AP 4th CLASS TELUGU 2021 Best Notes

AP 4th CLASS TELUGU 2021

 

 

1.గాంధీ మహాత్ముడు

AP 4th CLASS TELUGU 2021

కవి– బసవరాజు అప్పారావు

అర్థాలు 

ప్రణవం ఓంకారం

మోక్షం విడుపు విముక్తి

 

తేనెల తేటల మాటలతో

కవి ఇంద్రగంటి శ్రీకాంత శర్మతెలుగులో అనుభూతి కవిత్వానికి ప్రతినిధి.

అనుభూతి గీతాలు ఇతని కవితా సంకలనం.

AP 4th CLASS TELUGU 2021

 

2. గోపాల్ తెలివి

AP 4th CLASS TELUGU 2021

పాత్రలు ఢిల్లీ సుల్తాన్,మళవా రాజు జయ చంద్రుడు,జయ చంద్రుడు మంత్రి గోపాల్ 

సంభాషణలు :

“ఈ భూమి పొడుగు ఎంత? వెడల్పు ఎంత?”

“ఆకాశంలో ఎన్ని నక్షత్రాలున్నాయి?”     ఢిల్లీ సుల్తాన్

 

“రాజా! ఎటువంటి చిక్కు ప్రశ్నకైనా సమాధానం ఉండకతప్పదు. ఆపాయాన్ని ఉపాయంతో తప్పించుకోవాలి. ఈ విషయం నాకు వదిలేయండి. మీరు నిశ్చింతగా ఉండండి.”. –  గోపాల్ 

 

“నీకు సంవత్సరం గడువు ఇస్తున్నాను. మళ్లీ ఈనాటికి నీవు జవాబు లతో రావాలి. లేకపోతే నీకు కఠినమైన శిక్ష విధిస్తాను”. ఢిల్లీ సుల్తాన్

 

*మహాప్రభూ! ఎనిమిది బండ్లలోని దారంతో భూమి నిలువును కొలిచాను. తక్కిన ఎనిమిది బండ్ల దారం భూమి అడ్డం కొలత. ఈ దారం కొలుచుకుంటే మీకు భూమి పొడుగు, వెడల్పు తెలిసిపోతుంది.”.   – గోపాల్

AP 4th CLASS TELUGU 2021

 

“ఆఁ ఆ లెక్క కూడా తెచ్చాను. ఇవిగో ఈ పాతిక గొర్రెలు. ఆకాశంలో ఒక్కో నక్షత్రానికి ఒక్కో గొర్రె వెంట్రుక. ఈ గొర్రెల వెంట్రుకలన్నీ లెక్కించుకుంటే మీకు నక్షత్రాల సంఖ్య ఇట్టే తెలిసిపోతుంది మహాప్రభూ” -.  గోపాల్

 

అర్థాలు

దర్బార్ – రాజ సభ

విదూషకుడు హాస్య గాడు 

 

చూడగంటి

కవి తాళ్ళపాక అన్నమాచార్యులువేంకటేశ్వర స్వామి కేంద్రంగా 32వేళ సంకీర్తనలురాసలు

రాగం బృందావనం తాళం ఖండ

AP 4th CLASS TELUGU 2021

విందు

రచయిత సోధుం రామ్మోహన్

పత్రిక రచయిత,నిఘంటు నిర్మాణంచేశారు.విశాలాంధ్ర,వుదయం పత్రికలో పనిచేశారు.

పాత్రలు నక్షత్రం,సూర్యుడు,చంద్రుడు,వాయువు

“నాయనా నా కోసం ఏం తెచ్చారు మీరు?”  నక్షత్రం

 

 “అయ్యో! నీ కోసం నేనేమీ తేలేదమ్మా. వాళ్లు పెట్టింది స్నేహితులతో హాయిగా ఆస్వాదించానే తప్ప నువ్వు గుర్తుకు రాలేదమ్మా!”  సూర్యుడు

 

“నేను కూడా నీ కోసం ఏమీ తేలేదమ్మా! నేను సుష్టుగా భోంచేయడానికి విందుకు వెళ్ళాను తప్ప నీకోసం ఏదో ఒకటి తేవాలనుకోలేదు.” వాయువు

AP 4th CLASS TELUGU 2021

 

“అమ్మా! నువ్వొక పళ్ళెం తీసుకురా! నీ కోసం అత్యంత రుచికరమైన పదార్థాలను తెచ్చాను. నేను విందులో ఏ పదార్థం తింటున్నా నువ్వే గుర్తుకు వచ్చావంటే నమ్ము!” చంద్రుడు

 

3. దేశమును ప్రేమించుమన్నా

AP 4th CLASS TELUGU 2021

కవి గురజాడ అప్పారావు

తెలుగు సాహిత్యం లో వాడుక భాషనుప్రవేశ పెట్టాడు.కన్యాశుల్కం నాటకం రచన

ఒట్టి = ఎది లేని

కద్దు కలదు,ఉన్నది

 

తెలుగు తల్లి

పిల్లల మర్రి వేంకట హనుమంత రావు

 రచనలు అంధ్రాభ్యుదయం,కాపు పాటలు,సాహిత్య సంపద.

AP 4th CLASS TELUGU 2021

 

కందిరీగ కిటుకు

రావూరి భరద్వాజ (5.7.1927 – 18.10.2013)

గుంటూరు జిల్లా తాడికొండలో జన్మించారు. ‘విమల’ ఈయన రాసిన తొలి కథ.

‘అపరిచితులు’, ‘కథాసాగరము’ వంటి 37 కథా సంపుటాలు, ‘ఉడుతమ్మ ఉపదేశం’, ‘కీలుగుర్రం’ వంటి 43 పిల్లల కథలు, కరిమింగిన వెలగపండు, జల ప్రళయం’ వంటి 17 నవలలు రాశారు.

వీరి ‘పాకుడు రాళ్లు’ నవలకు జ్ఞానపీఠ పురస్కారం వరించింది.

జ్ఞానపీఠ పురస్కారం, కళా ప్రపూర్ణ , కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం, సోవియెట్ భూమి

నెహ్రూ పురస్కారం, రాజాలక్ష్మీ ఫౌండేషన్ అవార్డు, గోపీచంద్ జాతీయ సాహిత్య పురస్కారం,

కళారత్న (ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం), లోక్ నాయక్ ఫౌండేషన్ పురస్కారం వంటివి పొందారు.

AP 4th CLASS TELUGU 2021

 

 

4. పరివర్తన

AP 4th CLASS TELUGU 2021

కవి పరిచయం

వెంకట పార్వతీశ కవులు

బాలాంత్రపు వెంకటరావు , జననం 1882 మరణం:1955

 జన్మస్థలం : మల్లాము,  తూర్పుగోదావరి జిల్లా

ఓలేటి పార్వతీశం : జననం 1880 మరణం:1970

జన్మస్థలం : పిఠాపురం, తూర్పుగోదావరి జిల్లా

AP 4th CLASS TELUGU 2021 

 

పడవ నడపవోయి

కవి:వింజమురి శివ రామారావు.,. 

రచనలు గోర్కీ కథలు,కల్పవల్లి ఖండకావ్యం 

బిరుదు కళా ప్రపూర్ణ

 

 

5. సత్య మహిమ

AP 4th CLASS TELUGU 2021

కవి అవధాని రమేష్ కాలం : 20వ శతాబ్దం

ఈ గేయకథ అవధాని రమేష్ గారి రచన ‘గుజ్జనగూళ్ళు’ నుండి తీసుకోబడింది.

ఈయన ఆంధ్ర రాష్ట్రంలోని కర్నూలు జిల్లా అవుకు అగ్రహారంలో జన్మించారు.

ఈయన తల్లిదండ్రులు సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి, సావిత్రమ్మ. 

ఈయన రచనలు  కాసుల పేరు’, ‘ప్రతీకారం’, ‘మూడు మంచి కథలు’.

AP 4th CLASS TELUGU 2021

 

అర్థాలు

మహిమ = గొప్పతనం

అకలంక = మచ్చలేని, చెడుగుణాలు లేనట్టి

చరితుండు = చరిత్ర కలవాడు; ప్రవర్తన కలవాడు

సత్య వ్రతంబు =  ఎల్లవేళలా నిజం చెప్పే వ్రతం

నిత్యంబు = ఎల్లప్పుడు

గతి – జీవితం గడిచే విధానం

తెన్నులు చూచి = ఎదురు చూసి

మోము – ముఖం

తత్తరం = గాబరా

ఆర్తి = దుఃఖం

దీనత = దారిద్ర్యం

కరుణ = దయ, జాలి

మిరుమిట్లు  = మెరుగులు

AP 4th CLASS TELUGU 2021

 

 

6. ముగ్గులో సంక్రాంతి

AP 4th CLASS TELUGU 2021

పాత్రలు అనూష,ఆదిత్య,అత్తమ్మ

“భోగిరోజు సాయంత్రం రేగుపళ్ళు, తెనగలు, చెరుకు ముక్కలు, చిల్లర డబ్బులు, బంతిపూల రేకులు కలిపి భోగిపళ్ళు పోస్తారు.

ధనుస్సంక్రమణం అంటే సూర్యుడు ధనుస్సురాశిలో ప్రవేశించడం. దీనినే ‘ధనుర్మాసం’ అని కూడా అంటారు.

 మనకు ఆహారాన్ని అందించే పశువులను కనుము పండుగ నాడు ఇలాగే పూజిస్తారు.

దక్షణాయనం నుండి ఉత్తరాయణానికి సూర్యుడు ప్రవేశిస్తాడు

AP 4th CLASS TELUGU 2021

 

అర్థాలు

పద్మం = తామరపువ్వు

విశిష్టత = గొప్పతనం, ప్రత్యేకత

సంబరం = సంతోషం

రాశి = నక్షత్రాల గుంపు

కలశం = చిన్నకుండ లేదా చెంబు

ఆయనం = గమనం

AP 4th CLASS TELUGU 2021

 

 

రంజాన్

ముస్లింలు జరుపుకునే పండుగలలో పవిత్రమైన పండుగ రంజాన్.

దీన్ని “ఈద్” అని, ‘ఈద్-ఉల్-ఫితర్’ అని కూడా అంటారు. ఈ పండుగ

ఇస్లాం కేలండర్ ప్రకారం రంజాన్ నెల మొదటి రోజునప్రారంభమవుతుంది. ఈరోజు రాత్రి చంద్ర దర్శనం కాగానే మసీదుల్లో “తరావీ నమాజ్’ అనే ప్రత్యేక ప్రార్థనలు చేస్తారు.

AP 4th CLASS TELUGU 2021

 

రంజాన్ నెల అంతా ఉపవాసాలు ఉంటారు. తెల్లవారుఝామున నాలుగు గంటలకే నిద్ర లేస్తారు. సూర్యోదయానికి సుమారు గంటన్నరముందే భోజనం చేస్తారు. దీనిని ‘సహరి’ అంటారు.

పగలు ఉపవాసం ఉంటారు. సూర్యాస్తమయం తరువాత ఉపవాసదీక్ష విరమిస్తారు. దీనిని ‘ఇప్తార్’ అంటారు.

‘జకాత్’ చేస్తారు. జకాత్ అంటే సంవత్సరానికి ఒకసారి ఆదాయం, సంపదపై ఒక లెక్క

ప్రకారం పేదలకు దానధర్మాలు చేయటం. రంజాన్ నెల చివర్ల రోజు చంద్రదర్శనంతో ‘షవ్వాల్’ నెల

మొదలవుతుంది.

 ఆ మరునాడు పెద్దయెత్తున ‘ఈద్’ పం జరుపుకుంటారు. అందరూ కొత్తబట్టలు ధరించి ‘ఈద్ గాహ్’ కి వెళ్ళి, సామూహిక ప్రార్థనలు చేస్తారు.

AP 4th CLASS TELUGU 2021

 

 

7. పద్య రత్నాలు

AP 4th CLASS TELUGU 2021

అర్థాలు

లెస్స మిక్కిలి బాగుగా

తెరువరి = బాటసారి

నిగ్రహించు ఎదురించి

కురుచ = పొట్టి

తనరు = వర్ధిల్లు

దినపూర్వ ఉదయకాల

చాయ నీడ

కుజన చెడ్డవారి

మానవత్వం మనిషి కి ఉండే సహజ గుణం

లేమి పేదరికం

జీవధనం = ప్రాణం

AP 4th CLASS TELUGU 2021

 

వీరగంథం

త్రిపురనేని రామస్వామిసూత పురాణంపల్నాటి పౌరుషం,. 

బిరుదు – కవి రాజ

 

8. బారిష్టర్ పార్వతీశం

AP 4th CLASS TELUGU 2021

మొక్కపాటి నరసింహశాస్త్రిపశ్చిమ గోదావరిజిల్లానరసాపురం లో జన్మించాడు.

రచనలు –  బారిష్టర్ పార్వతీశంమొక్కుబడి,అభ్యుదయం ,పెదమామయ్య 

కచ్చికలు = కాల్చిన పిడకలు

అంగవస్త్రం =  తువ్వాలు

చాదు = పిండితో తయారుచేసిన బొట్టు

దేశవాళీ దువ్వెన = చెక్కతో చేసిన దువ్వెన

AP 4th CLASS TELUGU 2021

 

 

అశ్విని, భరణి, కృత్తిక, రోహిణి, మృగశిర, ఆరుద్ర, పునర్వసు, పుష్యమి, ఆశ్లేష, మఖ,

(పూర్వఫల్గుణి), ఉత్తర (ఉత్తర ఫల్గుణి), హస్త, చిత్త, స్వాతి, అనూరాధ, జ్యేష్ఠ, మూల,

పూర్వాషాఢ, ఉత్తరాషాఢ, శ్రవణం, ధనిష్ట, శతభిషం, పాద్ర, ఉత్తరాభాద్ర, రేవతి.

