈయన రాసిన తొలికధ – విమల

అపరిచితులు, కధాసాగరం వంటి 37 కధాసంపుటాలు, ఉడతమ్మ ఉపదేశం, కీలుగుర్రం వంటి 43
పిల్లల కధలు, జల ప్రళయం, కరి మింగిన వెలగపండు వంటి 17 నవలలు రాశారు

అవార్డులు – జ్ఞానపీఠ్, కళాప్రపూర్ణ, కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ, సోవియట్ భూమి
నెహ్రూ పురష్కారం, రాజాలక్ష్మీ ఫౌండేషన్ అవార్డ్, గోపీచంద్ జాతీయ సాహిత్య
పురష్కారం, కళారత్న (ఆ. ప్ర.), లోక్ నాయక్ ఫౌండేషన్ పురష్కారం

 

4. పరివర్తన

కవి పరిచయం: వెంకట పార్వతీశ కవులు

బాలాంత్రపు వెంకట రావు (1882 – 1955)

తల్లిదండ్రులు – సూరమ్మ, వెంకట నరసింహం

జన్మ స్థలం – మళ్ళాము, తూ. గో. జిల్లా

ఓలేటి పార్వతీశం (1880 – 1970)

తల్లిదండ్రులు – వెంకమ్మ, అచ్యుత రామయ్య

జన్మ స్థలం – పిఠాపురం, తూ. గో. జిల్లా 

పదాలు – అర్ధాలు:

పరివర్తన = మార్పు

చిందర వందర = క్రమం లేకపోవుట

ఆహ్లాదంగా = సంతోషంగా

ఆసక్తి = ఇష్టంగా

ఆత్మీయంగా = ప్రేమగా

చిన్నబుచ్చుకొను = నిరాశపడు 

పడవ నడపవోయి

కవి పరిచయం:

వింజమూరి శివరామారావు (1908 – 1982)

జన్మ స్థలం – తూ. గో. జిల్లా పిఠాపురం దగ్గర చంద్రపాలెం

రచనలు – గోర్కీ కధలు, కల్పవల్లి, ఖండకావ్య సంపుటి

బిరుదు – కళాప్రపూర్ణ

ఉపాయం – ఇతిహాసం, మహాభారతం

 

5. సత్య మహిమ

కవి పరిచయం:

అవధాని రమేష్ (20వ శతాబ్దం)

ఆంధ్ర రాష్ట్రంలో కర్నూల్ జిల్లా అవుకు అగ్రహారంలో జన్మించారు

తల్లిదండ్రులు – సుబ్రమణ్య శాస్త్రి, సావిత్రమ్మ

రచనలు – కాసుల పేరు, ప్రతీకారం, మూడు మంచి కధలు

ఈ గేయకధ రమేష్ గారి రచన అయిన “గుజ్జెన గూళ్ళు” నుండి తీసుకోబడింది

పదాలు – అర్ధాలు:

మహిమ = గొప్పతనం

ఆకలంక = చెడుగుణం లేనట్టి

చరితుండు = చరిత్ర కలవాడు

సత్య వ్రతంబు = ఎల్లవేళలా నిజం చెప్పడం

నిత్యంబు = ఎల్లప్పుడూ

గతి = జీవితం నడిచే విధానం

తెన్నులు చూచి = ఎదురు చూసి  

మోము = ముఖం

తత్తరం = గాబర

ఆర్తి = దుఖం

కని = చూసి

దీనత = దారిద్ర్యం

కరుణ = దయ, జాలి

మిరుమిట్లు = మెరుగులు

తిలకించు = చూసి

మది = మనసు, బుద్ధి

మొగంబు = ముఖం

మిసిమి = నూతన కాంతి

బహుమానం = కానుక

వన్నె = అందం రంగు

చెన్ను = అందం

భాషాంశాలు:

పనుల గురించి తెలిపే పదాలు – క్రియా పదాలు

కన్నడ గేయం – ఎస్.సి.ఈ.ఆర్.టి పాఠ్య పుస్తకం

ఏ కాలుది నేరం? – మర్యాద రామన్న కధలు

 

 

6. ముగ్గులలో సంక్రాంతి

పదాలు – అర్ధాలు:

