AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2 Best notes

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2 Best notes

aptet2022, apdsc 2022, ap tet 2021 syllabus, ap dsc 2021 notification, apdsc 2021, ap dsc 2021, ap dsc official website, ap dsc 2021 syllabus, ap dsc 2020 notification, ap tet 2022 syllabus, ap dsc website, ap dsc full form, ap dsc 2020 age limit, ap dsc books, ap tet notification 2021 date, ap dsc books online, aptet 2022 notification, ap dsc qualification, ap dsc jobs, ap dsc age limit 2021, ap tet age limit 2021, ap tet 2022 notification, ap tet 2022, ap dsc 2022, ap dsc vacancies 2021, aptet2022.in, ap tet 2021 exam date, ap dsc 2022 notification, aptet telugu, apdsc telugu, ap tet maths, apdsc maths , apdsc new content , aptet new content, aptet Telugu grammar 

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2 Best notes
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2 Best notes

8)నిజం నిజం

రచన: ప్రక్రియ –కథ,ఇతివృత్తం – పిల్లల ప్రవర్తన,మానవ సంబంధాలు , రచయిత – ముణి మాణిక్యం నరసింహ రావు .  మూలం – తెలుగు హాస్యం కథల సంపుటి
కవిపరిచయం
మునిమాణిక్యంనరసింహారావు. (15-3-1898 – 1972.)
సంగంజాగర్లమూడి (గ్రామం), తెనాలితాలూకా, గుంటూరుజిల్లా.
దాంపత్యజీవితాన్నిఆహ్లాదకరంగా, చమత్కారసంపన్నంగాచిత్రించినరచయిత, తెలుగు
కథాసాహిత్యంలోజీవవంతమైనపాత్రకాంతం’ వీరిసృష్టి.
చమత్కారజనకమైనసులభశైలి, ఆకర్షణీయమైనశీర్షికలువీరిరచనలకువన్నెతెచ్చాయి.
వీరికథకుప్రధానాంశాలుసజీవమైనవాడుకభాష, అచ్చమైనతెలుగునుడికారం.
వీరుకాంతంకథలు, కాంతంకైఫీయత్, కాంతంకాపురం, మేరీకహానీమొదలైన 24 కథలపుస్తకాలు, దాంపత్యోపనిషత్తు, వినోదవ్యాసములుమొదలయినవ్యాససంపుటాలు, మనహాస్యం, (హాస్యాన్నిగూర్చినసిద్ధాంతగ్రంథం)ప్రచురించారు.

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

పాత్రలు
శీను , మామయ్య,రంగయ్య,సీతయ్య,
శీను సృష్టించిన కల్పిత పాత్ర – సీతయ్య
సంభాషణలు
“ కుర్రాడిని బాగుచేసేబాధ్యత నీధీరా అబ్బాయి.మరి నీ ఇంట్లో ఉంచింది ఎందుకు!కాస్త మంచించెడ్డా చూస్తానని కదా!   – రంగయ్య
నీకు ఒక ఉత్తరం ఇస్తాను,అదిమీ నాన్న కినిచ్చి , దానికి జవాబు రాయించుకొని రా , తెలిసిందా?  – శీను మామయ్య
“ నేను వచ్చే రోజు అనుకొంటున్నారు,మా ఆవు ఆ రోజో, మరునాడోఈనుతుందని ” – శీను

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

అర్థాలు
తెల్లమొహం వేయడం
బుజ్జగించడం
బిక్కముఖం వేయడం
ఎగగొట్టడం
చివాట్లు వెయ్యడం
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

aptet2022, apdsc 2022, ap tet 2021 syllabus, ap dsc 2021 notification, apdsc 2021, ap dsc 2021, ap dsc official website, ap dsc 2021 syllabus, ap dsc 2020 notification, ap tet 2022 syllabus, ap dsc website, ap dsc full form, ap dsc 2020 age limit, ap dsc books, ap tet notification 2021 date, ap dsc books online, aptet 2022 notification, ap dsc qualification, ap dsc jobs, ap dsc age limit 2021, ap tet age limit 2021, ap tet 2022 notification, ap tet 2022, ap dsc 2022, ap dsc vacancies 2021, aptet2022.in, ap tet 2021 exam date, ap dsc 2022 notification, aptet telugu, apdsc telugu, ap tet maths, apdsc maths , apdsc new content , aptet new content

సంధులు
వసుధైక  =వసుధ + ఏక
రసైక =రస + ఏక 
సురైక=సుర + ఏక
ఏకైక =ఏక + ఏక
సమైక్య =సమ + ఐక్య
అష్టైశ్వర్యాలు =అష్ట + ఐశర్యం
దేవైశ్వర్యం =దేవ + ఐశ్వర్యం
పౌపౌఘము =పాప + ఓఘము
దివౌకసులు =దివ + ఓకసులు
వనౌషిధి =వన + ఓషది
రసౌచిత్యం =రస + ఔచిత్యం
దివ్యౌషధం=దివ్య + ఔషధం
అభ్యుదయం =అభి + ఉదయం
సూర్యోదయం =సూర్య + ఉదయం
మహౌషధం=మహా + ఔషధం
భాశౌన్నత్యం =భాష + ఔన్నత్యం
లోకైక =లోక + ఏక
లఘూత్తరం =లఘు + ఉత్తరం
మాతౄణం =మాతృ + ఋణం
అణ్వస్రం=అణు + అస్త్రం

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

aptet2022, apdsc 2022, ap tet 2021 syllabus, ap dsc 2021 notification, apdsc 2021, ap dsc 2021, ap dsc official website, ap dsc 2021 syllabus, ap dsc 2020 notification, ap tet 2022 syllabus, ap dsc website, ap dsc full form, ap dsc 2020 age limit, ap dsc books, ap tet notification 2021 date, ap dsc books online, aptet 2022 notification, ap dsc qualification, ap dsc jobs, ap dsc age limit 2021, ap tet age limit 2021, ap tet 2022 notification, ap tet 2022, ap dsc 2022, ap dsc vacancies 2021, aptet2022.in, ap tet 2021 exam date, ap dsc 2022 notification, aptet telugu, apdsc telugu, ap tet maths, apdsc maths , apdsc new content , aptet new content

 

9)కూచిపూడి నృత్యం

  • నాట్యసంప్రదాయాల్లోఒకగ్రామంపేరుతోనేప్రసిద్ధమయినబహుఅరుదైనకళాసంప్రదాయమిది. కూచిపూడినాట్యంఆంధ్రరాష్ట్రంలోకృష్ణాజిల్లాలోనిదివిసీమలో ‘కూచిపూడి’ అనేగ్రామంలోనేకొన్నివందలసంవత్సరాలపూర్వంఆవిర్భవించినకళారూపం.
  • క్రీ.పూ. 3వశతాబ్దానికిచెందిన’భరతుడు’అనేమహర్షిరచించిన’నాట్యశాస్త్రం’కూచిపూడినాట్యానికిమూలగ్రంథము. ఇదేభారతీయులతొలిలక్షణగ్రంథము.
  • దీన్నిఅనుసరించినందికేశుని ‘అభినయదర్పణం’, జాయపసేనాని ‘నృత్తరత్నావళి’, శార్థదేవుని ‘సంగీతరత్నాకరం’ వంటిఎన్నోగ్రంథాలువెలువడ్డాయి.
  • నాట్యశాస్త్రంలోప్రధానంగానాట్యానికిపదకొండుఅంగాలనుపేర్కొన్నారు. అవిరసాలు, భావాలు,అభినయాలు, ధర్ములు, వృత్తులు, ప్రవృత్తులు, సిద్ధులు, స్వరాలు, ఆతోద్యాలు, గానాలు, రంగాలు.
  • ఇందులోముఖ్యంగా ‘అభినయం’ గురించివివరంగాతెలిపినగ్రంథం “అభినయదర్పణం”,
         AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
  • భాగవతం, రామాయణం, మహాభారతం, దేవీభాగవతంలోనిఇరవైమందివరకుబృందంగాఏర్పడిపొరుగుప్రాంతాలలోప్రదర్శనలుఇచ్చేవారు. ఆయాగ్రామాలకూడళ్ళలోవీరిభాగవతప్రదర్శనలుజరిగేవి. వీథుల్లోజరిగేభాగవతప్రదర్శనలుకాబట్టివీటకివీథిభాగవతాలనేపేరువచ్చింది. వీరినివీధిభాగవతులనిఅంటారు. బయలాటగాండ్రనీఅంటారు.
  • అంటేఅంతఃపురాలలోమాత్రమేకాకప్రజాబాహుళ్యంముందుబయటిప్రాంతాలలోచేసేప్రదర్శనకాబట్టిఈపేర్లువచ్చాయి.
  • భాగవతులబృందాలనువారివారివంశస్థులపేరుతోనేపిలిచేవారు. ఈబృందాలను ‘మేళం’
  • అనికూడాఅంటారు. మేళంఅంటేకలయిక. కొంతమందికలసిబృందంగాఏర్పడడంవల్లవచ్చింది.
  • భాగవతులవారిమేళం, వేదాంతంవారిమేళం, చింతావారిమేళం, వారివంశాలపేర్లతోనేభాగవతులుమేళాలుగాపేరుపొందారు.
  • ప్రధానంగాఈమేళాలునాట్యమేళం, నట్టువమేళంరెండువిధాలు, నాట్యమేళంఅంటేప్రజలకు, పాలకులకుఅందరికీచేరువచెందింది.నట్టువమేళంకేవలంరాజుఅంతపురాలలో, దేవాలయాలలోదైవకైంకర్యంకొరకుఉద్దేశించినది.
  • నాట్య మేళంభాగవతులుఅంతాఅనాడుపురుషులే, స్త్రీలకుస్థానంతక్కువ.
         AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
  • 13వశతాబ్దికిచెందినసిద్దేంద్రుడనేయోగికూచిపూడినాట్యకళకుమూలపురుషుడుఅంటారు.
  • ఈయనరచించిననాట్యగ్రంథం’భామాకలాపం’. ఇదిమొట్టమొదటిస్వతంత్రతెలుగురచన. దీన్నిప్రదర్శించనినాట్యకళాకారుడుండడు.
  • సిద్దేంద్రునితరవాతబాగాగణుతిపొందినవారిలో’భాగవతులరామయ్య’ గారొకరు. వీరు’గొల్లకలాపంఅనేగొప్పవేదాంతగ్రంథంరచించారు. మనుషులందరూఒక్కటేనని, మనుషులవలెనేజంతువులూప్రాణులేనని, వాటినియజ్ఞాలపేరుతోబలివ్వడంఅపచారమనినాట్యంద్వారాప్రజలకుతెలియచెప్పేగొప్పగ్రంథం.
  • భామాకలాపంతరవాతవెలుగుచూసినప్రక్రియకేళిక’. ఇదిసమకాలీనచరిత్రలను, సమస్యలనువాటిపరిష్కారాలనుప్రతిబింబించేప్రక్రియ.
  • ‘నృత్యనాటకము’ అనేప్రక్రియఅనేకపాత్రలతోవిస్తారంగాసాగుతుంది.
  • తరవాతకూచిపూడినాట్యకళలోవెలువడినవి “యక్షగానాలు”.
  • రూపకం, కలాపం, కేళిక, నృత్యనాటకం, యక్షగానం, నృత్యరూపకం, నృత్యనాటిక, ఏకపాత్రకేళికబృందనృత్యాంశములనేప్రక్రియలుకూచిపూడినాట్యంలోస్వతంత్రంగాచోటుచేసుకొనిపెరిగినప్రక్రియలు,
  • ఇవికూచిపూడినాట్యపుసొబగులనుపెంచేవిగాగుర్తింపుపొందాయి.
         AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

aptet2022, apdsc 2022, ap tet 2021 syllabus, ap dsc 2021 notification, apdsc 2021, ap dsc 2021, ap dsc official website, ap dsc 2021 syllabus, ap dsc 2020 notification, ap tet 2022 syllabus, ap dsc website, ap dsc full form, ap dsc 2020 age limit, ap dsc books, ap tet notification 2021 date, ap dsc books online, aptet 2022 notification, ap dsc qualification, ap dsc jobs, ap dsc age limit 2021, ap tet age limit 2021, ap tet 2022 notification, ap tet 2022, ap dsc 2022, ap dsc vacancies 2021, aptet2022.in, ap tet 2021 exam date, ap dsc 2022 notification, aptet telugu, apdsc telugu, ap tet maths, apdsc maths , apdsc new content , aptet new content