ఒక్కొక్క నక్షత్రానికి నాలుగు పాదాలు చొప్పున 27 నక్షత్రాలకు వారి పాదాలని, వాటిని 9 పాదాలకు ఒక రాశి చొప్పున 12 రాశులుగా మన పెద్దలు విభజించారు.

అవి మేషం, వృషభం, మిధునం, కర్కాటకం, సింహం, కన్య, తుల, వృశ్చికం, ధనుస్సు, కుంభం, మీనం.

పూర్ణిమ నాడు ఏ నక్షత్రం ఉంటే ఆ నెలకు, ఆ పేరు పెట్టారు. అశ్వినీ ఆశ్వీయుజమాసం, కృత్తిక ఉంటే కార్తీక మాసం… ఇలా.

ఇవన్నీ చంద్రమానం మీద ఆధార ఉన్నాయి. మన ప్రాచీన రైతులు వ్యవసాయ విజ్ఞానాన్ని

సూర్యమాన, చంద్రమాన ఆధా పొందుపరిచారు. సూర్యుడు ఏ నక్షత్రానికి దగ్గరగా ఉంటే ఆ

కాలానికి ఆ కార్తె పేరు పెట్టారు.

సంవత్సరానికి 27 కార్తెలు. కార్తెలు, నెలలు, రాశుల వారీగా పైరులకు వాతావరణం ఎలా ఉంటుందో సామెతల రూపంలో అందరికి అర్ధమయ్యేలా చెప్పుకున్నారు.”

AP 4th CLASS TELUGU 2021

 

“అశ్విని కురిస్తే అంతా నష్టం”

“భరణిలో చల్లిన నువ్వు చేను కాయకు బరిగెడు గింజట”

 

ఏరువాక పాట

బిరుదు రాజు రామరాజు – వరంగల్ జిల్లాదేవునూర్ ,  

తెలుగు జానపద రామాయణం,తెలుగు సాహిత్యోధ్దారకులు రచనలు.

AP 4th CLASS TELUGU 2021

 

9. రాజుకవి

AP 4th CLASS TELUGU 2021

గుర్రం జాషువా (28.9.1895- 24.7.1971)

ప్రశస్తమైన పద్యశిల్పం, సులలితమైన ధార, దళితులు, అట్టడుగు వర్గాల పట్ల

అపారమైన ప్రేమ, సామాజిక అసమానతల పట్ల ఆగ్రహం జాషువా కవిత్వ లడ్డూలు.

గుంటూరు జిల్లా వినుకొండలో జన్మించారు. నవయుగ కవి చక్రవర్తి, కళాప్రపూర్ణ

బిరుదులున్నాయి. 

‘పిరదౌసి’, ‘గబ్బిలము’, క్రీస్తు చరిత్ర’ మొదలైనవి ఈయన రచనలు.

AP 4th CLASS TELUGU 2021

 

అర్థాలు

సౌధం = భవనం

ప్రబలటం = ఎక్కువ కావటం

రాజదండం = రాజు శాసనం

ధనమయం = ధనంతో నిండినది

గండవితతిమయం = రాళ్ళతో కూడినది

ఆత్మగౌరకాములు = తమ గౌరవాన్ని కోరుకొనేవారు

ప్రస్తుతింతురు=పొగుడుతారు

సుధ = అమృతం

AP 4th CLASS TELUGU 2021

 

వెయ్యేళ్ళ కవినోయ్

కవి అడవి బాపిరాజు , 

రచనలు – నారాయణరావు,హిమబిందు,శశికళ,గోనగన్నారెడ్డి,గంగిరెద్దు

AP 4th CLASS TELUGU 2021

 

 

For more

My Class Notes

TET DSC GRAMMAR Best Notes కర్తరీ వాక్యము – కర్మణీ వాక్యము

 TET DSC సంధులు – TET and DSC 2022 | AP TET adn TS DSC

AP 5TH CLASS TELUGU 2021 10th Lesson మంచి బహుమతి

అలంకారాలు Usefull for TS AND AP Best Notes

TS TELUGU 6TH CLASS 2021 1st lesson అభినందన

TET DSC GRAMMAR : ప్రత్యక్ష కధనం – పరోక్ష కధనం

My Vijetha

Telugu e Tutor

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2 Best notes

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2 Best notes

aptet2022, apdsc 2022, ap tet 2021 syllabus, ap dsc 2021 notification, apdsc 2021, ap dsc 2021, ap dsc official website, ap dsc 2021 syllabus, ap dsc 2020 notification, ap tet 2022 syllabus, ap dsc website, ap dsc full form, ap dsc 2020 age limit, ap dsc books, ap tet notification 2021 date, ap dsc books online, aptet 2022 notification, ap dsc qualification, ap dsc jobs, ap dsc age limit 2021, ap tet age limit 2021, ap tet 2022 notification, ap tet 2022, ap dsc 2022, ap dsc vacancies 2021, aptet2022.in, ap tet 2021 exam date, ap dsc 2022 notification, aptet telugu, apdsc telugu, ap tet maths, apdsc maths , apdsc new content , aptet new content, aptet Telugu grammar 

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2 Best notes
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2 Best notes

8)నిజం నిజం

రచన: ప్రక్రియ –కథ,ఇతివృత్తం – పిల్లల ప్రవర్తన,మానవ సంబంధాలు , రచయిత – ముణి మాణిక్యం నరసింహ రావు .  మూలం – తెలుగు హాస్యం కథల సంపుటి
కవిపరిచయం
మునిమాణిక్యంనరసింహారావు. (15-3-1898 – 1972.)
సంగంజాగర్లమూడి (గ్రామం), తెనాలితాలూకా, గుంటూరుజిల్లా.
దాంపత్యజీవితాన్నిఆహ్లాదకరంగా, చమత్కారసంపన్నంగాచిత్రించినరచయిత, తెలుగు
కథాసాహిత్యంలోజీవవంతమైనపాత్రకాంతం’ వీరిసృష్టి.
చమత్కారజనకమైనసులభశైలి, ఆకర్షణీయమైనశీర్షికలువీరిరచనలకువన్నెతెచ్చాయి.
వీరికథకుప్రధానాంశాలుసజీవమైనవాడుకభాష, అచ్చమైనతెలుగునుడికారం.
వీరుకాంతంకథలు, కాంతంకైఫీయత్, కాంతంకాపురం, మేరీకహానీమొదలైన 24 కథలపుస్తకాలు, దాంపత్యోపనిషత్తు, వినోదవ్యాసములుమొదలయినవ్యాససంపుటాలు, మనహాస్యం, (హాస్యాన్నిగూర్చినసిద్ధాంతగ్రంథం)ప్రచురించారు.

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

పాత్రలు
శీను , మామయ్య,రంగయ్య,సీతయ్య,
శీను సృష్టించిన కల్పిత పాత్ర – సీతయ్య
సంభాషణలు
“ కుర్రాడిని బాగుచేసేబాధ్యత నీధీరా అబ్బాయి.మరి నీ ఇంట్లో ఉంచింది ఎందుకు!కాస్త మంచించెడ్డా చూస్తానని కదా!   – రంగయ్య
నీకు ఒక ఉత్తరం ఇస్తాను,అదిమీ నాన్న కినిచ్చి , దానికి జవాబు రాయించుకొని రా , తెలిసిందా?  – శీను మామయ్య
“ నేను వచ్చే రోజు అనుకొంటున్నారు,మా ఆవు ఆ రోజో, మరునాడోఈనుతుందని ” – శీను

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

అర్థాలు
తెల్లమొహం వేయడం
బుజ్జగించడం
బిక్కముఖం వేయడం
ఎగగొట్టడం
చివాట్లు వెయ్యడం
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

aptet2022, apdsc 2022, ap tet 2021 syllabus, ap dsc 2021 notification, apdsc 2021, ap dsc 2021, ap dsc official website, ap dsc 2021 syllabus, ap dsc 2020 notification, ap tet 2022 syllabus, ap dsc website, ap dsc full form, ap dsc 2020 age limit, ap dsc books, ap tet notification 2021 date, ap dsc books online, aptet 2022 notification, ap dsc qualification, ap dsc jobs, ap dsc age limit 2021, ap tet age limit 2021, ap tet 2022 notification, ap tet 2022, ap dsc 2022, ap dsc vacancies 2021, aptet2022.in, ap tet 2021 exam date, ap dsc 2022 notification, aptet telugu, apdsc telugu, ap tet maths, apdsc maths , apdsc new content , aptet new content

సంధులు
వసుధైక  =వసుధ + ఏక
రసైక =రస + ఏక 
సురైక=సుర + ఏక
ఏకైక =ఏక + ఏక
సమైక్య =సమ + ఐక్య
అష్టైశ్వర్యాలు =అష్ట + ఐశర్యం
దేవైశ్వర్యం =దేవ + ఐశ్వర్యం
పౌపౌఘము =పాప + ఓఘము
దివౌకసులు =దివ + ఓకసులు
వనౌషిధి =వన + ఓషది
రసౌచిత్యం =రస + ఔచిత్యం
దివ్యౌషధం=దివ్య + ఔషధం
అభ్యుదయం =అభి + ఉదయం
సూర్యోదయం =సూర్య + ఉదయం
మహౌషధం=మహా + ఔషధం
భాశౌన్నత్యం =భాష + ఔన్నత్యం
లోకైక =లోక + ఏక
లఘూత్తరం =లఘు + ఉత్తరం
మాతౄణం =మాతృ + ఋణం
అణ్వస్రం=అణు + అస్త్రం

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

aptet2022, apdsc 2022, ap tet 2021 syllabus, ap dsc 2021 notification, apdsc 2021, ap dsc 2021, ap dsc official website, ap dsc 2021 syllabus, ap dsc 2020 notification, ap tet 2022 syllabus, ap dsc website, ap dsc full form, ap dsc 2020 age limit, ap dsc books, ap tet notification 2021 date, ap dsc books online, aptet 2022 notification, ap dsc qualification, ap dsc jobs, ap dsc age limit 2021, ap tet age limit 2021, ap tet 2022 notification, ap tet 2022, ap dsc 2022, ap dsc vacancies 2021, aptet2022.in, ap tet 2021 exam date, ap dsc 2022 notification, aptet telugu, apdsc telugu, ap tet maths, apdsc maths , apdsc new content , aptet new content

 

9)కూచిపూడి నృత్యం

  • నాట్యసంప్రదాయాల్లోఒకగ్రామంపేరుతోనేప్రసిద్ధమయినబహుఅరుదైనకళాసంప్రదాయమిది. కూచిపూడినాట్యంఆంధ్రరాష్ట్రంలోకృష్ణాజిల్లాలోనిదివిసీమలో ‘కూచిపూడి’ అనేగ్రామంలోనేకొన్నివందలసంవత్సరాలపూర్వంఆవిర్భవించినకళారూపం.
  • క్రీ.పూ. 3వశతాబ్దానికిచెందిన’భరతుడు’అనేమహర్షిరచించిన’నాట్యశాస్త్రం’కూచిపూడినాట్యానికిమూలగ్రంథము. ఇదేభారతీయులతొలిలక్షణగ్రంథము.
  • దీన్నిఅనుసరించినందికేశుని ‘అభినయదర్పణం’, జాయపసేనాని ‘నృత్తరత్నావళి’, శార్థదేవుని ‘సంగీతరత్నాకరం’ వంటిఎన్నోగ్రంథాలువెలువడ్డాయి.
  • నాట్యశాస్త్రంలోప్రధానంగానాట్యానికిపదకొండుఅంగాలనుపేర్కొన్నారు. అవిరసాలు, భావాలు,అభినయాలు, ధర్ములు, వృత్తులు, ప్రవృత్తులు, సిద్ధులు, స్వరాలు, ఆతోద్యాలు, గానాలు, రంగాలు.
  • ఇందులోముఖ్యంగా ‘అభినయం’ గురించివివరంగాతెలిపినగ్రంథం “అభినయదర్పణం”,
         AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
  • భాగవతం, రామాయణం, మహాభారతం, దేవీభాగవతంలోనిఇరవైమందివరకుబృందంగాఏర్పడిపొరుగుప్రాంతాలలోప్రదర్శనలుఇచ్చేవారు. ఆయాగ్రామాలకూడళ్ళలోవీరిభాగవతప్రదర్శనలుజరిగేవి. వీథుల్లోజరిగేభాగవతప్రదర్శనలుకాబట్టివీటకివీథిభాగవతాలనేపేరువచ్చింది. వీరినివీధిభాగవతులనిఅంటారు. బయలాటగాండ్రనీఅంటారు.
  • అంటేఅంతఃపురాలలోమాత్రమేకాకప్రజాబాహుళ్యంముందుబయటిప్రాంతాలలోచేసేప్రదర్శనకాబట్టిఈపేర్లువచ్చాయి.
  • భాగవతులబృందాలనువారివారివంశస్థులపేరుతోనేపిలిచేవారు. ఈబృందాలను ‘మేళం’
  • అనికూడాఅంటారు. మేళంఅంటేకలయిక. కొంతమందికలసిబృందంగాఏర్పడడంవల్లవచ్చింది.
  • భాగవతులవారిమేళం, వేదాంతంవారిమేళం, చింతావారిమేళం, వారివంశాలపేర్లతోనేభాగవతులుమేళాలుగాపేరుపొందారు.
  • ప్రధానంగాఈమేళాలునాట్యమేళం, నట్టువమేళంరెండువిధాలు, నాట్యమేళంఅంటేప్రజలకు, పాలకులకుఅందరికీచేరువచెందింది.నట్టువమేళంకేవలంరాజుఅంతపురాలలో, దేవాలయాలలోదైవకైంకర్యంకొరకుఉద్దేశించినది.
  • నాట్య మేళంభాగవతులుఅంతాఅనాడుపురుషులే, స్త్రీలకుస్థానంతక్కువ.
         AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
  • 13వశతాబ్దికిచెందినసిద్దేంద్రుడనేయోగికూచిపూడినాట్యకళకుమూలపురుషుడుఅంటారు.
  • ఈయనరచించిననాట్యగ్రంథం’భామాకలాపం’. ఇదిమొట్టమొదటిస్వతంత్రతెలుగురచన. దీన్నిప్రదర్శించనినాట్యకళాకారుడుండడు.
  • సిద్దేంద్రునితరవాతబాగాగణుతిపొందినవారిలో’భాగవతులరామయ్య’ గారొకరు. వీరు’గొల్లకలాపంఅనేగొప్పవేదాంతగ్రంథంరచించారు. మనుషులందరూఒక్కటేనని, మనుషులవలెనేజంతువులూప్రాణులేనని, వాటినియజ్ఞాలపేరుతోబలివ్వడంఅపచారమనినాట్యంద్వారాప్రజలకుతెలియచెప్పేగొప్పగ్రంథం.
  • భామాకలాపంతరవాతవెలుగుచూసినప్రక్రియకేళిక’. ఇదిసమకాలీనచరిత్రలను, సమస్యలనువాటిపరిష్కారాలనుప్రతిబింబించేప్రక్రియ.
  • ‘నృత్యనాటకము’ అనేప్రక్రియఅనేకపాత్రలతోవిస్తారంగాసాగుతుంది.
  • తరవాతకూచిపూడినాట్యకళలోవెలువడినవి “యక్షగానాలు”.
  • రూపకం, కలాపం, కేళిక, నృత్యనాటకం, యక్షగానం, నృత్యరూపకం, నృత్యనాటిక, ఏకపాత్రకేళికబృందనృత్యాంశములనేప్రక్రియలుకూచిపూడినాట్యంలోస్వతంత్రంగాచోటుచేసుకొనిపెరిగినప్రక్రియలు,
  • ఇవికూచిపూడినాట్యపుసొబగులనుపెంచేవిగాగుర్తింపుపొందాయి.
         AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