పద్మం = తామరపువ్వు

విశిష్టత = గొప్పతనం

సంబరం = సంతోషం

ధనస్సు = విల్లు

రాశి = నక్షత్ర గుంపు

కలశం = చిన్న కుండ, చెంబు

గొబ్బిళ్ళు = ముగ్గుపై అలంకరించిన 
ఆవుపేడ ముద్దలు

ఆయనం = గమనం 

భాషాంశాలు:

నామవాచకం యొక్క గుణాలను తెలిపే పదాలు “విశేషణాలు”

విశేషణం నామవాచకం ముందు వస్తుంది

గొబ్బిళ్ళ పాట – సంప్రదాయ జానపద గేయాలు

నకిలీ కన్ను – నసీరుద్దీన్ కధలు

 

7. పద్య రత్నాలు

1. ధనము కూడబెట్టి దానంబు సేయక ——————– వినుర వేమ!                            (వేమన)                                     

అర్ధాలు:

లెస్స = మిక్కిలి / ఎక్కువగా

తెరువరి = బాటసారి

 

2. పుత్రోత్సాహం తండ్రికి ——————— సుమతీ!                                                       (బద్దెన)

అర్ధాలు:

పుత్రోత్సాహం = కొడుకు పుట్టిన సంతోషం

జన్మించినపుడు = పుట్టినప్పుడు

కనుగొని = గుర్తించి  

పొందురు = పొందుతారు

జనులు = ప్రజలు

3. పరులకొరకె నదులు ప్రవహించు, గోవుల ——————– తెలుగు బాల!        (జంధ్యాల పాపయ్య శాస్త్రి)

అర్ధాలు:

పరులు = ఇతరులు

గోవులు = ఆవులు

పరహితము = ఇతరులకు మేలు

పరమార్ధం = నిజమైన ప్రయోజనం

 

4. బలవంతుడ నాకేమని ————— సుమతీ!                                                                   (బద్దెన)

అర్ధాలు:

బలవంతుడు = బలం కలవాడు

పలువురు = చాలా మంది

సర్పం = పాము

నిగ్రహించు = ఎదిరించి

పలుకుట = మాట్లాడడం

5. మొదలు చూచిన కడుగొప్ప పిదప కురుచ ——————– కుజన సజ్జనుల మైత్రి
    (ఏనుగు లక్ష్మణ కవి)

అర్ధాలు:

కురచ = పొట్టి

ఆది = మొదలు

తనరు = వర్ధిల్లు 

దినపూర్వ = ఉదయకాల

ఛాయ = నీడ

కుజన = చెడ్డవారి

సజ్జనుల = మంచివారి

మైత్రి = స్నేహం

6. ఎంత చెలిమి యున్న ఎగతాళి చేయకు ———————- తెలుగు బిడ్డ!                                 (నార్ల చిరంజీవి)

అర్ధాలు:

చెలిమి = స్నేహం

ఎగతాళి = వెటకారం

వేళాకోళం = సరసం

విరసం = అయిష్టం

7. మతము లెన్ని యున్న మానవత్వమొక్కటే ——————– నార్లవారిమాట!       (నార్ల వేంకటేశ్వర రావు)

అర్ధాలు:

మానవత్వం = మనిషికి ఉండే సహజగుణం  

పరమార్ధం = గొప్పదైన అర్ధం

 

8. బ్రతుకవచ్చు గాక బహుబంధనము లైన ———————- మానధనులు!                              (పోతన)

అర్ధాలు:

బంధనములు = కట్లు

లేమి = పేదరికం

మానధనులు = మానమే ధనంగా కలవారు(పరువు కలవారు)

జీవధనం = ప్రాణం 

9. పూజకన్న నెంచ బుద్ధి ప్రధానంబు ——————– వినురవేమ!                                            (వేమన)

అర్ధాలు:

బుద్ధి = ఆలోచన

ప్రధానం = ముఖ్యం

దృడం = గట్టిది

భాషాంశాలు:

జరిగిపోయిన పని తెలిపేది – భూత కాలం

జరుగుతున్న పని తెలిపేది – వర్తమాన కాలం

జరగబోయే పని తెలిపేది – భవిష్యత్ కాలం

వీరగంధం

కవి పరిచయం:

త్రిపురనేని రామస్వామి (15.01.1887 – 16.01.1943)

హేతువాద రచయిత. ఈయన “కవిరాజు” అనే బిరుదు పొందారు

రచనలు – సూత పురాణం, పల్నాటి పౌరుషం

పేను – నల్లి – నీతి చంద్రిక

 