  • కలాపప్రక్రియనుసిద్ధేంద్రుడుసృష్టించగా, యక్షగానరచనలకుఆద్యుడుకందుకూరిరుద్రకవి.
  • నృత్యనాటకాలనుతిరువళిక్కేణిరామానుజయ్యసూరి, వేదాలతిరునారాయణాచార్యులురూపొందించారు.
  • నృత్యరూపక, నృత్యనాటికలనుపద్మభూషణ్డా॥వెంపటిచినసత్యం,కేళికాప్రక్రియనుడా॥వేదాంతంరామలింగశాస్త్రివెలువరించారు.
  • కీ.శేవెంపటివెంకటనారాయణగారు, కీ.శే. చింతావెంకట్రామయ్యగారు, కీ.శే. వేదాంతంలక్ష్మీనారాయణశాస్త్రిగారుముగ్గురినికూచిపూడి ‘మూర్తిత్రయం’ అంటారు.
  • ఒకప్పుడుకూచిపూడినాట్యంకేవలంఆగ్రామంలోనిబ్రాహ్మణులకుపరిమితం. అయితేవేదాంతంలక్ష్మీనారాయణశాస్త్రిగారుఇలాంటికట్టుబాట్లనుతెంచివేసికూచిపూడినాట్యాన్నిఅందరికీఅందుబాటులోకితెచ్చారు.
  • కీ.శే. వేదాంతంపార్వతీశం, వేదాంతంవెంకటాచలపతి, వేదాంతంరామకృష్ణులు , వేదాంతంరాఘవయ్య, చింతాకృష్ణమూర్తి, వెంపటిపెదసత్యం, వేదాంతసత్యనారాయణశర్మ,
  • వెంపటిచినసత్యం, పసుమర్తికృష్ణమూర్తి, పసుమర్తివేణుగోపాలకృష్ణశర్మ, వేదాంతంరత్తయ్యశర్మ, వేదాంతంసీతారామశాస్త్రీమొదలయినవారు కూచిపూడినాట్యాన్ని విశ్వవ్యాప్తం చేశారు.
  • కూచిపూడినాట్యానికిచరిత్రలోఒకప్రత్యేకస్థానాన్నితెచ్చినమహనీయుల్లోవేదాంతంపార్వతీశం, వేదాంతంసత్యనారాయణశర్మలుముఖ్యులు.
  • పార్వతీశంగారుకూచిపూడినాట్యానికిఒకపాఠశాలవ్యవస్థఉండాలని’లలితకళాక్షేత్రము’అనేపేరుతోనాట్యవిద్యాలయాన్నిస్థాపించారు. అదేఈనాటికూచిపూడిలోని “శ్రీసిద్ధేంద్రయోగికూచిపూడికళాపీఠం”.
  • ఇకవేదాంతంసత్యనారాయణశర్మగారుస్త్రీపాత్రపోషణలోప్రముఖులు. కూచిపూడికళాకారుల్లోమొదటి ‘పద్మశ్రీ’ పురస్కారాన్నిపొందినవారుగాకూడాఆయనగుర్తింపుపొందారు.
         AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
  • కూచిపూడినాట్యమంటేమనపురాతనగ్రంథాలలోనిభగవంతునికథలనునాటకాలుగామలచుకొని;దానికినర్తనాన్నిసంధానంచేసినృత్యాన్నితనలోఇముడ్చుకొనికథలలోనినీతిసారాన్నిఅందించడానికిజరిగేనాటకమనిఅర్థం.
  • నృత్త, నృత్యములునాట్యమునకుసోపానములవంటివి. నృత్త, నృత్యనాట్యములులాస్య,తాండవంరెండువిధాలుగాఉంటాయి.
  • లాస్యమంటేసుకుమారమైనది. తాండవమంటేఉద్వతంగాచేసేది. భరతుడుతననాట్యశాస్త్రగ్రంథంలోనాట్యం10 రకాలుగాఉంటుందనితెలిపాడు.
  • నాట్యశాస్త్రంప్రకారంకూచిపూడినాట్యంమూడువిధాలు. నృత్తం, నృత్యం, నాట్యం.
  • నృత్తంఅంటేఏవిధమైనరసాలకు, భావాలకుసంబంధించకుండాకేవలంకరచరణాది
  • అవిశరీరావయవచలనాలతోతాళలయాత్మకంగాసాగేవిన్యాసము.
  • నృత్యమంటేరసభావములువీటికితోడుగాఅందాలనుసమకూర్చేవిన్యాసాలుజతకలిసిఅభినయించడానికిఅనువుగావుండేతాళలయాన్వితమైననర్తనము.
  • ఇకనాట్యమంటేనృత్తానికిఅభినయంజతచేయడం.
  • అంటేనాట్యప్రదర్శనంచేసేకళాకారులుతమఅవయవాలద్వారా, ప్రేక్షకులకుతాముప్రదర్శించేవిషయాలనుఅర్థమయేలాచూపడం
  • అభినయంనాలుగువిధాలుగాఉంటుంది. అవిఆంగికం, వాచికం, ఆహార్యం, సాత్వికం.
         AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

aptet2022, apdsc 2022, ap tet 2021 syllabus, ap dsc 2021 notification, apdsc 2021, ap dsc 2021, ap dsc official website, ap dsc 2021 syllabus, ap dsc 2020 notification, ap tet 2022 syllabus, ap dsc website, ap dsc full form, ap dsc 2020 age limit, ap dsc books, ap tet notification 2021 date, ap dsc books online, aptet 2022 notification, ap dsc qualification, ap dsc jobs, ap dsc age limit 2021, ap tet age limit 2021, ap tet 2022 notification, ap tet 2022, ap dsc 2022, ap dsc vacancies 2021, aptet2022.in, ap tet 2021 exam date, ap dsc 2022 notification, aptet telugu, apdsc telugu, ap tet maths, apdsc maths , apdsc new content , aptet new content

  • ‘ఆంగికాభినయం’ అంటేకళాకారులుతమశరీరఅంగాలద్వారాప్రేక్షకులకుప్రదర్శనలోనిసారాంశాలుఅందించడం ,భాషద్వారావ్యక్తపరచేదాన్నివాచకాభినయంఅని,వేషంద్వారావ్యక్తపరచడానికిఆహార్యాభినయంఅనిఅంటారు. అలాగేమనసులోకలిగేభావాలనుముఖంద్వారావ్యక్తపరచడాన్నిసాత్వికాభినయంఅనిఅంటారు.
  • నాట్యకారులుప్రదర్శనలనుచేసేటప్పుడుప్రధానంగాఎక్కడహస్తములతోముద్రలనుపడతారుఅక్కడదృష్టినినిలుపుతారు. ఇదికూచిపూడినాట్యకళాకారులకుప్రధానసూత్రము.
  • ఆంగికాభినయంలోహస్తాలతోపట్టేముద్రలు, చూసేచూపులలోనిభేదాలు, శిరస్సునుఅటూఇటుతిప్పేవిధానాలు, పాదాలకదలికలలోనిభేదాలుముఖ్యమైనవి. ఈముద్రలకుప్రత్యేకించిప్రతిదానికిలక్ష్యలక్షణాలుంటాయి.
  • అయితేనృత్తహస్తాలనేముద్రలకుమాత్రంఅర్థంతోసంబంధముండదు. కేవలంనర్తించేటప్పుడుఅందంకొరకుమాత్రమేవీటినివాడతారు.ఇవికాకబాంధవ్య, నవగ్రహ, దశావతానిహస్తాలనేవికూడాఉంటాయి.
  • కూచిపూడికళాకారులకుఆహార్యాభినయంలోనూప్రత్యేకతవుంది. ఏవేషానికిఏవిధమైనవస్త్రాలనిధరించాలి? ఏవిధమైనఆభరణాలనువాడుకోవాలి, ఎలాంటిరంగులనుదిద్దుకోవాలిఅనేవిషయాలుచెప్పేదేఆహార్యాభినయం.
  • నాట్యప్రదర్శనాలద్వారాప్రజలకుఅందిప్రేక్షకులకుఆనందం, జ్ఞానబోధనలనుఅందించిచైతన్యవంతులనుగాచేయడం, ధర్మసూక్ష్మాలనువ్పద్ధతిలోఅందరికీతెలియజెప్పడంకూచిపూడినాట్యకళముఖ్యోద్దేశ్యం.
         AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

 

aptet2022, apdsc 2022, ap tet 2021 syllabus, ap dsc 2021 notification, apdsc 2021, ap dsc 2021, ap dsc official website, ap dsc 2021 syllabus, ap dsc 2020 notification, ap tet 2022 syllabus, ap dsc website, ap dsc full form, ap dsc 2020 age limit, ap dsc books, ap tet notification 2021 date, ap dsc books online, aptet 2022 notification, ap dsc qualification, ap dsc jobs, ap dsc age limit 2021, ap tet age limit 2021, ap tet 2022 notification, ap tet 2022, ap dsc 2022, ap dsc vacancies 2021, aptet2022.in, ap tet 2021 exam date, ap dsc 2022 notification, aptet telugu, apdsc telugu, ap tet maths, apdsc maths , apdsc new content , aptet new content