aptet2022, apdsc 2022, ap tet 2021 syllabus, ap dsc 2021 notification, apdsc 2021, ap dsc 2021, ap dsc official website, ap dsc 2021 syllabus, ap dsc 2020 notification, ap tet 2022 syllabus, ap dsc website, ap dsc full form, ap dsc 2020 age limit, ap dsc books, ap tet notification 2021 date, ap dsc books online, aptet 2022 notification, ap dsc qualification, ap dsc jobs, ap dsc age limit 2021, ap tet age limit 2021, ap tet 2022 notification, ap tet 2022, ap dsc 2022, ap dsc vacancies 2021, aptet2022.in, ap tet 2021 exam date, ap dsc 2022 notification, aptet telugu, apdsc telugu, ap tet maths, apdsc maths , apdsc new content , aptet new content

  • కలాపప్రక్రియనుసిద్ధేంద్రుడుసృష్టించగా, యక్షగానరచనలకుఆద్యుడుకందుకూరిరుద్రకవి.
  • నృత్యనాటకాలనుతిరువళిక్కేణిరామానుజయ్యసూరి, వేదాలతిరునారాయణాచార్యులురూపొందించారు.
  • నృత్యరూపక, నృత్యనాటికలనుపద్మభూషణ్డా॥వెంపటిచినసత్యం,కేళికాప్రక్రియనుడా॥వేదాంతంరామలింగశాస్త్రివెలువరించారు.
  • కీ.శేవెంపటివెంకటనారాయణగారు, కీ.శే. చింతావెంకట్రామయ్యగారు, కీ.శే. వేదాంతంలక్ష్మీనారాయణశాస్త్రిగారుముగ్గురినికూచిపూడి ‘మూర్తిత్రయం’ అంటారు.
  • ఒకప్పుడుకూచిపూడినాట్యంకేవలంఆగ్రామంలోనిబ్రాహ్మణులకుపరిమితం. అయితేవేదాంతంలక్ష్మీనారాయణశాస్త్రిగారుఇలాంటికట్టుబాట్లనుతెంచివేసికూచిపూడినాట్యాన్నిఅందరికీఅందుబాటులోకితెచ్చారు.
  • కీ.శే. వేదాంతంపార్వతీశం, వేదాంతంవెంకటాచలపతి, వేదాంతంరామకృష్ణులు , వేదాంతంరాఘవయ్య, చింతాకృష్ణమూర్తి, వెంపటిపెదసత్యం, వేదాంతసత్యనారాయణశర్మ,
  • వెంపటిచినసత్యం, పసుమర్తికృష్ణమూర్తి, పసుమర్తివేణుగోపాలకృష్ణశర్మ, వేదాంతంరత్తయ్యశర్మ, వేదాంతంసీతారామశాస్త్రీమొదలయినవారు కూచిపూడినాట్యాన్ని విశ్వవ్యాప్తం చేశారు.
  • కూచిపూడినాట్యానికిచరిత్రలోఒకప్రత్యేకస్థానాన్నితెచ్చినమహనీయుల్లోవేదాంతంపార్వతీశం, వేదాంతంసత్యనారాయణశర్మలుముఖ్యులు.
  • పార్వతీశంగారుకూచిపూడినాట్యానికిఒకపాఠశాలవ్యవస్థఉండాలని’లలితకళాక్షేత్రము’అనేపేరుతోనాట్యవిద్యాలయాన్నిస్థాపించారు. అదేఈనాటికూచిపూడిలోని “శ్రీసిద్ధేంద్రయోగికూచిపూడికళాపీఠం”.
  • ఇకవేదాంతంసత్యనారాయణశర్మగారుస్త్రీపాత్రపోషణలోప్రముఖులు. కూచిపూడికళాకారుల్లోమొదటి ‘పద్మశ్రీ’ పురస్కారాన్నిపొందినవారుగాకూడాఆయనగుర్తింపుపొందారు.
         AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
  • కూచిపూడినాట్యమంటేమనపురాతనగ్రంథాలలోనిభగవంతునికథలనునాటకాలుగామలచుకొని;దానికినర్తనాన్నిసంధానంచేసినృత్యాన్నితనలోఇముడ్చుకొనికథలలోనినీతిసారాన్నిఅందించడానికిజరిగేనాటకమనిఅర్థం.
  • నృత్త, నృత్యములునాట్యమునకుసోపానములవంటివి. నృత్త, నృత్యనాట్యములులాస్య,తాండవంరెండువిధాలుగాఉంటాయి.
  • లాస్యమంటేసుకుమారమైనది. తాండవమంటేఉద్వతంగాచేసేది. భరతుడుతననాట్యశాస్త్రగ్రంథంలోనాట్యం10 రకాలుగాఉంటుందనితెలిపాడు.
  • నాట్యశాస్త్రంప్రకారంకూచిపూడినాట్యంమూడువిధాలు. నృత్తం, నృత్యం, నాట్యం.
  • నృత్తంఅంటేఏవిధమైనరసాలకు, భావాలకుసంబంధించకుండాకేవలంకరచరణాది
  • అవిశరీరావయవచలనాలతోతాళలయాత్మకంగాసాగేవిన్యాసము.
  • నృత్యమంటేరసభావములువీటికితోడుగాఅందాలనుసమకూర్చేవిన్యాసాలుజతకలిసిఅభినయించడానికిఅనువుగావుండేతాళలయాన్వితమైననర్తనము.
  • ఇకనాట్యమంటేనృత్తానికిఅభినయంజతచేయడం.
  • అంటేనాట్యప్రదర్శనంచేసేకళాకారులుతమఅవయవాలద్వారా, ప్రేక్షకులకుతాముప్రదర్శించేవిషయాలనుఅర్థమయేలాచూపడం
  • అభినయంనాలుగువిధాలుగాఉంటుంది. అవిఆంగికం, వాచికం, ఆహార్యం, సాత్వికం.
         AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

aptet2022, apdsc 2022, ap tet 2021 syllabus, ap dsc 2021 notification, apdsc 2021, ap dsc 2021, ap dsc official website, ap dsc 2021 syllabus, ap dsc 2020 notification, ap tet 2022 syllabus, ap dsc website, ap dsc full form, ap dsc 2020 age limit, ap dsc books, ap tet notification 2021 date, ap dsc books online, aptet 2022 notification, ap dsc qualification, ap dsc jobs, ap dsc age limit 2021, ap tet age limit 2021, ap tet 2022 notification, ap tet 2022, ap dsc 2022, ap dsc vacancies 2021, aptet2022.in, ap tet 2021 exam date, ap dsc 2022 notification, aptet telugu, apdsc telugu, ap tet maths, apdsc maths , apdsc new content , aptet new content

  • ‘ఆంగికాభినయం’ అంటేకళాకారులుతమశరీరఅంగాలద్వారాప్రేక్షకులకుప్రదర్శనలోనిసారాంశాలుఅందించడం ,భాషద్వారావ్యక్తపరచేదాన్నివాచకాభినయంఅని,వేషంద్వారావ్యక్తపరచడానికిఆహార్యాభినయంఅనిఅంటారు. అలాగేమనసులోకలిగేభావాలనుముఖంద్వారావ్యక్తపరచడాన్నిసాత్వికాభినయంఅనిఅంటారు.
  • నాట్యకారులుప్రదర్శనలనుచేసేటప్పుడుప్రధానంగాఎక్కడహస్తములతోముద్రలనుపడతారుఅక్కడదృష్టినినిలుపుతారు. ఇదికూచిపూడినాట్యకళాకారులకుప్రధానసూత్రము.
  • ఆంగికాభినయంలోహస్తాలతోపట్టేముద్రలు, చూసేచూపులలోనిభేదాలు, శిరస్సునుఅటూఇటుతిప్పేవిధానాలు, పాదాలకదలికలలోనిభేదాలుముఖ్యమైనవి. ఈముద్రలకుప్రత్యేకించిప్రతిదానికిలక్ష్యలక్షణాలుంటాయి.
  • అయితేనృత్తహస్తాలనేముద్రలకుమాత్రంఅర్థంతోసంబంధముండదు. కేవలంనర్తించేటప్పుడుఅందంకొరకుమాత్రమేవీటినివాడతారు.ఇవికాకబాంధవ్య, నవగ్రహ, దశావతానిహస్తాలనేవికూడాఉంటాయి.
  • కూచిపూడికళాకారులకుఆహార్యాభినయంలోనూప్రత్యేకతవుంది. ఏవేషానికిఏవిధమైనవస్త్రాలనిధరించాలి? ఏవిధమైనఆభరణాలనువాడుకోవాలి, ఎలాంటిరంగులనుదిద్దుకోవాలిఅనేవిషయాలుచెప్పేదేఆహార్యాభినయం.
  • నాట్యప్రదర్శనాలద్వారాప్రజలకుఅందిప్రేక్షకులకుఆనందం, జ్ఞానబోధనలనుఅందించిచైతన్యవంతులనుగాచేయడం, ధర్మసూక్ష్మాలనువ్పద్ధతిలోఅందరికీతెలియజెప్పడంకూచిపూడినాట్యకళముఖ్యోద్దేశ్యం.
         AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

 

aptet2022, apdsc 2022, ap tet 2021 syllabus, ap dsc 2021 notification, apdsc 2021, ap dsc 2021, ap dsc official website, ap dsc 2021 syllabus, ap dsc 2020 notification, ap tet 2022 syllabus, ap dsc website, ap dsc full form, ap dsc 2020 age limit, ap dsc books, ap tet notification 2021 date, ap dsc books online, aptet 2022 notification, ap dsc qualification, ap dsc jobs, ap dsc age limit 2021, ap tet age limit 2021, ap tet 2022 notification, ap tet 2022, ap dsc 2022, ap dsc vacancies 2021, aptet2022.in, ap tet 2021 exam date, ap dsc 2022 notification, aptet telugu, apdsc telugu, ap tet maths, apdsc maths , apdsc new content , aptet new content