8. బారిష్టర్ పార్వతీశం

కవి పరిచయం:

మొక్కపాటి నరసింహ శాస్త్రి (09.10.1892 – 05.03.1973)

ఈయన ప. గో. జిల్లా నరసాపురంలో జన్మించారు

బారిష్టర్ పార్వతీశం తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రసిద్ధి చెందిన హాస్య నవల

రచనలు – మొక్కుబడి, అభ్యుదయం, పెదమామయ్య

పదాలు – అర్ధాలు:

కాపుర స్థలం = నివాసం

ఐదవ ఫారం = పదవ తరగతి

హితోపదేశం = మేలు చేసే మాట

బారిస్టర్ = ఇంగ్లాండ్ లో న్యాయశాస్త్రం 
చదివేవాడు

సామాగ్రి = సామాన్లు, వస్తువులు

దంతధావనం = పళ్ళు తోమడం

కచ్చికలు = కాల్చిన పిడకలు

అంగవస్త్రం = తువ్వాలు

చాదు = పిండితో చేసిన బొట్టు

దేశవాళీ దువ్వెన = చెక్క దువ్వెన

గార్డు = కాపలా వ్యక్తి

ప్రాధేయపడి = బతిమాలి

చెన్నపట్నం = మద్రాస్

దొర = తెల్లజాతి పురుషుడు

దొరసాని = తెల్లజాతి స్త్రీ

బస = తాత్కాలిక నివాసము

బంట్రోతు = సేవకుడు

స్టీమరు = ఆవిరితో నడిచే పెద్ద నావ

అంతరిక్ష మార్గం = ఆకాశం వైపు 

భాషాంశాలు:

వాక్యం పూర్తి అయితే సమాపక క్రియ అంటారు

వాక్యం పూర్తి కాకపోతే అసమాపక క్రియ అంటారు

ఏరువాక పాట

కవి పరిచయం:

బిరుదురాజు రామరాజు (16.04.1925 – 08.02.2010)

జననం – వరంగల్ దగ్గర దేవనూరు గ్రామం

తెలుగు జానపద గేయ సాహిత్యంపై మొట్టమొదటగా పరిశోదన చేశారు

రచనలు – జానపద రామాయణం, తెలుగు సాహిత్యోద్ధారకులు

అత్యాశ – పంచతంత్రం కధ

 

9. రాజు – కవి

కవి పరిచయం:

గుర్రం జాషువా (28.09.1895 – 24.07.1971)

జననం – గుంటూరు జిల్లా వినుకొండ

కవిత్వ లక్షణాలు – ప్రశస్తమైన పద్యశిల్పం, సులలితమైన ధార, అట్టడుగు వర్గాల
పట్ల ప్రేమ, సామాజిక అసమానతల పట్ల ఆగ్రహం

బిరుదులు – నవయుగ కవి చక్రవర్తి, కళాప్రపూర్ణ

రచనలు – ఫిరదౌసి, గబ్బిలం, క్రీస్తు చరిత్ర

పదాలు – అర్ధాలు:

సౌధం = భవనం

జన్మించడం = పుట్టడం

ప్రబలడం = ఎక్కువ కావటం

సుకవి = మంచి కవి

శతం = నూరు, వంద

రాజదండం = రాజశాసనం

ధనమయం = ధనంతో నిండినది

రుచిమయం = కాంతితో నిండినది

గండవితతిమయం = రాళ్ళతో నిండినది

ప్రస్తుతింతురు = పొగుడుతారు

సుధ = అమృతం 

ఆత్మగౌరవకాములు = తమ గౌరవం కోరుకునేవారు

ఇహం = ఈ లోకం

పరం = పరలోకం

గగనం = ఆకాశం

తార = నక్షత్రం 

 

 

పర్యాయ పదాలు:

ఇల్లు =

ధనం =

కత్తి =

ప్రపంచం =

తార =

వెయ్యేళ్ళ కవినోయ్

కవి పరిచయం:

అడవి బాపిరాజు (08.10.1895 – 22.09.1952)

కవి, నవలాకారుడు, కధకుడు, చిత్రకారుడు

రచనలు – నారాయణరావు, హిమబిందు, గోనగన్నారెడ్డి, శశికళ, గంగిరెద్దు

 

     

        

 

error: Content is protected !!