10) ప్రకటన

రచన : ప్రక్రియ – వచన కవిత,ఇతివృత్తం–శాంతి,రచయిత -;దేవరకొండ బాలగంగాధర తిలక్. మూలం – అమృతం కురిసిన రాత్రి
కవిపరిచయం :
పేరు : దేవరకొండబాలగంగాధరతిలక్
కాలం: 1921-1966
జన్మస్థానం : మండపాక (గ్రామం), తణుకు (తాలూకా), ప. గో (జి)
రచనలు: అమృతంకురిసినరాత్రి, గోరువంకలు (కవితాసంపుటాలు) తిలక్కథలు
పురస్కారాలు: ‘అమృతంకురిసినరాత్రి’ కవితాగ్రంథానికి 1971లోకేంద్రసాహిత్యఅకాడమీపురస్కారంపొందారు.
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
పర్యాయ పదాలు
గుడి – దేవాలయం , కోవెల
కన్ను – నయనం , నేత్రం,
గుంపు – సమూహం , దళం,బృందం
కూపీలాగడం – ఆరాతీయడం
నానార్ధాలూ
= గుంపు , ఆకు
= గుర్తు , ప్రభావం
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

aptet2022, apdsc 2022, ap tet 2021 syllabus, ap dsc 2021 notification, apdsc 2021, ap dsc 2021, ap dsc official website, ap dsc 2021 syllabus, ap dsc 2020 notification, ap tet 2022 syllabus, ap dsc website, ap dsc full form, ap dsc 2020 age limit, ap dsc books, ap tet notification 2021 date, ap dsc books online, aptet 2022 notification, ap dsc qualification, ap dsc jobs, ap dsc age limit 2021, ap tet age limit 2021, ap tet 2022 notification, ap tet 2022, ap dsc 2022, ap dsc vacancies 2021, aptet2022.in, ap tet 2021 exam date, ap dsc 2022 notification, aptet telugu, apdsc telugu, ap tet maths, apdsc maths , apdsc new content , aptet new content

వ్యతిరేఖ పదాలు
జాగ్రత్త ×  అజాగ్రత్త
నీతి × అవినీతి
సుఖం × దుఃఖం
నిగర్వి × గర్వి
అంగీకారం × అనంగీకారం
నిర్భయం × భయం
శాంతి × అశాంతి
ప్రకృతి – వికృతి
దేవళం – దేవాలయం
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
దరి –
సంద్రం – సముద్రం
గారవం – గౌరవం
నిచ్చలు –
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
సంధులు
ఔరౌర = ఔర + ఔర
అరెరె = అరె + అరె
అహహా = ఆహా + ఆహా
ఏమేమి = ఏమి + ఏమి
ఎట్లేట్లు= ఎట్లు + ఎట్లు
ఎమిటేమిటి = ఎమిటి + ఎమిటి
ఓహోహో = ఓహో + ఓహో
ఎంతెంత = ఎంత + ఎంత
అడిగడిగి= అడిగి + అడిగి
ఊరూరూ = ఊరూ + ఊరూ
అంతంత =అంత + అంత
ఓరోరి =ఓరి + ఓరి
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

aptet2022, apdsc 2022, ap tet 2021 syllabus, ap dsc 2021 notification, apdsc 2021, ap dsc 2021, ap dsc official website, ap dsc 2021 syllabus, ap dsc 2020 notification, ap tet 2022 syllabus, ap dsc website, ap dsc full form, ap dsc 2020 age limit, ap dsc books, ap tet notification 2021 date, ap dsc books online, aptet 2022 notification, ap dsc qualification, ap dsc jobs, ap dsc age limit 2021, ap tet age limit 2021, ap tet 2022 notification, ap tet 2022, ap dsc 2022, ap dsc vacancies 2021, aptet2022.in, ap tet 2021 exam date, ap dsc 2022 notification, aptet telugu, apdsc telugu, ap tet maths, apdsc maths , apdsc new content , aptet new content

11) సీత ఇష్టాలు

రచన: ప్రక్రియ – బుర్రకథ,ఇతివృత్తం–బాలికల విద్య,
పాత్రలు: రమాదేవి,కృష్ణవేణి,రాజు,రోజా , శ్రావణి టీచర్, సీత,గౌరమ్మ,
Content
జానపదకళల్లోఎంతోప్రాచుర్యంపొందినదిబుర్రకథ. తరతరాలుగాప్రజాచైతన్యంలోఈకళారూపంకీలకపాత్రపోషించింది. ఇందులోఒకరుకథచెబుతూంటేవారికిచెరోపక్కాఇద్దరువంతపాడుతూఉంటారు.
కథబ్చెప్పేవారిని “కథకుడు’ అనీఆయనకురెండుపక్కలానిలబడిగొంతుకలిపేవాళ్ళను “వంతలు” అనిఅంటారు.
కథకుడుతంబూరావాయిస్తాడుకాబట్టికథకుబుర్రకథఅనిపేరువచ్చింది.
అనగనగారామాపురంఅనేఒకపల్లెటూరు. ఆపల్లెలోశివయ్య, గౌరమ్మఅనేదంపతులకుకలిగినతొలిసంతానంసీత. ఆసీతచదువుకునేందుకుచేసినప్రయత్నమేఈనాటిబుర్రకథకునేపథ్యం.
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
కథకురాలు – కృష్ణవేణి
వంతలు
1.రాజు
2.రోజా
ప్రముఖ బుర్ర కథలు – నలమహారాజు కథ,పాండవులు కౌరవులు కథ,మారాఠీల కథ,రామకథ,లవకుశులు కథ , సీతమ్మ కష్టాలు
బుర్రకథ లో పాత్ర సీత,తల్లి గౌరమ్మ , తండ్రి శివయ్య,టీచర్ శ్రావణి , ఊరు రామాపురం
వాక్యాలు – రకాలు
‘ఆహా! ఎంతబాగుందో!’ ఇదిఆశ్చర్యానికిసంబంధించినఅర్థాన్నిసూచిస్తుంది. కనుకఈ
వాక్యంఆశ్చర్యార్థకవాక్యం.
 ‘చేతులుకడుక్కో’ ఇదివిధిగాచేయాలిఅనేఅర్థాన్నిసూచిస్తున్నది
అంటేచేయాల్సినపనినివిధిగాచెయ్యాలిఅనేఅర్థాన్నిసూచించేవాక్యాన్నివిధ్యర్ధకవాక్యంఅంటాం
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
‘చాలాసేపుటీ.వీ. చూడొద్దు.”
ఈవాక్యంటీ.వీ. చూడటంవద్దనిచెబుతున్నది. టీ.వీ. చూడటాన్నినిషేధిస్తున్నదికదూ! అది
నిషేధార్థకవాక్యం. ఒకపనినిచేయవద్దనినిషేధించేఅర్ధాన్నిసూచించేవాక్యంనిషేధకవాక్యం.
“లోపలికిరావచ్చు”
ఈవాక్యంఒకవ్యక్తికిఅనుమతినిఇస్తున్నట్లుసూచిస్తున్నదికదూ! అంటేఇదిఅనుమత్యర్థక
వాక్యం.
ఏదైనాఒకపనినిచేయడానికిఅనుమతినిచ్చేఅర్థాన్నిసూచించేవాక్యంఅనుమత్యర్థకవాక్యం.
‘గోపాల్చెట్టుఎక్కగలడు.”
ఈవాక్యంలోగోపాలుచెట్టుఎక్కగలడు. అంటేగోపాల్కున్నచెట్టునుఎక్కేసామర్థ్యాన్ని
సూచిస్తున్నది. ఇదిసామర్థ్యార్ధకవాక్యం.
ఒకవ్యక్తికిగాని, వ్యవస్థకుగానిలేదాయంత్రానికిగానిఉన్నసమర్ధతనుసూచించేఅర్థంగల
వాక్యాన్నిసామర్థ్యార్ధకవాక్యంఅంటాం.
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

aptet2022, apdsc 2022, ap tet 2021 syllabus, ap dsc 2021 notification, apdsc 2021, ap dsc 2021, ap dsc official website, ap dsc 2021 syllabus, ap dsc 2020 notification, ap tet 2022 syllabus, ap dsc website, ap dsc full form, ap dsc 2020 age limit, ap dsc books, ap tet notification 2021 date, ap dsc books online, aptet 2022 notification, ap dsc qualification, ap dsc jobs, ap dsc age limit 2021, ap tet age limit 2021, ap tet 2022 notification, ap tet 2022, ap dsc 2022, ap dsc vacancies 2021, aptet2022.in, ap tet 2021 exam date, ap dsc 2022 notification, aptet telugu, apdsc telugu, ap tet maths, apdsc maths , apdsc new content , aptet new content

12) అసామాన్యులు

రచన:ప్రక్రియ – వ్యాసం , ఇతివృత్తం – శ్రమ సౌందర్యం,
అన్నమయములైన వన్నిజీవమ్ములు – కూడులేక జీవకోటి లేదు – పోతులూరి వీరబ్రహ్మేంద్రస్వామి
దారుశిల్పులు – వడ్రంగి
“ముప్పుఘటించివీనికులమున్, గలిమిన్గబళించిదేహమున్
బిప్పియొనర్చునీభరతవీరునిపాదముకందకుండఁగాఁ
జెప్పులుగుట్టిజీవనముసేయునుగానినిరాకరింపలే
దెప్పుడునప్పువడ్డదిసుమీభరతావనివీనిసేవకున్.”
–         గుఱ్ఱంజాషువగారు
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

13) ఆలోచనం

రచన : ప్రక్రియ –గేయం,ఇతివృత్తం – సామాజిక చైతన్యం , కవి –దాశరథి కృష్ణమాచార్య
మూలం –అగ్నిధార
నేపథ్యం
ప్రశ్నలరూపంలోకొనసాగుతూఅసంఖ్యాకమైనఆలోచనలనురేకెత్తించేగేయంఇది. ఇరవైఎనిమిదిపంక్తులలోసమస్తమానవప్రపంచాన్ని, విశ్వవిజ్ఞానశాస్త్రవిషయాలసారాన్నికవిత్వంలోసంక్షిప్తీకరించారు.
మొదటిచరణంసముద్రం, ఖగోళశాస్త్రాలసమ్మేళనం.
రెండోచరణంభూమి, మనిషిపుట్టుకలతీరునువివరిస్తుంది.
మిగిలినచరణాలుకవిలోకానుభవంనుంచివచ్చినచారిత్రకవాస్తవాలు , కవికలలు, అందమైనఊహలు, మరోకొత్తప్రపంచపుఆశలు, ఆశయాలు, ఆవేదనలు, ఆగ్రహాలతోఉద్వేగంగానడుస్తుంది.
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
కవిఅన్నీప్రశ్నలేవేశారు. ఇవిమానవాలికిసంధించినఆత్మవిమర్శనాత్మకఅస్త్రాలు.
కవి పరిచయం
కవి  : దాశరథికృష్ణమాచార్యులు
కలంపేరు : దాశరథి
జన్మస్థలం: చిన్నగూడూరు, వరంగల్జిల్లా
కాలం : 1925-1987
రచనలు : అగ్నిధార, పునర్నవం, రుద్రవీణ, అమృతాభిషేకం, మహాంద్రోదయం, ఆలోచనాలోచనాలు, గాలిబ్గీతాలు
బిరుదులు : కవిసింహ, అభ్యుదయకవితాచక్రవర్తి,
పురస్కారాలు : 1967లోఆంధ్రప్రదేశ్సాహిత్యఅకాడమి  , 1974లోకేంద్రసాహిత్యఅకాడమి
సాహిత్యసేవ : . ఆంధ్రప్రదేశ్ఆస్థానకవిగాసేవలందించారు.
సామాజికసేవ : హైదరాబాద్రాష్ట్రవిమోచనోద్యమంలోచురుకుగాపాల్గొన్నారు.
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
అర్థాలు
అనాధలు – ఏదిక్కు లేనివారు
బడబాన = సముద్రంలోని అగ్ని
అన్నార్తులు = ఆకలితో అలమటించేవారు
భాస్కరుడు = సూర్యుడు
శోకం – ఏడుపు
ప్రకృతి – వికృతి
రాయల – రాజరాజు
సముద్రం – సంద్రం
అగ్ని – అగ్గి
రూపం – రూపరేఖలు
ఆకాశం – ఆకసం
కావ్యం – కబ్బం
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
సంధులు
కుట్టుసురు = కుఱు + ఉసురు
చిట్టెలుక =చిఱు + ఎలుక
కట్టేదురు = కడు + ఎదురు
నట్టిల్లు = నడు + ఇల్లు
నిట్టూర్పు = నిడు + ఊర్పూ
చిట్టడవి = చిఱు + అడవి
నట్టేట = నడు + ఏట
నట్టనడుమ = నడుమ + నడుమ
కట్టకడ  = కడ + కడ
ఎట్టేదురు = ఎదురు + ఎదురు
తుట్టతుద = తుద + తుద
చిట్టచివర = చివర + చివర
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