10) ప్రకటన

రచన : ప్రక్రియ – వచన కవిత,ఇతివృత్తం–శాంతి,రచయిత -;దేవరకొండ బాలగంగాధర తిలక్. మూలం – అమృతం కురిసిన రాత్రి
కవిపరిచయం :
పేరు : దేవరకొండబాలగంగాధరతిలక్
కాలం: 1921-1966
జన్మస్థానం : మండపాక (గ్రామం), తణుకు (తాలూకా), ప. గో (జి)
రచనలు: అమృతంకురిసినరాత్రి, గోరువంకలు (కవితాసంపుటాలు) తిలక్కథలు
పురస్కారాలు: ‘అమృతంకురిసినరాత్రి’ కవితాగ్రంథానికి 1971లోకేంద్రసాహిత్యఅకాడమీపురస్కారంపొందారు.
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
పర్యాయ పదాలు
గుడి – దేవాలయం , కోవెల
కన్ను – నయనం , నేత్రం,
గుంపు – సమూహం , దళం,బృందం
కూపీలాగడం – ఆరాతీయడం
నానార్ధాలూ
= గుంపు , ఆకు
= గుర్తు , ప్రభావం
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

aptet2022, apdsc 2022, ap tet 2021 syllabus, ap dsc 2021 notification, apdsc 2021, ap dsc 2021, ap dsc official website, ap dsc 2021 syllabus, ap dsc 2020 notification, ap tet 2022 syllabus, ap dsc website, ap dsc full form, ap dsc 2020 age limit, ap dsc books, ap tet notification 2021 date, ap dsc books online, aptet 2022 notification, ap dsc qualification, ap dsc jobs, ap dsc age limit 2021, ap tet age limit 2021, ap tet 2022 notification, ap tet 2022, ap dsc 2022, ap dsc vacancies 2021, aptet2022.in, ap tet 2021 exam date, ap dsc 2022 notification, aptet telugu, apdsc telugu, ap tet maths, apdsc maths , apdsc new content , aptet new content

వ్యతిరేఖ పదాలు
జాగ్రత్త ×  అజాగ్రత్త
నీతి × అవినీతి
సుఖం × దుఃఖం
నిగర్వి × గర్వి
అంగీకారం × అనంగీకారం
నిర్భయం × భయం
శాంతి × అశాంతి
ప్రకృతి – వికృతి
దేవళం – దేవాలయం
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
దరి –
సంద్రం – సముద్రం
గారవం – గౌరవం
నిచ్చలు –
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
సంధులు
ఔరౌర = ఔర + ఔర
అరెరె = అరె + అరె
అహహా = ఆహా + ఆహా
ఏమేమి = ఏమి + ఏమి
ఎట్లేట్లు= ఎట్లు + ఎట్లు
ఎమిటేమిటి = ఎమిటి + ఎమిటి
ఓహోహో = ఓహో + ఓహో
ఎంతెంత = ఎంత + ఎంత
అడిగడిగి= అడిగి + అడిగి
ఊరూరూ = ఊరూ + ఊరూ
అంతంత =అంత + అంత
ఓరోరి =ఓరి + ఓరి
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

aptet2022, apdsc 2022, ap tet 2021 syllabus, ap dsc 2021 notification, apdsc 2021, ap dsc 2021, ap dsc official website, ap dsc 2021 syllabus, ap dsc 2020 notification, ap tet 2022 syllabus, ap dsc website, ap dsc full form, ap dsc 2020 age limit, ap dsc books, ap tet notification 2021 date, ap dsc books online, aptet 2022 notification, ap dsc qualification, ap dsc jobs, ap dsc age limit 2021, ap tet age limit 2021, ap tet 2022 notification, ap tet 2022, ap dsc 2022, ap dsc vacancies 2021, aptet2022.in, ap tet 2021 exam date, ap dsc 2022 notification, aptet telugu, apdsc telugu, ap tet maths, apdsc maths , apdsc new content , aptet new content

11) సీత ఇష్టాలు

రచన: ప్రక్రియ – బుర్రకథ,ఇతివృత్తం–బాలికల విద్య,
పాత్రలు: రమాదేవి,కృష్ణవేణి,రాజు,రోజా , శ్రావణి టీచర్, సీత,గౌరమ్మ,
Content
జానపదకళల్లోఎంతోప్రాచుర్యంపొందినదిబుర్రకథ. తరతరాలుగాప్రజాచైతన్యంలోఈకళారూపంకీలకపాత్రపోషించింది. ఇందులోఒకరుకథచెబుతూంటేవారికిచెరోపక్కాఇద్దరువంతపాడుతూఉంటారు.
కథబ్చెప్పేవారిని “కథకుడు’ అనీఆయనకురెండుపక్కలానిలబడిగొంతుకలిపేవాళ్ళను “వంతలు” అనిఅంటారు.
కథకుడుతంబూరావాయిస్తాడుకాబట్టికథకుబుర్రకథఅనిపేరువచ్చింది.
అనగనగారామాపురంఅనేఒకపల్లెటూరు. ఆపల్లెలోశివయ్య, గౌరమ్మఅనేదంపతులకుకలిగినతొలిసంతానంసీత. ఆసీతచదువుకునేందుకుచేసినప్రయత్నమేఈనాటిబుర్రకథకునేపథ్యం.
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
కథకురాలు – కృష్ణవేణి
వంతలు
1.రాజు
2.రోజా
ప్రముఖ బుర్ర కథలు – నలమహారాజు కథ,పాండవులు కౌరవులు కథ,మారాఠీల కథ,రామకథ,లవకుశులు కథ , సీతమ్మ కష్టాలు
బుర్రకథ లో పాత్ర సీత,తల్లి గౌరమ్మ , తండ్రి శివయ్య,టీచర్ శ్రావణి , ఊరు రామాపురం
వాక్యాలు – రకాలు
‘ఆహా! ఎంతబాగుందో!’ ఇదిఆశ్చర్యానికిసంబంధించినఅర్థాన్నిసూచిస్తుంది. కనుకఈ
వాక్యంఆశ్చర్యార్థకవాక్యం.
 ‘చేతులుకడుక్కో’ ఇదివిధిగాచేయాలిఅనేఅర్థాన్నిసూచిస్తున్నది
అంటేచేయాల్సినపనినివిధిగాచెయ్యాలిఅనేఅర్థాన్నిసూచించేవాక్యాన్నివిధ్యర్ధకవాక్యంఅంటాం
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
‘చాలాసేపుటీ.వీ. చూడొద్దు.”
ఈవాక్యంటీ.వీ. చూడటంవద్దనిచెబుతున్నది. టీ.వీ. చూడటాన్నినిషేధిస్తున్నదికదూ! అది
నిషేధార్థకవాక్యం. ఒకపనినిచేయవద్దనినిషేధించేఅర్ధాన్నిసూచించేవాక్యంనిషేధకవాక్యం.
“లోపలికిరావచ్చు”
ఈవాక్యంఒకవ్యక్తికిఅనుమతినిఇస్తున్నట్లుసూచిస్తున్నదికదూ! అంటేఇదిఅనుమత్యర్థక
వాక్యం.
ఏదైనాఒకపనినిచేయడానికిఅనుమతినిచ్చేఅర్థాన్నిసూచించేవాక్యంఅనుమత్యర్థకవాక్యం.
‘గోపాల్చెట్టుఎక్కగలడు.”
ఈవాక్యంలోగోపాలుచెట్టుఎక్కగలడు. అంటేగోపాల్కున్నచెట్టునుఎక్కేసామర్థ్యాన్ని
సూచిస్తున్నది. ఇదిసామర్థ్యార్ధకవాక్యం.
ఒకవ్యక్తికిగాని, వ్యవస్థకుగానిలేదాయంత్రానికిగానిఉన్నసమర్ధతనుసూచించేఅర్థంగల
వాక్యాన్నిసామర్థ్యార్ధకవాక్యంఅంటాం.
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

aptet2022, apdsc 2022, ap tet 2021 syllabus, ap dsc 2021 notification, apdsc 2021, ap dsc 2021, ap dsc official website, ap dsc 2021 syllabus, ap dsc 2020 notification, ap tet 2022 syllabus, ap dsc website, ap dsc full form, ap dsc 2020 age limit, ap dsc books, ap tet notification 2021 date, ap dsc books online, aptet 2022 notification, ap dsc qualification, ap dsc jobs, ap dsc age limit 2021, ap tet age limit 2021, ap tet 2022 notification, ap tet 2022, ap dsc 2022, ap dsc vacancies 2021, aptet2022.in, ap tet 2021 exam date, ap dsc 2022 notification, aptet telugu, apdsc telugu, ap tet maths, apdsc maths , apdsc new content , aptet new content

12) అసామాన్యులు

రచన:ప్రక్రియ – వ్యాసం , ఇతివృత్తం – శ్రమ సౌందర్యం,
అన్నమయములైన వన్నిజీవమ్ములు – కూడులేక జీవకోటి లేదు – పోతులూరి వీరబ్రహ్మేంద్రస్వామి
దారుశిల్పులు – వడ్రంగి
“ముప్పుఘటించివీనికులమున్, గలిమిన్గబళించిదేహమున్
బిప్పియొనర్చునీభరతవీరునిపాదముకందకుండఁగాఁ
జెప్పులుగుట్టిజీవనముసేయునుగానినిరాకరింపలే
దెప్పుడునప్పువడ్డదిసుమీభరతావనివీనిసేవకున్.”
–         గుఱ్ఱంజాషువగారు
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

13) ఆలోచనం

రచన : ప్రక్రియ –గేయం,ఇతివృత్తం – సామాజిక చైతన్యం , కవి –దాశరథి కృష్ణమాచార్య
మూలం –అగ్నిధార
నేపథ్యం
ప్రశ్నలరూపంలోకొనసాగుతూఅసంఖ్యాకమైనఆలోచనలనురేకెత్తించేగేయంఇది. ఇరవైఎనిమిదిపంక్తులలోసమస్తమానవప్రపంచాన్ని, విశ్వవిజ్ఞానశాస్త్రవిషయాలసారాన్నికవిత్వంలోసంక్షిప్తీకరించారు.
మొదటిచరణంసముద్రం, ఖగోళశాస్త్రాలసమ్మేళనం.
రెండోచరణంభూమి, మనిషిపుట్టుకలతీరునువివరిస్తుంది.
మిగిలినచరణాలుకవిలోకానుభవంనుంచివచ్చినచారిత్రకవాస్తవాలు , కవికలలు, అందమైనఊహలు, మరోకొత్తప్రపంచపుఆశలు, ఆశయాలు, ఆవేదనలు, ఆగ్రహాలతోఉద్వేగంగానడుస్తుంది.
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
కవిఅన్నీప్రశ్నలేవేశారు. ఇవిమానవాలికిసంధించినఆత్మవిమర్శనాత్మకఅస్త్రాలు.
కవి పరిచయం
కవి  : దాశరథికృష్ణమాచార్యులు
కలంపేరు : దాశరథి
జన్మస్థలం: చిన్నగూడూరు, వరంగల్జిల్లా
కాలం : 1925-1987
రచనలు : అగ్నిధార, పునర్నవం, రుద్రవీణ, అమృతాభిషేకం, మహాంద్రోదయం, ఆలోచనాలోచనాలు, గాలిబ్గీతాలు
బిరుదులు : కవిసింహ, అభ్యుదయకవితాచక్రవర్తి,
పురస్కారాలు : 1967లోఆంధ్రప్రదేశ్సాహిత్యఅకాడమి  , 1974లోకేంద్రసాహిత్యఅకాడమి
సాహిత్యసేవ : . ఆంధ్రప్రదేశ్ఆస్థానకవిగాసేవలందించారు.
సామాజికసేవ : హైదరాబాద్రాష్ట్రవిమోచనోద్యమంలోచురుకుగాపాల్గొన్నారు.
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
అర్థాలు
అనాధలు – ఏదిక్కు లేనివారు
బడబాన = సముద్రంలోని అగ్ని
అన్నార్తులు = ఆకలితో అలమటించేవారు
భాస్కరుడు = సూర్యుడు
శోకం – ఏడుపు
ప్రకృతి – వికృతి
రాయల – రాజరాజు
సముద్రం – సంద్రం
అగ్ని – అగ్గి
రూపం – రూపరేఖలు
ఆకాశం – ఆకసం
కావ్యం – కబ్బం
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
సంధులు
కుట్టుసురు = కుఱు + ఉసురు
చిట్టెలుక =చిఱు + ఎలుక
కట్టేదురు = కడు + ఎదురు
నట్టిల్లు = నడు + ఇల్లు
నిట్టూర్పు = నిడు + ఊర్పూ
చిట్టడవి = చిఱు + అడవి
నట్టేట = నడు + ఏట
నట్టనడుమ = నడుమ + నడుమ
కట్టకడ  = కడ + కడ
ఎట్టేదురు = ఎదురు + ఎదురు
తుట్టతుద = తుద + తుద
చిట్టచివర = చివర + చివర
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

aptet2022, apdsc 2022, ap tet 2021 syllabus, ap dsc 2021 notification, apdsc 2021, ap dsc 2021, ap dsc official website, ap dsc 2021 syllabus, ap dsc 2020 notification, ap tet 2022 syllabus, ap dsc website, ap dsc full form, ap dsc 2020 age limit, ap dsc books, ap tet notification 2021 date, ap dsc books online, aptet 2022 notification, ap dsc qualification, ap dsc jobs, ap dsc age limit 2021, ap tet age limit 2021, ap tet 2022 notification, ap tet 2022, ap dsc 2022, ap dsc vacancies 2021, aptet2022.in, ap tet 2021 exam date, ap dsc 2022 notification, aptet telugu, apdsc telugu, ap tet maths, apdsc maths , apdsc new content , aptet new content

14) కరపత్రం

రచన : ప్రక్రియ – కరపత్రం /వ్యాసం , ఇతివృత్తం–బాలల హక్కులు, రచయిత – గల్లా చలపతి
చేతిలోఅనువుగాఒదిగిఒకవిషయానికిసంబంధించినవివరణనుఇచ్చేకాగితాన్ని ‘కరపత్రం’ అనవచ్చు.
కరపత్రంసంస్కృతపదం. చేతిలోనికాగితమనిదీనిఅర్థం. దీన్నేఆంగ్లంలో ‘పాంప్లెట్’ అంటారు. పదిమందికితెలియవలసినవిషయంతోకూడుకొన్నదేకరపత్రం, ఒకవ్యక్తిఒకవిషయాన్నిమరొకరికితెలియబరచడానికివ్యక్తికేసంబంధించినదికాకఎందరికోసంబంధించినదికావచ్చు. సాంఘిక, రాజకీయ, ఆర్థిక, మతస్థితులనుప్రతిబింబించేదికావచ్చు
లేఖలకు, కరపత్రాలకుఒకప్రధానమైనభేదముంది. లేఖలలోరాసే, చదివేవ్యక్తులవ్యక్తిగతవిషయాలుంటాయి. కరపత్రాలలోవ్యక్తిగతవిషయాలేకాకమనచుట్టూరాఉన్నసమాజం,
దేశం, ప్రపంచంలోనివిషయాలుంటాయి.
అచ్చుయంత్రంలేనిపూర్వకాలంలోఒకవిషయంఅందరికీకాగితాలమీదరాసివాటికిఅనేకప్రతులుతయారుచేస్తేపంచేవారు. ఈకరపత్రాలప్రతులనుఇప్పుడుకనిపించేకరపత్రాలకుఒకపరిణామదశఉంది.
విభిన్నఅభిప్రాయాలవ్యక్తీకరణలుకరపత్రాలలోకనిపిస్తాయి. ఈఅభిప్రాయవ్యక్తీకరణకుప్రాచీనకాలంనుంచిఅలవాటులోఉన్నపద్ధతులన్నీకరపత్రాలకుమూలరూపాలుగాచెప్పవచ్చు.
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
వాక్యాలు – రకాలు
రవిపనిచేస్తాడోచెయ్యడో. – సందేహార్ధక వాక్యం
నువ్వు నూరేళ్ళు వర్ధిల్లు – ఆశిర్వార్ధక వాక్యం
దయచేసి పని చేయండి –ప్రార్థనార్ధక వాక్యం
ఏం!ఇప్పుడచ్చావ్ – ప్రశ్నార్ధక వాక్యం
వర్షాలు లేక పంటలు పండలేదు – హెత్వర్థక వాక్యం
ఒక పని కావడానికి కారణం లేదా హేతువు సూచించే అర్థం ఉన్న వాక్యాన్ని హేత్వర్ధక వాక్యం అంటారు.
పంటలు పండలేదు
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

15)జానపద కళలు

  • సంగీతం, నృత్యం, సంప్రదాయకళావారసత్వంకళలుఅనేకరకాలు. అందులోప్రధానమైనవి 64. ముఖ్యంగాఆరింటినిలలితకళలుగాపేర్కొన్నారు. అవి
  • 1) చిత్రలేఖనం 2) శిల్పం 3) సంగీతం 4) సాహిత్యం 5) నాటకం 6) నాట్యం.
  • వీటన్నింటిలోనుశాస్త్రీయరీతులున్నప్పటికీసంగీతనాట్యాలలోఅటుశాస్త్రీయరూపాలు, ఇటుజానపదకళాప్రక్రియలుప్రజలహృదయాలనుఅలరిస్తున్నాయి.
  • 1. తోలుబొమ్మలాట :
  • తోలుబొమ్మలాట (పప్పెట్రీ) అతిప్రాచీనకళల్లోఒకటి. కొండగుహల్లోకొవ్వుదీపాలవెలుగులోరాతిగోడలమీదనీడలుపడేలాచేసికథలుఅల్లినపుడుఈకళపుట్టింది. కీలుబొమ్మలు, ఊచబొమ్మలతోప్రారంభమైనఈప్రక్రియ ‘తోలుబొమ్మలాట’ గాఒకపరిపూర్ణతసంతరించుకుంది.
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
  • “తొంభయిఆమడలైనాపోయితోలుబొమ్మలాటచూడాలి” అన్ననానుడితోలుబొమ్మలాటప్రాధాన్యాన్నితెలియజేస్తుంది. ఈతోలుబొమ్మలాటప్రాచీనఓడరేవులైన
  • కళింగపట్నం, భీమునిపట్నం, కోరంగి, మచిలీపట్నంవాడరేవునుండిభారతీయులతోపాటువిదేశాలైనటర్కీపర్షియా, గ్రీసు, ఆఫ్రికా, ఇటలీ, ఫ్రాన్స్దేశాలకుకూడావ్యాపించింది.
  • తోలుబొమ్మలనుమేకచర్మాలతోగాని, జింక, దుప్పిచర్మంతోగానితయారుచేస్తారు. రాముడు, సీత, ఆంజనేయుడుమొదలైనప్రధానపాత్రలకుజింకచర్మాన్నిఉపయోగించిమిగతాపాత్రలకుమేకచర్మాన్నివాడతారు.అందుకేతోలుబొమ్మలాటలనుచర్మనాటకంఅనికూడాపిలుస్తారు.
  • తోలుబొమ్మల్నితెరమీదఆడించడానికివీలుగాపేరుబద్దనుబొమ్మకుమధ్యభాగంలోకడతారు.
  • బొమ్మనుఆడించాలంటేఈబద్దేఆధారం.
  • హార్మోనియం, మద్దెలనువాయించేవ్యక్తులువంతపాడుతుంటారు. రథాలు, గుర్రాలుపరుగులెత్తేసమయంలోచెక్కలుటకటకలాడిస్తూశబ్దంచేస్తారు. మధ్యమధ్యలోవచ్చేకేతిగాడు, జుట్టుపోలిగాడు, బంగారక్కమొదలయినహాస్యపాత్రలుకడుపులునవ్విస్తాయి .
  • మహాభారతంలోభీష్మపర్వం, ద్రోణపర్వం, సైంధవునివధ, పద్మవ్యూహం, కర్ణపర్వం, ప్రమీలార్జునయుద్దం,వీరాభిమాన్యుడుభాగవతంలోకృష్ణలీలలు, త్రిపురాసురయుద్ధం, శివపురాణం, గంగమ్మపురాణం, ప్రహ్లాదచరిత్ర, గజేంద్రమోక్షం, రామాయణంలోసుందరకాండ, ఇంద్రజిత్తునివధ, లక్ష్మణమూర్చ, రావణవధ, దశరథునిపుత్రకామేష్టియాగంవంటిప్రదర్శనలుప్రఖ్యాతిచెందాయి.
          AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
  • మనరాష్ట్రంలోహిందూపురం, బొమ్మలాటపల్లి, అనంతపురం, ధర్మవరం, చెరువుపల్లి, మధిర, బసవయ్యపాలెం, వాడపల్లి, నెల్లూరు, కాకినాడప్రాంతాలలోతోలుబొమ్మలాటబృందాలుఉన్నాయి.
  • 2. వీధిభాగవతం :
  • కూచిపూడిభాగవతం, చిందుభాగవతం, గంటెభాగవతం, ఎరుకలభాగవతం, శివభాగవతం, చెంచుభాగవతం, తూర్పుభాగవతంమొదలైనవిప్రసిద్ధిచెందినవీధిభాగవతకళారూపాలు.
  • పురాణగాథలనునాట్యరూపంగాప్రదర్శించేవారినిభాగవతులుఅంటారు. భాగవతులుఅంటేభగవంతునికిసంబంధించినకథలనుప్రదర్శించేవారనిఅర్థం.
  • మనరాష్ట్రంలోఈభాగవతాన్నిప్రదర్శించేవారిలోవివిధకులాలకుచెందినవారుండటంవిశేషం. వీరిలోఎర్రగొల్లలు, కూచిపూడిభాగవతులు, జంగాలు, చిందుభాగవతులు, యానాదులు, దాసరులు
  • ఈజానపదకళారూపాలుచాలావరకుకనుమరుగుకాగాతూర్పుతీరప్రాంతంలోనేటికీసజీవంగాఉన్నజానపదకళవీధిభాగవతంలేదాతూర్పుభాగవతం. దీనికిసత్యభామాకలాపంఅనేపేరుకూడాఉంది.
  • శ్రీకాకుళం, విజయనగరంజిల్లాల్లోతూర్పుభాగవతంపేరుతోఅమ్మవారిపండుగలలోపేరంటాలజాతరలలోప్రదర్శితమౌతోంది. ముఖ్యంగాపైడితల్లి, ముత్యాలమ్మ, నూకాలమ్మపండుగలలోదీన్నిప్రదర్శిస్తున్నారు. ఉత్తూంధ్రమాండలికాలు, వాణీలు, యాసతోతూర్పుభాగవతంఎంతోవినసొంపుగాఉంటుంది.
  • వరదఆదినారాయణ, బొంతలకోటిజగన్నాథం, దూడలశంకరయ్య, మీగడదాలయ్య, కాలుగంటివెంకటస్వామిమొదలైనవారువీధిభాగవతుల్లోప్రసిద్ధులు,
  • 2. తప్పెటగుళ్ళు :,
  • తప్పటగుళ్ళుఉత్తరాంధ్రలోఎక్కువగాకనిపించేజానపదకళప్రదర్శనసమయంలోరంగులబనియన్లుధరించి, బరువైనఎక్కువశబ్దాన్నిచ్చేగజ్జెలుకట్టుకొని, రంగునిక్కర్లువేసుకుంటారు.
  • రేకుతోగుండ్రంగాతయారుచేసినతప్పెటగుండ్లునుగుండెకుకట్టుకునిరెండుచేతులతోఉదృతంగావాయిస్తారు. వలయాకారంగాతిరుగుతూ, లయబద్ధంగా, అడుగులువేస్తూ, గెంతుతూ, తప్పెటకొడుతూపాటలుపాడతారు.
          AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
  • 20 మందివరకూఉండేఈబ్బందంలోతాళంలయతప్పకుండావలయాకారంగాతిరుగుతూనాయకునిఅనుసరిస్తూచేసేనృత్యంఅద్భుతంగాఉంటుంది.  రామాయణ, భారత, భాగవతపురాణాలలోగాథల్నిగేయాలుగాఅల్లుకుంటారు. ఇదంతామౌఖికసాహిత్యం.
  • మాండలికపదాలుగ్రామీణయాసలతోసారంగధర, లక్ష్మణమూర్చ, చెంచులక్ష్మిమొదలైనపురాణకథలేకాకుండా, తేలుపాట, గాజులోడిపాట, రెల్లిదానిపాట, మందులోడిపాట, చుట్టపాటమొదలైనజానపదాలుకూడాపాడుతారు.
  • కోరాడపోతప్పుడు, కోనచిన్నప్పయ్య, కోరాడఆదినారాయణ , కిల్లంపూడిబృందం, బొట్టఅప్పారావుబృందం, పొంతపల్లిఅప్పలనాయుడుబృందం, మహిళాకళాకారిణియలమంచిలి
  • బంగారమ్మ, ముద్దదుర్యోధనబృందంమొదలైనవిప్రసిద్ధిచెందినతప్పెటగుళ్ళకళాబృందాలు.
  • కింతాడసన్యాసిరావుగారుఆధునికశైలిలోతప్పెటగుళ్ళకళాబృందంద్వారానూతనసామాజికఅంశాలపైప్రదర్శనలుఇవ్వడంప్రారంభించారు.
  • “తాగొద్దుమామోనీవుసారాతాగొద్దుమామా-తాగితేనాతాళిమీదఒట్టుగామామా!!” వంటిపాటలతోసామాన్యజనచైతన్యంకోసంఇచ్చేప్రదర్శనలుప్రజలమన్ననలుపొందాయి.
  • బుర్రకథ
          AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
  • బుర్రలతోచెప్పేదికావడంవల్లఅదిబుర్రకథఅయింది. ప్రధానకథకుడుతంబురవాయిస్తూ, పాడుతూఅడుగులేస్తారు. వంతలిద్దరుగుమ్మెటవాయిస్తూవంతపాడతారు. కొన్నిప్రాంతాలలోగుమ్మెటలనుబుర్రలుఅంటారు. వీటిసాయంతోనడిచేదికాబట్టిదీనికిబుర్రకథఅనిపేరు.
  • ప్రధానకథకుడుచెప్పేకథకువంతలుగాఉండేవారిలోఒకరుకథావివరంచెబుతుంటే, మరొకరుహాస్యంచెబుతూరక్తికట్టిస్తారు.
  • ఆధునికబుర్రకథకుఆద్యుడుబుర్రకూపితామహుడుషేక్నాజర్తెలుగువారికీర్తినిప్రపంచంనలుదిశలావ్యాపింపజేశారు. అందుకేఆయనకుభార్యప్రభుత్వంపద్మశ్రీబిరుదుఇచ్చిసత్కరించింది.
  • అల్లూరిసీతారామరాజు, బొబ్బిలియుద్ధం, పల్నాటివీరచరిత్ర, బాలనాగమ్మవంటిచారిత్రకఘట్టాల్ని, పద్మవ్యూహం, లంకాదహనంమొదలైనఇతిహాసఘట్టాలనువీరుగానంచేస్తారు. బుర్రకథలలోవీర, కరుణరసాలకుప్రాధాన్యంఉంటుంది.
  • 5. హరికథ
  • చేతిలోచిడతలు – కళ్ళకుగజ్జు – పట్టుపీతాంబరాలు -మెడలోదండ-నుదుటబొట్టు -హరికథకునివేషం.
  • ఆంధ్రప్రదేశ్లోప్రజాదరణపొందినకళారూపం
  • ఒకేవ్యక్తిఅన్నిపాత్రలలోనూరసవత్తరంగానటిస్తాడు. ఆకర్షణీయమైనఆహార్యంతోనోటితోవాచికంచెబుతూ, మృదుమధురంగాగానంచేస్తూముఖంలోసాత్వికం, కాలితోనృత్యం, చేతులతోఆంగికంప్రదర్శిస్తూఏకకాలంలోఅభినయిస్తాడు,
          AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
  • తోలిహరికథఆధ్యాత్మికరామాయణం. దీనిరచయితమునిపల్లెసుబ్రహ్మణ్యకవి.
  • హరికథాపితామహుడుఆదిభట్లనారాయణదాసుహరికథనుఒకరూపంలోకితీసుకొచ్చిసకలకళలసమాహారంగామలిచిప్రపంచప్రఖ్యాతితీసుకువచ్చారు.
  • ఉమాచౌదరి, మంత్రిప్రగడలలితకుమారి, రామకుమారి, తాళభత్తులమంగరాజుభాగవతారిణి,
  • గారునిర్మలభాగవతారిణి, ఇందిరాబాల, క్రీ. శె. వీరగంధంవెంకటసుబ్బారావు, కోటసచ్చిదానందభాగవతార్, అమ్ములవిశ్వనాథభాగవతార్, కడలివీరదాసువంటికళాకారులుప్రసిద్ధులు.
  • సామవేదంకోటేశ్వరరావు, చొప్పకసూర్యనారాయణభాగవతార్వంటివారుమధురహరికథాగాయకులుగాపేరుపొందారు.
  • కోలాటం :
  • కోలాటంభజనసంప్రదాయానికిచెందినజానపదకళారూపం. కోలఅంటేకర్రఅనిఅర్థం. కర్రలతో
  • ఆడుతూచేసేభజనఅన్నమాట.
  • గ్రామదేవతపండుగలు, తీర్థాలు, జాతరలు, ఉత్సవాల్లోకళాకారులుదీన్ని
  • ప్రదర్శిస్తారు.
  • జట్టునాయకుణ్ణికోలన్నపంతులు, మేళగాడుఅంటారు. జట్టునాయకుడునిలిచేప్రదేశాన్ని ‘గరిడీ’ అంటారు.
  • గుడిగుడిగుండేలయా, గొండేలమ్మారాగమా – ఏయేగండారమా, ఎండగాస్తున్నావుఅనేజానపదపాటలు,
  • ‘ఉంగరమాముద్దుటుంగరమా’ అనేరామాయణఘట్టాలు, కృష్ణునిబాల్యచేష్టలు, భక్తిపాటలుపాడుతారు.
  • కోలాటంలోపాటకుఅనుగుణంగానృత్యంచేయడాన్ని “కోపు’ అంటారు.
  • కోలాటంకోపులలోకృష్ణకోపు, లాలికోపు, చిప్పాడకోపు, దంపుడుకోపు, బసవకోపుమొదలైనప్రక్రియలుంటాయి.
  • తూర్పుగోదావరిజిల్లావెల్లగ్రామానికిచెందినవెంకటరమణప్రముఖకోలాటవిద్వాంసుడు.
          AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
  • 7. చెక్కభజనలు :
  • తెలుగువారిపల్లెల్లోఅనాదిగావస్తున్నకళారూపాలలోచెక్కభజనఒకటి. పండుగలు, జాతరలసమయాలలోకొంతమందియువకులుకలిసిరాత్రిపూటదేవాలయప్రాంగణంలోచెక్కభజనప్రదర్శిస్తారు.
  • పంచెకట్టు, రంగులతలగుడ్డ, నడుముపట్టి, కాళ్ళగజ్జలువీరిఆహార్యం.
  • ఇత్తడిబిళ్ళలున్నచెక్కలనుఒకచేతిలోపట్టుకునిఆడిస్తూ, తాళానికిఅనుగుణంగాముందుకు, వెనుకకుఅడుగులేస్తూ, వలయాకారంగాతిరుగుతూభజనచేస్తారు.
  • అందరూకలిసిపాటకుఅనుగుణంగాఒకేసారిఎగరడం, కూర్చోవడం, లేవడం, గుండ్రంగాతిరగడంవంటిభంగిమలుప్రదర్శిస్తారు.
  • హరిభజనలు, పండరిభజనలు, కోలాటభజనలుఅడుగుభజనలుఅనేప్రక్రియలుఉంటాయి. ఈచెక్కభజనబృందాలుపూర్వంప్రతిగ్రామంలోనూఉండేవి.
  • 1. గిరిజననృత్యం (ధింసా):
  • జానపదనృత్యాలకుఆదిమజాతులనృత్యాలేఆధారం.
  • అరకులోయలోఅనేకగిరిజనజాతులవారున్నారు. వీరిలోకొండదొర, వాల్మీకి , భగత, భోంద్ (కోటి) కొటియా, బోండీఅనేప్రధానతెగలున్నాయి.
  • ఉత్సవాలసమయంలోఒకగ్రామానికిచెందినవారుమరొకగ్రామానికివెళ్ళిధింసానృత్యంలోపాల్గొంటారు.
  • వివాహసమయంలో, చైత్రమాసంలోజరుగు “ఇటికలపండుగ’ (ఈటెలపండుగ) రోజులలోఈధింసానృత్యంచేస్తారు.
  • ధింసాజట్టుకుఒకనాయకుడు (నాయుడు) ఉంటాడు. సుమారు 20 30 మందినృత్యంలోపాల్గొంటారు.
  • స్త్రీలుఅధికంగాపాల్గొంటారు. నృత్యంచేసేవారుఆడవారుకాగా, వాయిద్యాలుమగవారువాయిస్తారు.
          AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
  • ధింసాలోసన్నాయి, తుడుము, కిరిడి, డప్పు, బాకా, పిన్నలగర్ర, జోడికొమ్ములుఅనేఆరురకాలవాద్యాలనుపురుషులేవాయిస్తారు.
  • తమగ్రామదేవత “నిసానిదేవతలనుఆరాధిస్తూచేసేనృత్యాన్నిబోడిధింసాఅంటారు. ఈదేవతకుమరోపేరుబోడిదేవత.
  • ఒకవైపుపురుషులు, మరొకవైపుస్త్రీలుచేతులుకలిపిపట్టుకునివరసగానిలబడతారు. బృందనాయకుడినిఅనుసరిస్తూలయబద్ధంగాపాడుతూఅడుగులువేస్తారు.
  • ఈనృత్యంలోపొంగిబుల్లమ్మ, కొర్రరాజమ్మ, కిలోల్లలక్ష్మమ్మ, మొదలైనధింసానృత్యబృందాలు, దేశవ్యాప్తంగాకూడాప్రదర్శనలిస్తూపేరుపొందాయి.
  • కురవంజి :
  • ఆంధ్రులమొట్టమొదటిగిరిజనకళారూపమైనదృశ్యకావ్యంగాకురవంజినిపేర్కొంటారు.
  • అరణ్యాలలోనివసించేచెంచులు, కోయలు, కురవలు, ఈనృత్యాన్నిప్రదర్శించేవారు.
  • కురవంజిఅనగాఒకనృత్యవేషంతోకూడినలయబద్ధమైఅడుగు.
  • కురవలనేగిరిజనులుప్రదర్శించేదికాబట్టిదానినికురవంజిలేకకొరవంజిఅనిపిలుస్తూవచ్చారు
          AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
  • పుణ్యక్షేత్రాలగురించినపురాణగాధలుఇందులోప్రదర్శితమౌతాయి. నేటికీతిరుపతి, మంగళగిరి, శ్రీశైలం, భద్రాద్రి, సింహాచలంమొదలైనయాత్రాస్థలాల్లోకురవలుకురవంజినృత్యాన్నిప్రదర్శిస్తారు.
  • గోండ్లునాగోబాజాతరలోప్రదర్శించేగోండునృత్యందేశవిదేశాలలోగుర్తింపుపొందింది.