aptet2022, apdsc 2022, ap tet 2021 syllabus, ap dsc 2021 notification, apdsc 2021, ap dsc 2021, ap dsc official website, ap dsc 2021 syllabus, ap dsc 2020 notification, ap tet 2022 syllabus, ap dsc website, ap dsc full form, ap dsc 2020 age limit, ap dsc books, ap tet notification 2021 date, ap dsc books online, aptet 2022 notification, ap dsc qualification, ap dsc jobs, ap dsc age limit 2021, ap tet age limit 2021, ap tet 2022 notification, ap tet 2022, ap dsc 2022, ap dsc vacancies 2021, aptet2022.in, ap tet 2021 exam date, ap dsc 2022 notification, aptet telugu, apdsc telugu, ap tet maths, apdsc maths , apdsc new content , aptet new content

14) కరపత్రం

రచన : ప్రక్రియ – కరపత్రం /వ్యాసం , ఇతివృత్తం–బాలల హక్కులు, రచయిత – గల్లా చలపతి
చేతిలోఅనువుగాఒదిగిఒకవిషయానికిసంబంధించినవివరణనుఇచ్చేకాగితాన్ని ‘కరపత్రం’ అనవచ్చు.
కరపత్రంసంస్కృతపదం. చేతిలోనికాగితమనిదీనిఅర్థం. దీన్నేఆంగ్లంలో ‘పాంప్లెట్’ అంటారు. పదిమందికితెలియవలసినవిషయంతోకూడుకొన్నదేకరపత్రం, ఒకవ్యక్తిఒకవిషయాన్నిమరొకరికితెలియబరచడానికివ్యక్తికేసంబంధించినదికాకఎందరికోసంబంధించినదికావచ్చు. సాంఘిక, రాజకీయ, ఆర్థిక, మతస్థితులనుప్రతిబింబించేదికావచ్చు
లేఖలకు, కరపత్రాలకుఒకప్రధానమైనభేదముంది. లేఖలలోరాసే, చదివేవ్యక్తులవ్యక్తిగతవిషయాలుంటాయి. కరపత్రాలలోవ్యక్తిగతవిషయాలేకాకమనచుట్టూరాఉన్నసమాజం,
దేశం, ప్రపంచంలోనివిషయాలుంటాయి.
అచ్చుయంత్రంలేనిపూర్వకాలంలోఒకవిషయంఅందరికీకాగితాలమీదరాసివాటికిఅనేకప్రతులుతయారుచేస్తేపంచేవారు. ఈకరపత్రాలప్రతులనుఇప్పుడుకనిపించేకరపత్రాలకుఒకపరిణామదశఉంది.
విభిన్నఅభిప్రాయాలవ్యక్తీకరణలుకరపత్రాలలోకనిపిస్తాయి. ఈఅభిప్రాయవ్యక్తీకరణకుప్రాచీనకాలంనుంచిఅలవాటులోఉన్నపద్ధతులన్నీకరపత్రాలకుమూలరూపాలుగాచెప్పవచ్చు.
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
వాక్యాలు – రకాలు
రవిపనిచేస్తాడోచెయ్యడో. – సందేహార్ధక వాక్యం
నువ్వు నూరేళ్ళు వర్ధిల్లు – ఆశిర్వార్ధక వాక్యం
దయచేసి పని చేయండి –ప్రార్థనార్ధక వాక్యం
ఏం!ఇప్పుడచ్చావ్ – ప్రశ్నార్ధక వాక్యం
వర్షాలు లేక పంటలు పండలేదు – హెత్వర్థక వాక్యం
ఒక పని కావడానికి కారణం లేదా హేతువు సూచించే అర్థం ఉన్న వాక్యాన్ని హేత్వర్ధక వాక్యం అంటారు.
పంటలు పండలేదు
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