 

16)బాల్య క్రీడలు

 

రచన : ప్రక్రియ – ప్రాచీన పద్యం , ఇతివృత్తం – గ్రామీణ క్రీడలు – వర్ణన , కవి – పోతన
మూలం –  ఆంధ్ర మహా భాగవతం లోని దశమ స్కంధములోనిది
నేపథ్యం
వ్రేపల్లెలోశ్రీకృష్ణుణ్ణిచంపడానికికంసుడుఅనేకమందిరాక్షసులనుపంపాడు. ఆరాక్షసులనుఒక్కొక్కరినిఒక్కొక్కరీతిగాకృష్ణుడేచంపాడు. ఇవన్నీచూసివ్రేపల్లెలోనందుడుసమావేశంపెట్టాడు.
అంతవరకుజరిగినభయంకరమైనవిషయాలనుగురించిచర్చించాడు. ఆసమయంలోఉపనందుడనేవృద్ధగోపాలకుడుఇన్నిసమస్యలనుఎదుర్కొంటూవ్రేపల్లెలోఉండడంకన్న
బృందావనంవెళ్ళడంమంచిదనిసూచించాడు.
అందుకుఅందరూఅంగీకరించిబృందావనంచేరారు.
అక్కడబలరామకృష్ణులుతమతోటిబాలురతోఆడినఆటలనుగురించిఈపాఠ్యాంశంవివరిస్తుంది.
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
కవిపరిచయం
పేరు : బమ్మెరపోతన
కాలం : 15వశతాబ్దం
జన్మస్థలం : బమ్మెరగ్రామం, వరంగల్జిల్లా,
రచనలు : భోగినీదండకం, ఆంధ్రమహాభాగవతం, వీరభద్రవిజయం,
బిరుదు : సహజపండితుడు
అర్థాలు
కపి –కోతి
జలరాశి – సముద్రం
నరేంద్రుడు – రాజు
ప్రావీణ్యం – నేర్పు
భాగ్యం – అదృష్టం

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

అలంకారాలు
గంతులు వేతురు కౌతకమున. – వృత్యానుప్రాస అలంకారం
పోరుదురు గికురు వొడచచూ దూరుదురు  – వృత్యానుప్రాస అలంకారం
ఒకనొకనిచల్టికావడి,
నొకఁడడకించిదాచు, నొకఁడొకఁడదివే
టొకఁడొకఁనిమొఱగికొనిచన
నొకఁడొక…………వృత్యానుప్రాస అలంకారం
వేదశాఖలు వెలిసెనిచ్చట
ఆదికావ్యంబలరే నిచ్చట      – అంత్యానుప్రాస అలంకారం
తలుపు గొళ్ళెం
హారతింపళ్ళెం
గుఱ్ఱపుకళ్ళెం.    – అంత్యానుప్రాస అలంకారం
ఉపమాలంకారం
సోముడుభీముడులాగవున్నాడు
సోముడు – ఉపమేయం (అంటేఎవరినిగురించిచెప్తున్నామోఆపదం)
భీముడు – ఉపమానం (ఎవరితోపోలుస్తున్నామోఆపదం)
బలవంతుడు – సమానధర్మం – పోల్చడానికివీలయినసమానగుణం (ఉపమేయఉపమానాలలోఉన్నఒకేవిధమైనధర్మం)
లాగ (వలె) – ఉపమావాచకం (ఉపమానాన్నిసమానధర్మంతోకలపడానికివాడేపదం)
ఇక్కడఉపమాన, ఉపమేయాలకుచక్కనిసామ్యం – అంటేపోలిక – చెప్పటంజరిగింది. ఇలాచెప్పటాన్నిఉపమాలంకారంఅంటాం.
లక్షణం : ఉపమానోపమేయాలకుచక్కనిపోలికచెప్పడమేఉపమాలంకారం.
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

aptet2022, apdsc 2022, ap tet 2021 syllabus, ap dsc 2021 notification, apdsc 2021, ap dsc 2021, ap dsc official website, ap dsc 2021 syllabus, ap dsc 2020 notification, ap tet 2022 syllabus, ap dsc website, ap dsc full form, ap dsc 2020 age limit, ap dsc books, ap tet notification 2021 date, ap dsc books online, aptet 2022 notification, ap dsc qualification, ap dsc jobs, ap dsc age limit 2021, ap tet age limit 2021, ap tet 2022 notification, ap tet 2022, ap dsc 2022, ap dsc vacancies 2021, aptet2022.in, ap tet 2021 exam date, ap dsc 2022 notification, aptet telugu, apdsc telugu, ap tet maths, apdsc maths , apdsc new content , aptet new content

ఉత్ప్రేక్షాలంకారం
ఆఏనుగునడిచేకొండా ! అన్నట్లుఉంది
లక్షణం: ఉపమేయాన్నిమరొకదానిలా (ఉపమానంగా) ఊహించిచెప్పడంఉత్ప్రేక్షఅలంకారం.
గోపిసూర్యుడిలాగప్రకాశిస్తున్నాడు.   – ఉపమాలంకారం
మండేఎండనిప్పులకొలిమా! అన్నట్లుఉంది. –ఉత్ప్రేక్షాలంకారం
ఛందస్సు
కనురెప్ప కాలంలో , చిటికె వేసే కాలంలో ఉచ్చరించే అక్షరాలు లఘువులు I.
లఘువు కంటే ఉచ్ఛారణ కు ఎక్కువ సమయం అవసరమయ్యే అక్షరాలు గురువు.U.
ధ్విత్వాక్షరం ,సంయుక్త అక్షరం ముందున్న అక్షరం గురువుగా గుర్తిస్తాం
పోల్లు తో కూడిన అక్షరాలను గురువుగా గుర్తిస్తాం .