15)జానపద కళలు

  • సంగీతం, నృత్యం, సంప్రదాయకళావారసత్వంకళలుఅనేకరకాలు. అందులోప్రధానమైనవి 64. ముఖ్యంగాఆరింటినిలలితకళలుగాపేర్కొన్నారు. అవి
  • 1) చిత్రలేఖనం 2) శిల్పం 3) సంగీతం 4) సాహిత్యం 5) నాటకం 6) నాట్యం.
  • వీటన్నింటిలోనుశాస్త్రీయరీతులున్నప్పటికీసంగీతనాట్యాలలోఅటుశాస్త్రీయరూపాలు, ఇటుజానపదకళాప్రక్రియలుప్రజలహృదయాలనుఅలరిస్తున్నాయి.
  • 1. తోలుబొమ్మలాట :
  • తోలుబొమ్మలాట (పప్పెట్రీ) అతిప్రాచీనకళల్లోఒకటి. కొండగుహల్లోకొవ్వుదీపాలవెలుగులోరాతిగోడలమీదనీడలుపడేలాచేసికథలుఅల్లినపుడుఈకళపుట్టింది. కీలుబొమ్మలు, ఊచబొమ్మలతోప్రారంభమైనఈప్రక్రియ ‘తోలుబొమ్మలాట’ గాఒకపరిపూర్ణతసంతరించుకుంది.
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
  • “తొంభయిఆమడలైనాపోయితోలుబొమ్మలాటచూడాలి” అన్ననానుడితోలుబొమ్మలాటప్రాధాన్యాన్నితెలియజేస్తుంది. ఈతోలుబొమ్మలాటప్రాచీనఓడరేవులైన
  • కళింగపట్నం, భీమునిపట్నం, కోరంగి, మచిలీపట్నంవాడరేవునుండిభారతీయులతోపాటువిదేశాలైనటర్కీపర్షియా, గ్రీసు, ఆఫ్రికా, ఇటలీ, ఫ్రాన్స్దేశాలకుకూడావ్యాపించింది.
  • తోలుబొమ్మలనుమేకచర్మాలతోగాని, జింక, దుప్పిచర్మంతోగానితయారుచేస్తారు. రాముడు, సీత, ఆంజనేయుడుమొదలైనప్రధానపాత్రలకుజింకచర్మాన్నిఉపయోగించిమిగతాపాత్రలకుమేకచర్మాన్నివాడతారు.అందుకేతోలుబొమ్మలాటలనుచర్మనాటకంఅనికూడాపిలుస్తారు.
  • తోలుబొమ్మల్నితెరమీదఆడించడానికివీలుగాపేరుబద్దనుబొమ్మకుమధ్యభాగంలోకడతారు.
  • బొమ్మనుఆడించాలంటేఈబద్దేఆధారం.
  • హార్మోనియం, మద్దెలనువాయించేవ్యక్తులువంతపాడుతుంటారు. రథాలు, గుర్రాలుపరుగులెత్తేసమయంలోచెక్కలుటకటకలాడిస్తూశబ్దంచేస్తారు. మధ్యమధ్యలోవచ్చేకేతిగాడు, జుట్టుపోలిగాడు, బంగారక్కమొదలయినహాస్యపాత్రలుకడుపులునవ్విస్తాయి .
  • మహాభారతంలోభీష్మపర్వం, ద్రోణపర్వం, సైంధవునివధ, పద్మవ్యూహం, కర్ణపర్వం, ప్రమీలార్జునయుద్దం,వీరాభిమాన్యుడుభాగవతంలోకృష్ణలీలలు, త్రిపురాసురయుద్ధం, శివపురాణం, గంగమ్మపురాణం, ప్రహ్లాదచరిత్ర, గజేంద్రమోక్షం, రామాయణంలోసుందరకాండ, ఇంద్రజిత్తునివధ, లక్ష్మణమూర్చ, రావణవధ, దశరథునిపుత్రకామేష్టియాగంవంటిప్రదర్శనలుప్రఖ్యాతిచెందాయి.
          AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
  • మనరాష్ట్రంలోహిందూపురం, బొమ్మలాటపల్లి, అనంతపురం, ధర్మవరం, చెరువుపల్లి, మధిర, బసవయ్యపాలెం, వాడపల్లి, నెల్లూరు, కాకినాడప్రాంతాలలోతోలుబొమ్మలాటబృందాలుఉన్నాయి.
  • 2. వీధిభాగవతం :
  • కూచిపూడిభాగవతం, చిందుభాగవతం, గంటెభాగవతం, ఎరుకలభాగవతం, శివభాగవతం, చెంచుభాగవతం, తూర్పుభాగవతంమొదలైనవిప్రసిద్ధిచెందినవీధిభాగవతకళారూపాలు.
  • పురాణగాథలనునాట్యరూపంగాప్రదర్శించేవారినిభాగవతులుఅంటారు. భాగవతులుఅంటేభగవంతునికిసంబంధించినకథలనుప్రదర్శించేవారనిఅర్థం.
  • మనరాష్ట్రంలోఈభాగవతాన్నిప్రదర్శించేవారిలోవివిధకులాలకుచెందినవారుండటంవిశేషం. వీరిలోఎర్రగొల్లలు, కూచిపూడిభాగవతులు, జంగాలు, చిందుభాగవతులు, యానాదులు, దాసరులు
  • ఈజానపదకళారూపాలుచాలావరకుకనుమరుగుకాగాతూర్పుతీరప్రాంతంలోనేటికీసజీవంగాఉన్నజానపదకళవీధిభాగవతంలేదాతూర్పుభాగవతం. దీనికిసత్యభామాకలాపంఅనేపేరుకూడాఉంది.
  • శ్రీకాకుళం, విజయనగరంజిల్లాల్లోతూర్పుభాగవతంపేరుతోఅమ్మవారిపండుగలలోపేరంటాలజాతరలలోప్రదర్శితమౌతోంది. ముఖ్యంగాపైడితల్లి, ముత్యాలమ్మ, నూకాలమ్మపండుగలలోదీన్నిప్రదర్శిస్తున్నారు. ఉత్తూంధ్రమాండలికాలు, వాణీలు, యాసతోతూర్పుభాగవతంఎంతోవినసొంపుగాఉంటుంది.
  • వరదఆదినారాయణ, బొంతలకోటిజగన్నాథం, దూడలశంకరయ్య, మీగడదాలయ్య, కాలుగంటివెంకటస్వామిమొదలైనవారువీధిభాగవతుల్లోప్రసిద్ధులు,
  • 2. తప్పెటగుళ్ళు :,
  • తప్పటగుళ్ళుఉత్తరాంధ్రలోఎక్కువగాకనిపించేజానపదకళప్రదర్శనసమయంలోరంగులబనియన్లుధరించి, బరువైనఎక్కువశబ్దాన్నిచ్చేగజ్జెలుకట్టుకొని, రంగునిక్కర్లువేసుకుంటారు.
  • రేకుతోగుండ్రంగాతయారుచేసినతప్పెటగుండ్లునుగుండెకుకట్టుకునిరెండుచేతులతోఉదృతంగావాయిస్తారు. వలయాకారంగాతిరుగుతూ, లయబద్ధంగా, అడుగులువేస్తూ, గెంతుతూ, తప్పెటకొడుతూపాటలుపాడతారు.
          AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
  • 20 మందివరకూఉండేఈబ్బందంలోతాళంలయతప్పకుండావలయాకారంగాతిరుగుతూనాయకునిఅనుసరిస్తూచేసేనృత్యంఅద్భుతంగాఉంటుంది.  రామాయణ, భారత, భాగవతపురాణాలలోగాథల్నిగేయాలుగాఅల్లుకుంటారు. ఇదంతామౌఖికసాహిత్యం.
  • మాండలికపదాలుగ్రామీణయాసలతోసారంగధర, లక్ష్మణమూర్చ, చెంచులక్ష్మిమొదలైనపురాణకథలేకాకుండా, తేలుపాట, గాజులోడిపాట, రెల్లిదానిపాట, మందులోడిపాట, చుట్టపాటమొదలైనజానపదాలుకూడాపాడుతారు.
  • కోరాడపోతప్పుడు, కోనచిన్నప్పయ్య, కోరాడఆదినారాయణ , కిల్లంపూడిబృందం, బొట్టఅప్పారావుబృందం, పొంతపల్లిఅప్పలనాయుడుబృందం, మహిళాకళాకారిణియలమంచిలి
  • బంగారమ్మ, ముద్దదుర్యోధనబృందంమొదలైనవిప్రసిద్ధిచెందినతప్పెటగుళ్ళకళాబృందాలు.
  • కింతాడసన్యాసిరావుగారుఆధునికశైలిలోతప్పెటగుళ్ళకళాబృందంద్వారానూతనసామాజికఅంశాలపైప్రదర్శనలుఇవ్వడంప్రారంభించారు.
  • “తాగొద్దుమామోనీవుసారాతాగొద్దుమామా-తాగితేనాతాళిమీదఒట్టుగామామా!!” వంటిపాటలతోసామాన్యజనచైతన్యంకోసంఇచ్చేప్రదర్శనలుప్రజలమన్ననలుపొందాయి.
  • బుర్రకథ
          AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
  • బుర్రలతోచెప్పేదికావడంవల్లఅదిబుర్రకథఅయింది. ప్రధానకథకుడుతంబురవాయిస్తూ, పాడుతూఅడుగులేస్తారు. వంతలిద్దరుగుమ్మెటవాయిస్తూవంతపాడతారు. కొన్నిప్రాంతాలలోగుమ్మెటలనుబుర్రలుఅంటారు. వీటిసాయంతోనడిచేదికాబట్టిదీనికిబుర్రకథఅనిపేరు.
  • ప్రధానకథకుడుచెప్పేకథకువంతలుగాఉండేవారిలోఒకరుకథావివరంచెబుతుంటే, మరొకరుహాస్యంచెబుతూరక్తికట్టిస్తారు.
  • ఆధునికబుర్రకథకుఆద్యుడుబుర్రకూపితామహుడుషేక్నాజర్తెలుగువారికీర్తినిప్రపంచంనలుదిశలావ్యాపింపజేశారు. అందుకేఆయనకుభార్యప్రభుత్వంపద్మశ్రీబిరుదుఇచ్చిసత్కరించింది.
  • అల్లూరిసీతారామరాజు, బొబ్బిలియుద్ధం, పల్నాటివీరచరిత్ర, బాలనాగమ్మవంటిచారిత్రకఘట్టాల్ని, పద్మవ్యూహం, లంకాదహనంమొదలైనఇతిహాసఘట్టాలనువీరుగానంచేస్తారు. బుర్రకథలలోవీర, కరుణరసాలకుప్రాధాన్యంఉంటుంది.
  • 5. హరికథ
  • చేతిలోచిడతలు – కళ్ళకుగజ్జు – పట్టుపీతాంబరాలు -మెడలోదండ-నుదుటబొట్టు -హరికథకునివేషం.
  • ఆంధ్రప్రదేశ్లోప్రజాదరణపొందినకళారూపం
  • ఒకేవ్యక్తిఅన్నిపాత్రలలోనూరసవత్తరంగానటిస్తాడు. ఆకర్షణీయమైనఆహార్యంతోనోటితోవాచికంచెబుతూ, మృదుమధురంగాగానంచేస్తూముఖంలోసాత్వికం, కాలితోనృత్యం, చేతులతోఆంగికంప్రదర్శిస్తూఏకకాలంలోఅభినయిస్తాడు,
          AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
  • తోలిహరికథఆధ్యాత్మికరామాయణం. దీనిరచయితమునిపల్లెసుబ్రహ్మణ్యకవి.
  • హరికథాపితామహుడుఆదిభట్లనారాయణదాసుహరికథనుఒకరూపంలోకితీసుకొచ్చిసకలకళలసమాహారంగామలిచిప్రపంచప్రఖ్యాతితీసుకువచ్చారు.
  • ఉమాచౌదరి, మంత్రిప్రగడలలితకుమారి, రామకుమారి, తాళభత్తులమంగరాజుభాగవతారిణి,
  • గారునిర్మలభాగవతారిణి, ఇందిరాబాల, క్రీ. శె. వీరగంధంవెంకటసుబ్బారావు, కోటసచ్చిదానందభాగవతార్, అమ్ములవిశ్వనాథభాగవతార్, కడలివీరదాసువంటికళాకారులుప్రసిద్ధులు.
  • సామవేదంకోటేశ్వరరావు, చొప్పకసూర్యనారాయణభాగవతార్వంటివారుమధురహరికథాగాయకులుగాపేరుపొందారు.
  • కోలాటం :
  • కోలాటంభజనసంప్రదాయానికిచెందినజానపదకళారూపం. కోలఅంటేకర్రఅనిఅర్థం. కర్రలతో
  • ఆడుతూచేసేభజనఅన్నమాట.
  • గ్రామదేవతపండుగలు, తీర్థాలు, జాతరలు, ఉత్సవాల్లోకళాకారులుదీన్ని
  • ప్రదర్శిస్తారు.
  • జట్టునాయకుణ్ణికోలన్నపంతులు, మేళగాడుఅంటారు. జట్టునాయకుడునిలిచేప్రదేశాన్ని ‘గరిడీ’ అంటారు.
  • గుడిగుడిగుండేలయా, గొండేలమ్మారాగమా – ఏయేగండారమా, ఎండగాస్తున్నావుఅనేజానపదపాటలు,
  • ‘ఉంగరమాముద్దుటుంగరమా’ అనేరామాయణఘట్టాలు, కృష్ణునిబాల్యచేష్టలు, భక్తిపాటలుపాడుతారు.
  • కోలాటంలోపాటకుఅనుగుణంగానృత్యంచేయడాన్ని “కోపు’ అంటారు.
  • కోలాటంకోపులలోకృష్ణకోపు, లాలికోపు, చిప్పాడకోపు, దంపుడుకోపు, బసవకోపుమొదలైనప్రక్రియలుంటాయి.
  • తూర్పుగోదావరిజిల్లావెల్లగ్రామానికిచెందినవెంకటరమణప్రముఖకోలాటవిద్వాంసుడు.
          AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
  • 7. చెక్కభజనలు :
  • తెలుగువారిపల్లెల్లోఅనాదిగావస్తున్నకళారూపాలలోచెక్కభజనఒకటి. పండుగలు, జాతరలసమయాలలోకొంతమందియువకులుకలిసిరాత్రిపూటదేవాలయప్రాంగణంలోచెక్కభజనప్రదర్శిస్తారు.
  • పంచెకట్టు, రంగులతలగుడ్డ, నడుముపట్టి, కాళ్ళగజ్జలువీరిఆహార్యం.
  • ఇత్తడిబిళ్ళలున్నచెక్కలనుఒకచేతిలోపట్టుకునిఆడిస్తూ, తాళానికిఅనుగుణంగాముందుకు, వెనుకకుఅడుగులేస్తూ, వలయాకారంగాతిరుగుతూభజనచేస్తారు.
  • అందరూకలిసిపాటకుఅనుగుణంగాఒకేసారిఎగరడం, కూర్చోవడం, లేవడం, గుండ్రంగాతిరగడంవంటిభంగిమలుప్రదర్శిస్తారు.
  • హరిభజనలు, పండరిభజనలు, కోలాటభజనలుఅడుగుభజనలుఅనేప్రక్రియలుఉంటాయి. ఈచెక్కభజనబృందాలుపూర్వంప్రతిగ్రామంలోనూఉండేవి.
  • 1. గిరిజననృత్యం (ధింసా):
  • జానపదనృత్యాలకుఆదిమజాతులనృత్యాలేఆధారం.
  • అరకులోయలోఅనేకగిరిజనజాతులవారున్నారు. వీరిలోకొండదొర, వాల్మీకి , భగత, భోంద్ (కోటి) కొటియా, బోండీఅనేప్రధానతెగలున్నాయి.
  • ఉత్సవాలసమయంలోఒకగ్రామానికిచెందినవారుమరొకగ్రామానికివెళ్ళిధింసానృత్యంలోపాల్గొంటారు.
  • వివాహసమయంలో, చైత్రమాసంలోజరుగు “ఇటికలపండుగ’ (ఈటెలపండుగ) రోజులలోఈధింసానృత్యంచేస్తారు.
  • ధింసాజట్టుకుఒకనాయకుడు (నాయుడు) ఉంటాడు. సుమారు 20 30 మందినృత్యంలోపాల్గొంటారు.
  • స్త్రీలుఅధికంగాపాల్గొంటారు. నృత్యంచేసేవారుఆడవారుకాగా, వాయిద్యాలుమగవారువాయిస్తారు.
          AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
  • ధింసాలోసన్నాయి, తుడుము, కిరిడి, డప్పు, బాకా, పిన్నలగర్ర, జోడికొమ్ములుఅనేఆరురకాలవాద్యాలనుపురుషులేవాయిస్తారు.
  • తమగ్రామదేవత “నిసానిదేవతలనుఆరాధిస్తూచేసేనృత్యాన్నిబోడిధింసాఅంటారు. ఈదేవతకుమరోపేరుబోడిదేవత.
  • ఒకవైపుపురుషులు, మరొకవైపుస్త్రీలుచేతులుకలిపిపట్టుకునివరసగానిలబడతారు. బృందనాయకుడినిఅనుసరిస్తూలయబద్ధంగాపాడుతూఅడుగులువేస్తారు.
  • ఈనృత్యంలోపొంగిబుల్లమ్మ, కొర్రరాజమ్మ, కిలోల్లలక్ష్మమ్మ, మొదలైనధింసానృత్యబృందాలు, దేశవ్యాప్తంగాకూడాప్రదర్శనలిస్తూపేరుపొందాయి.
  • కురవంజి :
  • ఆంధ్రులమొట్టమొదటిగిరిజనకళారూపమైనదృశ్యకావ్యంగాకురవంజినిపేర్కొంటారు.
  • అరణ్యాలలోనివసించేచెంచులు, కోయలు, కురవలు, ఈనృత్యాన్నిప్రదర్శించేవారు.
  • కురవంజిఅనగాఒకనృత్యవేషంతోకూడినలయబద్ధమైఅడుగు.
  • కురవలనేగిరిజనులుప్రదర్శించేదికాబట్టిదానినికురవంజిలేకకొరవంజిఅనిపిలుస్తూవచ్చారు
          AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
  • పుణ్యక్షేత్రాలగురించినపురాణగాధలుఇందులోప్రదర్శితమౌతాయి. నేటికీతిరుపతి, మంగళగిరి, శ్రీశైలం, భద్రాద్రి, సింహాచలంమొదలైనయాత్రాస్థలాల్లోకురవలుకురవంజినృత్యాన్నిప్రదర్శిస్తారు.
  • గోండ్లునాగోబాజాతరలోప్రదర్శించేగోండునృత్యందేశవిదేశాలలోగుర్తింపుపొందింది.