17)వేసవి సెలవుల్లో

రచన : ప్రక్రియ – వ్యాసం , ఇతివృత్తం – నైతిక విలువలు
పాత్రలు : క్రాంతి,చంద్ర శేఖర్ , శ్రీను , భారతి,తాతయ్య,రాఘవ కృష్ణస్వామి,నాని,ఆరిఫ్, రవి, శ్రీ హర్ష , అరుణ్, మధుసూధన్ శాస్త్రి,అగ్నివేష్,సయ్యద్ అమిముధ్దిన్.
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

aptet2022, apdsc 2022, ap tet 2021 syllabus, ap dsc 2021 notification, apdsc 2021, ap dsc 2021, ap dsc official website, ap dsc 2021 syllabus, ap dsc 2020 notification, ap tet 2022 syllabus, ap dsc website, ap dsc full form, ap dsc 2020 age limit, ap dsc books, ap tet notification 2021 date, ap dsc books online, aptet 2022 notification, ap dsc qualification, ap dsc jobs, ap dsc age limit 2021, ap tet age limit 2021, ap tet 2022 notification, ap tet 2022, ap dsc 2022, ap dsc vacancies 2021, aptet2022.in, ap tet 2021 exam date, ap dsc 2022 notification, aptet telugu, apdsc telugu, ap tet maths, apdsc maths , apdsc new content , aptet new content

For more

http://www.myclassnotes.in/ap-academic-text-books-all-text-books/

https://polycet.xyz/2022/05/26/tet-dsc-grammar-best-notes/

sandulu

అలంకారాలు

https://polycet.xyz/2022/05/27/ap-tet-dsc-7th-class-telugu-part-2/

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1 Best Notes

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1 Best Notes

 

1)శ్రీలుపొంగినజీవగడ్డ

రచన: శ్రీలు పొంగిన జీవగడ్డ పాఠం పక్రియ గేయం , ఇతివృత్తం దేశభక్తి. కవిరాయప్రోలు సుబ్బారావు.

కవి పరిచయం :

రాయప్రోలు సుబ్బారావు గార్లపాడు బాపట్ల తాలూకా గుంటూరు జిల్లా లో జన్మించాడు.

కాలం: 1892 మార్చి 13– 1894 జూన్ 30

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

రచనలు :

తృణకంకణం, కష్టకమల, స్నేహలత, స్వప్నకుమారమొదలయినవిభావకవిత్వం లోని ప్రసిద్ధి పొందిన కావ్యాలు .

ఆంధ్రావని , జడ కుచ్చులు,  వనమాలమొదలైనవి ప్రసిద్ధ ఖండ కావ్యాలు.

రమ్యాలోకం, మాధురిదర్శనంపద్య రూపం లోని లక్షణ గ్రంథాలు.

అర్థాలు :

శ్రీలు = సిరి , సంపద

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

బాధరాయణ = వ్యాసుడు

విపినం = అడవి

విపుల = విస్తరించిన

విమల = పవిత్రమైన, నిర్మలమైన

భంగం =

త్రుళ్ళి =

మహిత =

చేవ = సత్తువ

మధువు = తేనె

పర్యాయ పదాలు

అడవి – విపినం , అరణ్యం

కలకాలం – ఎల్లప్పుడూ

ధరణి – భూమి

విశాలమైన – విస్తారమైన

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

సంధులు

సోమన + అధ్రి = సోమనాద్రి

రవీంద్రుడు = రవి + ఇంద్రుడు : సవర్ణదీర్ఘ సంధి

భానూదయం = భాను + ఉదయం :

మాతృ + ఋణం  = మాతౄణం

సు + ఆగతం = స్వాగతం

అతి + ఆశ  = అత్యాశ

అణు + అస్త్రం = అణ్వాస్రం

పితృ + ఆర్జితం = పిత్రార్జితం

మహీంద్రుడు = మహి + ఇంద్రుడు

అత్యంత = అతి + అంత

మాత్రంశ = మాతృ + అంశ

అణ్వాయుధం = అణు + ఆయుధం

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

2)అతిధి మర్యాద

రచన : ప్రక్రియ – పురాణ కథ,. ఇతివృత్తం – సంస్కృతి సంప్రదాయాలు, కవి – ఉష శ్రీ , మూలం – ఆంధ్ర మహా భారతం

పాత్రలు : ముంగిస,పాండవులు,కృష్ణుడు,సాత్యకి,కృతవర్మ,అశ్వత్థామ,కృపాచార్యుడు, భీష్ముడు,సక్తు ప్రస్థుడు,

Content :

కురుక్షేత్ర యుద్ధం చివరగా మిగిలింది –అశ్వత్థామ,కృతవర్మ,కృపాచార్యుడు,పాండవులు,కృష్ణుడు,సాత్యకి,

అంపశయ్య మీద సర్వ ధర్మ విషయాలు బోధించింది  – భీష్ముడు

అశ్వమేధ యాగం నిర్వహించింది – ధర్మ రాజు

సభలోకి వచ్చిన జంతువు – ముంగిస

సక్తుప్రస్తుదు ఉండేది – కురుక్షేత్రం

అధరువు = ఆధారం

సంభాషణల

“ దేవతలు కూడా అభినందించే యాగామా ఇది?” – ముంగిస

సక్తుప్రస్థుడిధర్మ బుద్ధితో పోలిస్తే ఆ యాగ జాలలో జరిగినదానం ఏదానం”. – ముంగిస

“ ప్రపంచం లో ఆకలితో ఉన్న మనిషి ఎటువంటి పాపానికి అయినా ఓడగొడతాడు ” – సక్తుప్రస్తూడుఆతిథ్యం స్వీకరించిన వృద్దుడు

“ రాజుల సొమ్ము భీదసాదలకి , బడువుజీవులకి , అన్నార్తులకిఅక్కరకు రావాలి,అదే ముక్తికి మార్గం -;వశిష్టుడు , శ్వేత రాజు తో ప్

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

సంధులు

వేయ్యమ్మా = వెయ్యి + అమ్మ

చిర్రేత్తు =  చిర్రు + ఎత్తు

అప్పటికే = అప్పటికి + ఏ

రాకుంటే = రాక + ఉంటే

ఏమిటాకత = ఎమిటి + ఆ కథ

జీవగడ్డయి. = జీవాగడ్డ + అయి

భాగ్యసీమయి = బాగ్యసీమ + అయి

చేసుకోవాలని = చేసుకోవాలి + అని

సెలవిచ్చి = సెలవు + ఇచ్చి

రానిదని = రానిది + అని

ఎవరికెంత = ఎవరికి + ఎంత

వచ్చిందిప్పుడు  = వచ్చింది + ఇప్పుడు

కవితలల్లిన = కవితలు + అల్లిన

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

విభక్తులు

1. డుమువులు ప్రథమా విభక్తి
2. ని(న్)ను(న్)ల(న్)కూర్చిగురించి ద్వితీయా విభక్తి
3. చేత(న్)చే(న్)

తోడ(న్)తో(న్)

తృతీయా విభక్తి
4. కొఱకు(న్)కై చతుర్థివిభక్తి
5. వలన(న్)కంటె(న్)పట్టి పంచము విభక్తి
6. కి(న్)కు(న్)యొక్కలో(న్)లోపల(న్) షష్ఠీ విభక్తి
7. అందు(న్)న(న్) సప్తమీ విభక్తి
8. ఓఓరిఓయిఓసి సంబోధనా ప్రథమా విభక్తి

నామవాచకాలువాక్యాలలోఉపయోగిస్తున్నప్పుడుకొన్నిసందర్భాల్లోవాటిస్వరూపంమారుతున్నది. (కన్ను – కంటిగా, ఇల్లు – ఇంటిగా, ఏరు – ఏటిగా, ఊరు – ఊరిగా; కాలు – కాలిగా, రాయి – రాతిగామారాయి.)

అలామారేటప్పుడునామవాచకంచివరిఅక్షరంమీదఇగాని, ‘టీ’ గాని, ‘తి’ గానిచేరుతున్నాయి. వీటినిఉపవిభక్తులు’ అంటారు.

ఇవిచేరిననామవాచకాలనుఔపావిభక్తికాలుఅంటారు.

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

3)ఆనందం

రచన : ప్రక్రియ – కథ,ఇతివృత్తం – వృద్ధుల పట్ల వైఖరి,

పాత్రలు : సుశీల్,సునీత,సాగర్,సావిత్రి,తోటమాలి,నితిన్,

పిల్లలు వేసిన నాటకం – గుశ్వం

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

సంభాషణలు :

“ చక్కటి పూలు కోసి,మంచి గుత్తి మి అమ్మగారికి ఇవ్వండి,ఆమె తప్పక సంతోషిస్తారు” – తోటమాలి

“ ముసలి వాళ్ళంతా ఉండే వృద్ధాశ్రమం గుర్తుందా నీకు?వాళ్ళు దీన్ని తప్పకుండా ఇష్టపడతారు” – సాగర్

“ మనం వాళ్ళ కోసం ఉచితంగా ఓ ప్రదర్శన ఇస్తే కనీసం వాళ్ళని ఆనంద పరిచినట్లు అవుతుంది” – సుశీల్

“ తోటమాలి , సావిత్రి పిన్ని స్టేజ్ వెనుక నుండి మనకు సహాయం చేస్తారు ” –సాగర్

“ టికెట్ల ఎక్కడ ప్రింట్ చేద్దాం ” – సునీతా

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

4)మేలిమి ముత్యాలు

కవిపరిచయం:

గువ్వల చెన్న–గువ్వల చెన్న శతకం –  16వ శతాబ్ధం

పక్కి అప్పల నర్సయ్య – కుమార శతకం – 16వ శతాబ్ధం

నార్ల చిరంజీవి – తెలుగుపూలు శతకం – 20వ శతాబ్ధం

వేమన – వేమన శతకం – 17వ శతాబ్ధం

నార్ల వెంకటేశ్వరరావు – నార్ల వారి మాట- 20వ శతాబ్ధం

ఏనుగు లక్ష్మణ కవి – సుభాషిత రత్నావళి- 17వ శతాబ్ధం

శేషప్ప్ కవి – నరసింహ శతకం – 18వ శతాబ్ధం

అర్థాలు

కలిమి – సంపద

వితరణి – దానం గుణం కలివాడు

యంభోధి = సముద్రం

బుధులు = పండితులు

సంస్తవనీయ = గొప్పవాళ్ళు

నెరవు =

వేగ = వేగంగా

మంచిత =

తాల్మీ = ఓర్పు

అజి = యుద్ధం

జుంటీగ = తేనెటీగ

లోభి = పిసినారి

పుత్తడి – బంగారం

పద్యం ( పద్య పాదం క్రమం,ఛందస్సు,మకుటం , రచయిత)

1.కలిమిగలలోభికన్నను

విలసితముగఁబేదమేలువితరణియైనన్

చలిచెలమమేలుకాదా

కులనిధియంభోధికన్నగువ్వలచెన్నా!

గువ్వలచెన్నశతకం – కందం

అర్థాంతరన్యాసాలంకారం

2.అవయవహీనుని, సౌంద

ర్యవిహీను, దరిద్రు, విద్యరానియతని, సం

ఆస్తవనీయు, దేవు, శ్రుతులన్

భువినిందింపదగదండ్రుబుధులుకుమారా

కుమారశతకం – కందం

వీటిని నిందించ కూడదు – వికలాంగులను,నిరక్షరాస్యులు , నిరుపేదలు, అందంగా లేని వాళ్ళను,గొప్ప వాళ్ళని,దైవాన్ని,వేదాలను

3.పుస్తకములనీవుపూవువలెనుజూడు

చింపఁబోకుమురికిచేయఁబోకు

పరులపుస్తకములనెరవుతెచ్చితివేని

తిరిగియిమ్మువేగు, తెలుఁగుబిడ్డ

తెలుగుపూలుశతకం – ఆటవెలది

4.సానఁబెట్టినవజ్రంబులీనుకాంతి

పొలముజక్కగదున్నినఫలమునిచ్చు

నటులెయజ్ఞానియైననునవనిపైని

విద్యనేర్చినయనివివేకియగును.

తేటగీతి

5.ఆపుత్తడిగలవానిపుండుబాడైనను

వసుధలోనచాలవారకెక్కు

పేదవానియింటపెండైనయెరుగరు

విశ్వదాభిరామవినురవేమ.

వేమనశతకం – ఆటవెలది

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

6.ఆపదలందుధైర్యగుణ, మంచితసంపదలందుఁదాల్మియున్,

భూపసభాంతరాళమునఁబుష్కలవాక్చతురత్వమారట

హాపటుశక్తియున్, యశమునంధనురక్తియు, విద్యయందువాం

ఛాపరివృద్ధియున్, బ్రకృతిసిద్ధగుణంబులుసజ్జనాళికిన్

సుభాషితరత్నావళి – ఉత్పలమాల

7.పత్రికొకటియున్నపదివేలసైన్యము

పత్రికొక్కటున్నమిత్రకోటి

ప్రజకురక్షలేదుపత్రికలేకున్న

వాస్తవమ్మునార్లవారిమాట.

నార్లవారిమాట – ఆటవెలది

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

8.మొదలఁజూచినఁగడుగొప్పపిదపఁగుఱుచ

యాదిగొంచెముతర్వాతనధికమగుచుఁ

దనరు, దినపూర్వ, పరభాగజనితమైన

ఛాయపోలికఁగుజనసజ్జనులమైత్రి.

సుభాషితరత్నావళి – తేటగీతి

9.సత్యసూక్తిఘటించుధీజడిమమాన్చు

గౌరవమొసంగుజనులకుగలుషమడంచు

గీర్తిఁబ్రకటించుచిత్తవిస్ఫూర్తిఁజేయు

సాధుసంగంబుసకలార్థసాధకంబు.