 

16)బాల్య క్రీడలు

 

రచన : ప్రక్రియ – ప్రాచీన పద్యం , ఇతివృత్తం – గ్రామీణ క్రీడలు – వర్ణన , కవి – పోతన
మూలం –  ఆంధ్ర మహా భాగవతం లోని దశమ స్కంధములోనిది
నేపథ్యం
వ్రేపల్లెలోశ్రీకృష్ణుణ్ణిచంపడానికికంసుడుఅనేకమందిరాక్షసులనుపంపాడు. ఆరాక్షసులనుఒక్కొక్కరినిఒక్కొక్కరీతిగాకృష్ణుడేచంపాడు. ఇవన్నీచూసివ్రేపల్లెలోనందుడుసమావేశంపెట్టాడు.
అంతవరకుజరిగినభయంకరమైనవిషయాలనుగురించిచర్చించాడు. ఆసమయంలోఉపనందుడనేవృద్ధగోపాలకుడుఇన్నిసమస్యలనుఎదుర్కొంటూవ్రేపల్లెలోఉండడంకన్న
బృందావనంవెళ్ళడంమంచిదనిసూచించాడు.
అందుకుఅందరూఅంగీకరించిబృందావనంచేరారు.
అక్కడబలరామకృష్ణులుతమతోటిబాలురతోఆడినఆటలనుగురించిఈపాఠ్యాంశంవివరిస్తుంది.
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2
కవిపరిచయం
పేరు : బమ్మెరపోతన
కాలం : 15వశతాబ్దం
జన్మస్థలం : బమ్మెరగ్రామం, వరంగల్జిల్లా,
రచనలు : భోగినీదండకం, ఆంధ్రమహాభాగవతం, వీరభద్రవిజయం,
బిరుదు : సహజపండితుడు
అర్థాలు
కపి –కోతి
జలరాశి – సముద్రం
నరేంద్రుడు – రాజు
ప్రావీణ్యం – నేర్పు
భాగ్యం – అదృష్టం

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

అలంకారాలు
గంతులు వేతురు కౌతకమున. – వృత్యానుప్రాస అలంకారం
పోరుదురు గికురు వొడచచూ దూరుదురు  – వృత్యానుప్రాస అలంకారం
ఒకనొకనిచల్టికావడి,
నొకఁడడకించిదాచు, నొకఁడొకఁడదివే
టొకఁడొకఁనిమొఱగికొనిచన
నొకఁడొక…………వృత్యానుప్రాస అలంకారం
వేదశాఖలు వెలిసెనిచ్చట
ఆదికావ్యంబలరే నిచ్చట      – అంత్యానుప్రాస అలంకారం
తలుపు గొళ్ళెం
హారతింపళ్ళెం
గుఱ్ఱపుకళ్ళెం.    – అంత్యానుప్రాస అలంకారం
ఉపమాలంకారం
సోముడుభీముడులాగవున్నాడు
సోముడు – ఉపమేయం (అంటేఎవరినిగురించిచెప్తున్నామోఆపదం)
భీముడు – ఉపమానం (ఎవరితోపోలుస్తున్నామోఆపదం)
బలవంతుడు – సమానధర్మం – పోల్చడానికివీలయినసమానగుణం (ఉపమేయఉపమానాలలోఉన్నఒకేవిధమైనధర్మం)
లాగ (వలె) – ఉపమావాచకం (ఉపమానాన్నిసమానధర్మంతోకలపడానికివాడేపదం)
ఇక్కడఉపమాన, ఉపమేయాలకుచక్కనిసామ్యం – అంటేపోలిక – చెప్పటంజరిగింది. ఇలాచెప్పటాన్నిఉపమాలంకారంఅంటాం.
లక్షణం : ఉపమానోపమేయాలకుచక్కనిపోలికచెప్పడమేఉపమాలంకారం.
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

aptet2022, apdsc 2022, ap tet 2021 syllabus, ap dsc 2021 notification, apdsc 2021, ap dsc 2021, ap dsc official website, ap dsc 2021 syllabus, ap dsc 2020 notification, ap tet 2022 syllabus, ap dsc website, ap dsc full form, ap dsc 2020 age limit, ap dsc books, ap tet notification 2021 date, ap dsc books online, aptet 2022 notification, ap dsc qualification, ap dsc jobs, ap dsc age limit 2021, ap tet age limit 2021, ap tet 2022 notification, ap tet 2022, ap dsc 2022, ap dsc vacancies 2021, aptet2022.in, ap tet 2021 exam date, ap dsc 2022 notification, aptet telugu, apdsc telugu, ap tet maths, apdsc maths , apdsc new content , aptet new content

ఉత్ప్రేక్షాలంకారం
ఆఏనుగునడిచేకొండా ! అన్నట్లుఉంది
లక్షణం: ఉపమేయాన్నిమరొకదానిలా (ఉపమానంగా) ఊహించిచెప్పడంఉత్ప్రేక్షఅలంకారం.
గోపిసూర్యుడిలాగప్రకాశిస్తున్నాడు.   – ఉపమాలంకారం
మండేఎండనిప్పులకొలిమా! అన్నట్లుఉంది. –ఉత్ప్రేక్షాలంకారం
ఛందస్సు
కనురెప్ప కాలంలో , చిటికె వేసే కాలంలో ఉచ్చరించే అక్షరాలు లఘువులు I.
లఘువు కంటే ఉచ్ఛారణ కు ఎక్కువ సమయం అవసరమయ్యే అక్షరాలు గురువు.U.
ధ్విత్వాక్షరం ,సంయుక్త అక్షరం ముందున్న అక్షరం గురువుగా గుర్తిస్తాం
పోల్లు తో కూడిన అక్షరాలను గురువుగా గుర్తిస్తాం .

17)వేసవి సెలవుల్లో

రచన : ప్రక్రియ – వ్యాసం , ఇతివృత్తం – నైతిక విలువలు
పాత్రలు : క్రాంతి,చంద్ర శేఖర్ , శ్రీను , భారతి,తాతయ్య,రాఘవ కృష్ణస్వామి,నాని,ఆరిఫ్, రవి, శ్రీ హర్ష , అరుణ్, మధుసూధన్ శాస్త్రి,అగ్నివేష్,సయ్యద్ అమిముధ్దిన్.
AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-2

aptet2022, apdsc 2022, ap tet 2021 syllabus, ap dsc 2021 notification, apdsc 2021, ap dsc 2021, ap dsc official website, ap dsc 2021 syllabus, ap dsc 2020 notification, ap tet 2022 syllabus, ap dsc website, ap dsc full form, ap dsc 2020 age limit, ap dsc books, ap tet notification 2021 date, ap dsc books online, aptet 2022 notification, ap dsc qualification, ap dsc jobs, ap dsc age limit 2021, ap tet age limit 2021, ap tet 2022 notification, ap tet 2022, ap dsc 2022, ap dsc vacancies 2021, aptet2022.in, ap tet 2021 exam date, ap dsc 2022 notification, aptet telugu, apdsc telugu, ap tet maths, apdsc maths , apdsc new content , aptet new content

For more

http://www.myclassnotes.in/ap-academic-text-books-all-text-books/

https://polycet.xyz/2022/05/26/tet-dsc-grammar-best-notes/

sandulu

అలంకారాలు

https://polycet.xyz/2022/05/27/ap-tet-dsc-7th-class-telugu-part-2/

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1 Best Notes

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1 Best Notes

 

1)శ్రీలుపొంగినజీవగడ్డ

రచన: శ్రీలు పొంగిన జీవగడ్డ పాఠం పక్రియ గేయం , ఇతివృత్తం దేశభక్తి. కవిరాయప్రోలు సుబ్బారావు.

కవి పరిచయం :

రాయప్రోలు సుబ్బారావు గార్లపాడు బాపట్ల తాలూకా గుంటూరు జిల్లా లో జన్మించాడు.

కాలం: 1892 మార్చి 13– 1894 జూన్ 30

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

రచనలు :

తృణకంకణం, కష్టకమల, స్నేహలత, స్వప్నకుమారమొదలయినవిభావకవిత్వం లోని ప్రసిద్ధి పొందిన కావ్యాలు .

ఆంధ్రావని , జడ కుచ్చులు,  వనమాలమొదలైనవి ప్రసిద్ధ ఖండ కావ్యాలు.

రమ్యాలోకం, మాధురిదర్శనంపద్య రూపం లోని లక్షణ గ్రంథాలు.

అర్థాలు :

శ్రీలు = సిరి , సంపద

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

బాధరాయణ = వ్యాసుడు

విపినం = అడవి

విపుల = విస్తరించిన

విమల = పవిత్రమైన, నిర్మలమైన

భంగం =

త్రుళ్ళి =

మహిత =

చేవ = సత్తువ

మధువు = తేనె

పర్యాయ పదాలు

అడవి – విపినం , అరణ్యం

కలకాలం – ఎల్లప్పుడూ

ధరణి – భూమి

విశాలమైన – విస్తారమైన

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

సంధులు

సోమన + అధ్రి = సోమనాద్రి

రవీంద్రుడు = రవి + ఇంద్రుడు : సవర్ణదీర్ఘ సంధి

భానూదయం = భాను + ఉదయం :

మాతృ + ఋణం  = మాతౄణం

సు + ఆగతం = స్వాగతం

అతి + ఆశ  = అత్యాశ

అణు + అస్త్రం = అణ్వాస్రం

పితృ + ఆర్జితం = పిత్రార్జితం

మహీంద్రుడు = మహి + ఇంద్రుడు

అత్యంత = అతి + అంత

మాత్రంశ = మాతృ + అంశ

అణ్వాయుధం = అణు + ఆయుధం

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

2)అతిధి మర్యాద

రచన : ప్రక్రియ – పురాణ కథ,. ఇతివృత్తం – సంస్కృతి సంప్రదాయాలు, కవి – ఉష శ్రీ , మూలం – ఆంధ్ర మహా భారతం

పాత్రలు : ముంగిస,పాండవులు,కృష్ణుడు,సాత్యకి,కృతవర్మ,అశ్వత్థామ,కృపాచార్యుడు, భీష్ముడు,సక్తు ప్రస్థుడు,

Content :

కురుక్షేత్ర యుద్ధం చివరగా మిగిలింది –అశ్వత్థామ,కృతవర్మ,కృపాచార్యుడు,పాండవులు,కృష్ణుడు,సాత్యకి,

అంపశయ్య మీద సర్వ ధర్మ విషయాలు బోధించింది  – భీష్ముడు

అశ్వమేధ యాగం నిర్వహించింది – ధర్మ రాజు

సభలోకి వచ్చిన జంతువు – ముంగిస

సక్తుప్రస్తుదు ఉండేది – కురుక్షేత్రం

అధరువు = ఆధారం

సంభాషణల

“ దేవతలు కూడా అభినందించే యాగామా ఇది?” – ముంగిస

సక్తుప్రస్థుడిధర్మ బుద్ధితో పోలిస్తే ఆ యాగ జాలలో జరిగినదానం ఏదానం”. – ముంగిస

“ ప్రపంచం లో ఆకలితో ఉన్న మనిషి ఎటువంటి పాపానికి అయినా ఓడగొడతాడు ” – సక్తుప్రస్తూడుఆతిథ్యం స్వీకరించిన వృద్దుడు

“ రాజుల సొమ్ము భీదసాదలకి , బడువుజీవులకి , అన్నార్తులకిఅక్కరకు రావాలి,అదే ముక్తికి మార్గం -;వశిష్టుడు , శ్వేత రాజు తో ప్

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

సంధులు

వేయ్యమ్మా = వెయ్యి + అమ్మ

చిర్రేత్తు =  చిర్రు + ఎత్తు

అప్పటికే = అప్పటికి + ఏ

రాకుంటే = రాక + ఉంటే

ఏమిటాకత = ఎమిటి + ఆ కథ

జీవగడ్డయి. = జీవాగడ్డ + అయి

భాగ్యసీమయి = బాగ్యసీమ + అయి

చేసుకోవాలని = చేసుకోవాలి + అని

సెలవిచ్చి = సెలవు + ఇచ్చి

రానిదని = రానిది + అని

ఎవరికెంత = ఎవరికి + ఎంత

వచ్చిందిప్పుడు  = వచ్చింది + ఇప్పుడు

కవితలల్లిన = కవితలు + అల్లిన

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

విభక్తులు

1. డుమువులు ప్రథమా విభక్తి
2. ని(న్)ను(న్)ల(న్)కూర్చిగురించి ద్వితీయా విభక్తి
3. చేత(న్)చే(న్)

తోడ(న్)తో(న్)

తృతీయా విభక్తి
4. కొఱకు(న్)కై చతుర్థివిభక్తి
5. వలన(న్)కంటె(న్)పట్టి పంచము విభక్తి
6. కి(న్)కు(న్)యొక్కలో(న్)లోపల(న్) షష్ఠీ విభక్తి
7. అందు(న్)న(న్) సప్తమీ విభక్తి
8. ఓఓరిఓయిఓసి సంబోధనా ప్రథమా విభక్తి

నామవాచకాలువాక్యాలలోఉపయోగిస్తున్నప్పుడుకొన్నిసందర్భాల్లోవాటిస్వరూపంమారుతున్నది. (కన్ను – కంటిగా, ఇల్లు – ఇంటిగా, ఏరు – ఏటిగా, ఊరు – ఊరిగా; కాలు – కాలిగా, రాయి – రాతిగామారాయి.)

అలామారేటప్పుడునామవాచకంచివరిఅక్షరంమీదఇగాని, ‘టీ’ గాని, ‘తి’ గానిచేరుతున్నాయి. వీటినిఉపవిభక్తులు’ అంటారు.

ఇవిచేరిననామవాచకాలనుఔపావిభక్తికాలుఅంటారు.

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

3)ఆనందం

రచన : ప్రక్రియ – కథ,ఇతివృత్తం – వృద్ధుల పట్ల వైఖరి,

పాత్రలు : సుశీల్,సునీత,సాగర్,సావిత్రి,తోటమాలి,నితిన్,

పిల్లలు వేసిన నాటకం – గుశ్వం

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

సంభాషణలు :

“ చక్కటి పూలు కోసి,మంచి గుత్తి మి అమ్మగారికి ఇవ్వండి,ఆమె తప్పక సంతోషిస్తారు” – తోటమాలి

“ ముసలి వాళ్ళంతా ఉండే వృద్ధాశ్రమం గుర్తుందా నీకు?వాళ్ళు దీన్ని తప్పకుండా ఇష్టపడతారు” – సాగర్

“ మనం వాళ్ళ కోసం ఉచితంగా ఓ ప్రదర్శన ఇస్తే కనీసం వాళ్ళని ఆనంద పరిచినట్లు అవుతుంది” – సుశీల్

“ తోటమాలి , సావిత్రి పిన్ని స్టేజ్ వెనుక నుండి మనకు సహాయం చేస్తారు ” –సాగర్

“ టికెట్ల ఎక్కడ ప్రింట్ చేద్దాం ” – సునీతా

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

4)మేలిమి ముత్యాలు

కవిపరిచయం:

గువ్వల చెన్న–గువ్వల చెన్న శతకం –  16వ శతాబ్ధం

పక్కి అప్పల నర్సయ్య – కుమార శతకం – 16వ శతాబ్ధం

నార్ల చిరంజీవి – తెలుగుపూలు శతకం – 20వ శతాబ్ధం

వేమన – వేమన శతకం – 17వ శతాబ్ధం

నార్ల వెంకటేశ్వరరావు – నార్ల వారి మాట- 20వ శతాబ్ధం

ఏనుగు లక్ష్మణ కవి – సుభాషిత రత్నావళి- 17వ శతాబ్ధం

శేషప్ప్ కవి – నరసింహ శతకం – 18వ శతాబ్ధం

అర్థాలు

కలిమి – సంపద

వితరణి – దానం గుణం కలివాడు

యంభోధి = సముద్రం

బుధులు = పండితులు

సంస్తవనీయ = గొప్పవాళ్ళు

నెరవు =

వేగ = వేగంగా

మంచిత =

తాల్మీ = ఓర్పు

అజి = యుద్ధం

జుంటీగ = తేనెటీగ

లోభి = పిసినారి

పుత్తడి – బంగారం

పద్యం ( పద్య పాదం క్రమం,ఛందస్సు,మకుటం , రచయిత)

1.కలిమిగలలోభికన్నను

విలసితముగఁబేదమేలువితరణియైనన్

చలిచెలమమేలుకాదా

కులనిధియంభోధికన్నగువ్వలచెన్నా!

గువ్వలచెన్నశతకం – కందం

అర్థాంతరన్యాసాలంకారం

2.అవయవహీనుని, సౌంద

ర్యవిహీను, దరిద్రు, విద్యరానియతని, సం

ఆస్తవనీయు, దేవు, శ్రుతులన్

భువినిందింపదగదండ్రుబుధులుకుమారా

కుమారశతకం – కందం

వీటిని నిందించ కూడదు – వికలాంగులను,నిరక్షరాస్యులు , నిరుపేదలు, అందంగా లేని వాళ్ళను,గొప్ప వాళ్ళని,దైవాన్ని,వేదాలను

3.పుస్తకములనీవుపూవువలెనుజూడు

చింపఁబోకుమురికిచేయఁబోకు

పరులపుస్తకములనెరవుతెచ్చితివేని

తిరిగియిమ్మువేగు, తెలుఁగుబిడ్డ

తెలుగుపూలుశతకం – ఆటవెలది

4.సానఁబెట్టినవజ్రంబులీనుకాంతి

పొలముజక్కగదున్నినఫలమునిచ్చు

నటులెయజ్ఞానియైననునవనిపైని

విద్యనేర్చినయనివివేకియగును.

తేటగీతి

5.ఆపుత్తడిగలవానిపుండుబాడైనను

వసుధలోనచాలవారకెక్కు

పేదవానియింటపెండైనయెరుగరు

విశ్వదాభిరామవినురవేమ.

వేమనశతకం – ఆటవెలది

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

6.ఆపదలందుధైర్యగుణ, మంచితసంపదలందుఁదాల్మియున్,

భూపసభాంతరాళమునఁబుష్కలవాక్చతురత్వమారట

హాపటుశక్తియున్, యశమునంధనురక్తియు, విద్యయందువాం

ఛాపరివృద్ధియున్, బ్రకృతిసిద్ధగుణంబులుసజ్జనాళికిన్

సుభాషితరత్నావళి – ఉత్పలమాల

7.పత్రికొకటియున్నపదివేలసైన్యము

పత్రికొక్కటున్నమిత్రకోటి

ప్రజకురక్షలేదుపత్రికలేకున్న

వాస్తవమ్మునార్లవారిమాట.

నార్లవారిమాట – ఆటవెలది

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

8.మొదలఁజూచినఁగడుగొప్పపిదపఁగుఱుచ

యాదిగొంచెముతర్వాతనధికమగుచుఁ

దనరు, దినపూర్వ, పరభాగజనితమైన

ఛాయపోలికఁగుజనసజ్జనులమైత్రి.

సుభాషితరత్నావళి – తేటగీతి

9.సత్యసూక్తిఘటించుధీజడిమమాన్చు

గౌరవమొసంగుజనులకుగలుషమడంచు

గీర్తిఁబ్రకటించుచిత్తవిస్ఫూర్తిఁజేయు

సాధుసంగంబుసకలార్థసాధకంబు.