సుభాషితరత్నావళి

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

10.తల్లిగర్భమునుండిధనముతేడెవ్వఁడు,

వెళ్ళిపోయెడినాడువెంటరాదు

లక్షాధికారైనలవణమన్నమెకాని

మెఱుగుబంగారంబుమ్రింగఁబోడు

విత్తమార్జనచేసివిఱ్ఱవీగుటెకాని,

కూడఁబెట్టినసొమ్ముఁగుడువఁబోడు

పొందుగామణుగైనభూమిలోపలపెట్టి

దానధర్మములేకదాచిదాచి

తుదకుదొంగలకితురో? దొరలకవునా?

తేనెజుంటీగలియ్యవాతెరువరులకు?

భూషణవికాస! శ్రీధర్మపురనివాస!

దుష్టసంహార! నరసింహ! దురితదూర!

-నరసింహశతకం – సీసం, తేటగీతి

ధనుకుడైనపిసినారి – సముద్రం

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

పేదవాడు – మంచి నీటి చేలిమే

చెడ్డవాళ్ళతో స్నేహం –ఉదయం పూట నీడ

మంచివాళ్ళు తో స్నేహం –సాయంకాలం నీడ

డబ్బు సంపాదించికూడబెట్టడం – తేనెటీగ తేనె కూడబెట్టాడం

కోటిమంది మిత్రులు –పత్రిక

పర్యాయ పదాలు

సముద్రం –  సంద్రం,అంభుది,

సంపద – కలిమి

వ్యతిరేఖ పదాలు

కలిమి × లేమి

సజ్జనులు × దుర్ణనులు

సత్యం × అసత్యం

కీర్తి × అపకీర్తి

దరిద్రుడు × ధనవంతుడు

ప్రకృతి – వికృతి

పుస్తకం –పుత్తకం

భూమి –

శ్రీ – సిరి

భృంగారం -బంగారం

సుఖం –

ధర్మం – ధమ్మం

గౌరవం –

ప్రాణం –పానం

సమాసాలు

ఎండవానలు – ఎండ,వాన : ద్వంద్వ సమాసం

తల్లిదండ్రులు – తల్లి,తండ్రి : ద్వంద్వ సమాసం

రేయింబవళ్ళు – రేయి ,పగలు : ద్వంద్వ సమాసం

గంగాయమునలు – గంగా,యమునా : ద్వంద్వ సమాసం

రామలక్ష్మణులు – రాముడు,లక్ష్మణుడు : ద్వంద్వ సమాసం

కూరగాయలు – కూర,కాయ : ద్వంద్వ సమాసం

కష్టసుఖాలు – కష్టం ,సుఖం : ద్వంద్వ సమాసం

మంచిచెడులు – మంచి చెడూ : ద్వంద్వ సమాసం

ద్వంద్వ సమాసంలో రెండు నామవాచకాలేఉంటాయి,రెండు కలిసినప్పుడు బహువచనం ఏర్పడుతుంది

నవరసాలు  – నవ సంఖ్య గల రసాలు

నాలుగు వేదాలు – నాలుగు సంఖ్య గల వేదాలు

దశావతారాలు – దశ సంఖ్య గల అవతారాలు

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

మొదటి పదం సంఖ్యా వాచకం,రెండవ పదంనామవాచకం గా ఉంటే దానిని ద్విగు సమాసం అంటారు.

సాన – కొడవళ్ళు,గొడ్డళ్లుపదునుపెట్టే రాయి.గంధం కోసం రాతి మీధ అరగదిస్తరు , దానినికూడా సాన అంటారు.

5)తెలుగు వెలుగు

రచన : ప్రక్రియ – సంభాషణ,ఇతివృత్తం – నైతిక విలువలు,

పాత్రలు : తాతయ్య,సురభి,శ్రీనిధి,

Content :

జాతీయం : ఒక భాషలో కొన్ని పదాలు కలిసి ఒక విశేష అర్థాన్ని ఇచ్చే పదబంధం అయితే దానిని జాతీయం అంటారు.పలుకుబడి అనే పేరుతో కూడా పిలుస్తారు.

పండినదెండినదొక్కటి

ఖండించినపచ్చిదొకటికాలినదొకటై

తిండికిరుచియైయుండును

ఖండితముగదీనిదెల్పుకవియుంగలడే?

వక్కఆకు, సున్నం

“తోకలేనిపిట్టతొంభైఆమడలుపోయింది” – ఉత్తరం

శబ్దపల్లవం : నామవాచకానికిక్రియాచేరినపదాలనుశబ్దపల్లవంఅంటారు

మేలు,కొనుఅనేరెండుచిన్నమాటలుఉన్నాయి.. ‘మేలు’ అంటేమంచి; ఇదినామవాచకం. ‘కను’ అంటేచూడటం; ఇదిక్రియ. ‘కను’ ‘కొను’గామారింది. మేలుకొనుఅంటేనిద్రలేవడం, జాగృతమవడంఅనిఅర్ధం.

జానపద గేయాలు – మౌలికంగా,ఆశువుగా చెప్పేవి.కర్తృత్వం ఉండదు.

పలుకే బంగారమాయెనా  – సంకీర్తన

కప్పను గనిఫణివరుండుగడగడవణికెన్ – సమస్యా పూరణం

ఉప్పు కర్పూరంబు – పద్యం

అదిగో అల్లదిగో – సంకీర్తన

నేను అన్నం తిని బడికి వెళ్తాను   – వచనం

బొబ్బిలి పులినీ నేనురా – సై

దేశ రక్షణ చేసేదర –సై           – బుర్ర కథ

శ్రీమద్రామాయణ గోవిందో హరి. – హరికథ

కవి ఏకాగ్రతను,దారణను ప్రతిభ ను తెలుసుకోదగినప్రక్రియ – అవధానం ( అష్టావధానం,శతావధానం,సహస్రవదనం)

మా నిజాం రాజు తరతరాల బూజు – దశరధికృష్ణమాచార్య

వట్టిమాటలు కట్టిపెట్టోయ్ , గట్టి మేలు తలపెట్టవోయ్  – మహాకవి గురజాడ

తూర్పు దేశాల ఇటాలియన్ – తెలుగు , ( ఇటలీ భాష కూడా అజంతంకావున)

జాతీయాలు

భగీరథ ప్రయత్నం – గొప్ప కృషి

గుండె కరిగింది – జాలి పడు

కొట్టిన పిండి. – నేర్పు,నైపుణ్యం

తలలో నాలుక  – అనుకూలంగా

కలగాపులగం – గందరోళం

కళ్ళు కాయలు కాయటం – చాలా రోజుల నుండి ఎదురు చూడటం

పుక్కుటిపురాణం  – అసత్యం

వీనులవిందు – అందమైన

కాలికి బుద్ది చెప్పు – పారిపోవడం

తుమ్మితే ఊడిపోయే ముక్కు. –

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

చెవిలో పోరు

చెప్పులరగటం

శబ్ద పల్లవం

బయటపడు

చెప్పుకొను

ఏరుకొను

కూరుచు ఉండు

బుద్ధిగా ఉండు

సమాసాలు

తెలుగుభాష – తెలుగు అనే పేరు గల భాష

కోపాగ్ని.  – కోపం వలన అగ్ని

హరికథ. – హరి యొక్క కథ

దేశభాష – దేశము నందలి భాషలు

సంధులు

అయ్యయ్యో = అయ్యో + అయ్యో

కుట్టుసూరు = కుఱు + ఉసూరు

కొట్టకొన  = కొన + కొన

పట్టపగలు = పగలు + పగలు

అన్నన్న = అన్న + అన్న

చిట్టెలుక = చిఱు + ఎలుక

ఎట్లెట్లు = ఎట్ల + ఎట్ల

అహహా = ఆహా + ఆహా

ఆమ్రేడితసంధి

సూత్రం 1: అచ్చునకుఆమ్రేడితంపరమైనప్పుడుసంధిజరుగుతుంది.

సూత్రం 2 : ఆమ్రేడితంబుపరంబగునపుడుకదాదులతొలిఅచ్చుమీదివర్ణంబులకెల్లఅదంతంబగుద్విరుక్తటకారంబగు. తొలిఅచ్చుమీదివర్ణములకులోపంజరిగిఅకారాంతద్విరుక్తటకారంఆదేశముగావచ్చిచేరుతుంది.

సూత్రం 3: అందదుకుప్రభృతులుయధాప్రయోగంబుగగ్రాహ్యంబు

ద్విరుక్తటకారసంధి:

కుఱు, చిఱు, నడు, నిడుశబ్దాలలోఱ, డలకుఅచ్చుపరమైనపుడుఱ, డలస్థానంలోద్విరుక్తటకారం (ట్) వచ్చిచేరుతుంది.

సూత్రం : కుఱు, చిఱు, నడు, నిడు, శబ్దంబులకుఅచ్చుపరంబైనద్విరుక్తటకారంబగు.

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

6)ఎందుకు పారెస్తాను నాన్న

రచన: ప్రక్రియ – కథ,ఇతివృత్తం – మానవ సంబంధాలు , రచయిత – చాగంటిసోమయాజులుమూలం : కథాస్రవంతి

పాత్రలు: కృష్ణుడు , నరసింహం,నాన్న,శకుంతల,

సంభాషణ

“కొత్త పుస్తకం వాసన భలే ఉంటుంది కదరా?”. నరసింహం కృష్ణుడు తో

“ తస్సా చెక్కా!ఆడపిల్లలు చేదివెస్తునారు కదా! ” నరసింహం కృష్ణుడు తో

“ ఎక్కడైనా చదువు మన్పించుతారా? ఋణమోపణమో చేసి ముక్క చెల్లించకపోతే కుర్రడెందుకుపనికొస్తడా? – కృష్ణుడు తల్లి,కృష్ణుడు తండ్రితో

“ ఇందాక చుట్టలకని డబ్బులు ఇచ్చాను ,డబ్బులున్నయా?పారేశావా? – కృష్ణుడు తండ్రి కృష్ణుడు తో

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

7)శిల్పి

రచన : ప్రక్రియ – ఆధునిక పద్యం,ఇతివృత్తం – కళలు శిల్పం,కవి – గుర్రం జాషువా ,

మూలం – ఖండ కావ్యం మొదటి భాగం లోనిది

కవిపరిచయం

కవిపేరు : గుఱ్ఱంజాషువ.

కాలము : 1895 – 1971.

జన్మస్థలం: వినుకొండ, గుంటూరుజిల్లా.

రచనలు : గబ్బిలము,పిరదౌసి, ముంతాజ్మహల్, నేతాజీ, బాపూజీ, క్రీస్తుకథ, నాకథ, స్వప్నకథ, కొత్తలోకము,ఖండకావ్యములు. (7 భాగములు)

బిరుదులు: కవికోకిల, పద్మభూషణ్, కళాప్రపూర్ణ, నవయుగకవిచక్రవర్తి.

అర్థాలు

దేవస్థలములు = దేవాలయాలు

గహ్వర శ్రేణి = గుహల శ్రేణి

                   = ఎప్పుడు ఉండేవాడు

                  = ఏడవడం

ప్రకృతి – వికృతి

సింహం – సింగం

స్తంభం – కంబం

నిద్ర – నిద్దుర

పుణ్యం – పున్నెం

సంధులు

రాజేంద్ర = రాజ + ఇంద్ర

గజేంద్ర =గజ + ఇంద్ర

మహేంద్ర =మహా + ఇంద్ర

పరోపకారం =పర + ఉపకారం

మహోన్నత =మహా + ఉన్నత

దేశోన్నత=దేశ + ఉన్నత

మాహర్షి =మహా + ఋషి

రాజర్షి =రాజ +ఋషి

సురేంద్ర =సుర + ఇంద్ర

దేవర్షి =దేవ + ఋషి

స్వాతంత్రోధ్యమం =స్వాతంత్ర్య + ఉద్యమం

పూర్వస్వరం ‘అ’; పరస్వరంస్థానంలోఇ, ఉ, ఋలుఇకలిసినపుడు ‘ఏ’, ‘ఉ’ కలిసినపుడు “ఓ’, ‘ఋ’ కలిసినపుడు ‘అర్’ ఆదేశంగావచ్చాయి. ఇలాఏర్పడేసంధినిగుణసంధిఅంటారు.

Content

జనపదంఅంటేగ్రామం. జనపదంలోనివసించేవాళ్ళుజానపదులు. వీళ్ళుప్రదర్శించే

కళలనుజానపదకళలుఅంటారు.

యక్షగానం, వీధినాటకం, వీరభద్రవిన్యాసాలు, హరికథ, ఒగ్గుకథ, బుర్రకథవంటివికొన్నిజానపదకళారూపాలు.

చిత్రలేఖనం, సంగీతం, శిల్పం, నృత్యం, కవిత్వంవంటివిలలితకళలు. భావంమనస్సుకు

హత్తుకొనేరకంగాబొమ్మనుగీయడంచిత్రలేఖనం.

వీనుల విందుగా ఉండేగానకళ సంగీతం. మనలనుకదలకుండా  అనేకభావాలను మనసుకు అందించేకళ శిల్పకళ, రాగ, తాళ, లయ లకు తగినవిధంగా అభినయం చేయడం నృత్యకళ. ఒకభావాన్నిసూటిగాచెప్పకుండా మాటల వెనుక మరుగుపరచి మనసుకు ఉల్లాసం

కలిగించేవిధంగా పదాలనుకూర్చిచెప్పేదేకవిత్వం.

error: Content is protected !!