సుభాషితరత్నావళి

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

10.తల్లిగర్భమునుండిధనముతేడెవ్వఁడు,

వెళ్ళిపోయెడినాడువెంటరాదు

లక్షాధికారైనలవణమన్నమెకాని

మెఱుగుబంగారంబుమ్రింగఁబోడు

విత్తమార్జనచేసివిఱ్ఱవీగుటెకాని,

కూడఁబెట్టినసొమ్ముఁగుడువఁబోడు

పొందుగామణుగైనభూమిలోపలపెట్టి

దానధర్మములేకదాచిదాచి

తుదకుదొంగలకితురో? దొరలకవునా?

తేనెజుంటీగలియ్యవాతెరువరులకు?

భూషణవికాస! శ్రీధర్మపురనివాస!

దుష్టసంహార! నరసింహ! దురితదూర!

-నరసింహశతకం – సీసం, తేటగీతి

ధనుకుడైనపిసినారి – సముద్రం

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

పేదవాడు – మంచి నీటి చేలిమే

చెడ్డవాళ్ళతో స్నేహం –ఉదయం పూట నీడ

మంచివాళ్ళు తో స్నేహం –సాయంకాలం నీడ

డబ్బు సంపాదించికూడబెట్టడం – తేనెటీగ తేనె కూడబెట్టాడం

కోటిమంది మిత్రులు –పత్రిక

పర్యాయ పదాలు

సముద్రం –  సంద్రం,అంభుది,

సంపద – కలిమి

వ్యతిరేఖ పదాలు

కలిమి × లేమి

సజ్జనులు × దుర్ణనులు

సత్యం × అసత్యం

కీర్తి × అపకీర్తి

దరిద్రుడు × ధనవంతుడు

ప్రకృతి – వికృతి

పుస్తకం –పుత్తకం

భూమి –

శ్రీ – సిరి

భృంగారం -బంగారం

సుఖం –

ధర్మం – ధమ్మం

గౌరవం –

ప్రాణం –పానం

సమాసాలు

ఎండవానలు – ఎండ,వాన : ద్వంద్వ సమాసం

తల్లిదండ్రులు – తల్లి,తండ్రి : ద్వంద్వ సమాసం

రేయింబవళ్ళు – రేయి ,పగలు : ద్వంద్వ సమాసం

గంగాయమునలు – గంగా,యమునా : ద్వంద్వ సమాసం

రామలక్ష్మణులు – రాముడు,లక్ష్మణుడు : ద్వంద్వ సమాసం

కూరగాయలు – కూర,కాయ : ద్వంద్వ సమాసం

కష్టసుఖాలు – కష్టం ,సుఖం : ద్వంద్వ సమాసం

మంచిచెడులు – మంచి చెడూ : ద్వంద్వ సమాసం

ద్వంద్వ సమాసంలో రెండు నామవాచకాలేఉంటాయి,రెండు కలిసినప్పుడు బహువచనం ఏర్పడుతుంది

నవరసాలు  – నవ సంఖ్య గల రసాలు

నాలుగు వేదాలు – నాలుగు సంఖ్య గల వేదాలు

దశావతారాలు – దశ సంఖ్య గల అవతారాలు

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

మొదటి పదం సంఖ్యా వాచకం,రెండవ పదంనామవాచకం గా ఉంటే దానిని ద్విగు సమాసం అంటారు.

సాన – కొడవళ్ళు,గొడ్డళ్లుపదునుపెట్టే రాయి.గంధం కోసం రాతి మీధ అరగదిస్తరు , దానినికూడా సాన అంటారు.

5)తెలుగు వెలుగు

రచన : ప్రక్రియ – సంభాషణ,ఇతివృత్తం – నైతిక విలువలు,

పాత్రలు : తాతయ్య,సురభి,శ్రీనిధి,

Content :

జాతీయం : ఒక భాషలో కొన్ని పదాలు కలిసి ఒక విశేష అర్థాన్ని ఇచ్చే పదబంధం అయితే దానిని జాతీయం అంటారు.పలుకుబడి అనే పేరుతో కూడా పిలుస్తారు.

పండినదెండినదొక్కటి

ఖండించినపచ్చిదొకటికాలినదొకటై

తిండికిరుచియైయుండును

ఖండితముగదీనిదెల్పుకవియుంగలడే?

వక్కఆకు, సున్నం

“తోకలేనిపిట్టతొంభైఆమడలుపోయింది” – ఉత్తరం

శబ్దపల్లవం : నామవాచకానికిక్రియాచేరినపదాలనుశబ్దపల్లవంఅంటారు

మేలు,కొనుఅనేరెండుచిన్నమాటలుఉన్నాయి.. ‘మేలు’ అంటేమంచి; ఇదినామవాచకం. ‘కను’ అంటేచూడటం; ఇదిక్రియ. ‘కను’ ‘కొను’గామారింది. మేలుకొనుఅంటేనిద్రలేవడం, జాగృతమవడంఅనిఅర్ధం.

జానపద గేయాలు – మౌలికంగా,ఆశువుగా చెప్పేవి.కర్తృత్వం ఉండదు.

పలుకే బంగారమాయెనా  – సంకీర్తన

కప్పను గనిఫణివరుండుగడగడవణికెన్ – సమస్యా పూరణం

ఉప్పు కర్పూరంబు – పద్యం

అదిగో అల్లదిగో – సంకీర్తన

నేను అన్నం తిని బడికి వెళ్తాను   – వచనం

బొబ్బిలి పులినీ నేనురా – సై

దేశ రక్షణ చేసేదర –సై           – బుర్ర కథ

శ్రీమద్రామాయణ గోవిందో హరి. – హరికథ

కవి ఏకాగ్రతను,దారణను ప్రతిభ ను తెలుసుకోదగినప్రక్రియ – అవధానం ( అష్టావధానం,శతావధానం,సహస్రవదనం)

మా నిజాం రాజు తరతరాల బూజు – దశరధికృష్ణమాచార్య

వట్టిమాటలు కట్టిపెట్టోయ్ , గట్టి మేలు తలపెట్టవోయ్  – మహాకవి గురజాడ

తూర్పు దేశాల ఇటాలియన్ – తెలుగు , ( ఇటలీ భాష కూడా అజంతంకావున)

జాతీయాలు

భగీరథ ప్రయత్నం – గొప్ప కృషి

గుండె కరిగింది – జాలి పడు

కొట్టిన పిండి. – నేర్పు,నైపుణ్యం

తలలో నాలుక  – అనుకూలంగా

కలగాపులగం – గందరోళం

కళ్ళు కాయలు కాయటం – చాలా రోజుల నుండి ఎదురు చూడటం

పుక్కుటిపురాణం  – అసత్యం

వీనులవిందు – అందమైన

కాలికి బుద్ది చెప్పు – పారిపోవడం

తుమ్మితే ఊడిపోయే ముక్కు. –

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

చెవిలో పోరు

చెప్పులరగటం

శబ్ద పల్లవం

బయటపడు

చెప్పుకొను

ఏరుకొను

కూరుచు ఉండు

బుద్ధిగా ఉండు

సమాసాలు

తెలుగుభాష – తెలుగు అనే పేరు గల భాష

కోపాగ్ని.  – కోపం వలన అగ్ని

హరికథ. – హరి యొక్క కథ

దేశభాష – దేశము నందలి భాషలు

సంధులు

అయ్యయ్యో = అయ్యో + అయ్యో

కుట్టుసూరు = కుఱు + ఉసూరు

కొట్టకొన  = కొన + కొన

పట్టపగలు = పగలు + పగలు

అన్నన్న = అన్న + అన్న

చిట్టెలుక = చిఱు + ఎలుక

ఎట్లెట్లు = ఎట్ల + ఎట్ల

అహహా = ఆహా + ఆహా

ఆమ్రేడితసంధి

సూత్రం 1: అచ్చునకుఆమ్రేడితంపరమైనప్పుడుసంధిజరుగుతుంది.

సూత్రం 2 : ఆమ్రేడితంబుపరంబగునపుడుకదాదులతొలిఅచ్చుమీదివర్ణంబులకెల్లఅదంతంబగుద్విరుక్తటకారంబగు. తొలిఅచ్చుమీదివర్ణములకులోపంజరిగిఅకారాంతద్విరుక్తటకారంఆదేశముగావచ్చిచేరుతుంది.

సూత్రం 3: అందదుకుప్రభృతులుయధాప్రయోగంబుగగ్రాహ్యంబు

ద్విరుక్తటకారసంధి:

కుఱు, చిఱు, నడు, నిడుశబ్దాలలోఱ, డలకుఅచ్చుపరమైనపుడుఱ, డలస్థానంలోద్విరుక్తటకారం (ట్) వచ్చిచేరుతుంది.

సూత్రం : కుఱు, చిఱు, నడు, నిడు, శబ్దంబులకుఅచ్చుపరంబైనద్విరుక్తటకారంబగు.

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

6)ఎందుకు పారెస్తాను నాన్న

రచన: ప్రక్రియ – కథ,ఇతివృత్తం – మానవ సంబంధాలు , రచయిత – చాగంటిసోమయాజులుమూలం : కథాస్రవంతి

పాత్రలు: కృష్ణుడు , నరసింహం,నాన్న,శకుంతల,

సంభాషణ

“కొత్త పుస్తకం వాసన భలే ఉంటుంది కదరా?”. నరసింహం కృష్ణుడు తో

“ తస్సా చెక్కా!ఆడపిల్లలు చేదివెస్తునారు కదా! ” నరసింహం కృష్ణుడు తో

“ ఎక్కడైనా చదువు మన్పించుతారా? ఋణమోపణమో చేసి ముక్క చెల్లించకపోతే కుర్రడెందుకుపనికొస్తడా? – కృష్ణుడు తల్లి,కృష్ణుడు తండ్రితో

“ ఇందాక చుట్టలకని డబ్బులు ఇచ్చాను ,డబ్బులున్నయా?పారేశావా? – కృష్ణుడు తండ్రి కృష్ణుడు తో

AP TET DSC 7TH CLASS TELUGU PART-1

7)శిల్పి

రచన : ప్రక్రియ – ఆధునిక పద్యం,ఇతివృత్తం – కళలు శిల్పం,కవి – గుర్రం జాషువా ,

మూలం – ఖండ కావ్యం మొదటి భాగం లోనిది

కవిపరిచయం

కవిపేరు : గుఱ్ఱంజాషువ.

కాలము : 1895 – 1971.

జన్మస్థలం: వినుకొండ, గుంటూరుజిల్లా.

రచనలు : గబ్బిలము,పిరదౌసి, ముంతాజ్మహల్, నేతాజీ, బాపూజీ, క్రీస్తుకథ, నాకథ, స్వప్నకథ, కొత్తలోకము,ఖండకావ్యములు. (7 భాగములు)

బిరుదులు: కవికోకిల, పద్మభూషణ్, కళాప్రపూర్ణ, నవయుగకవిచక్రవర్తి.

అర్థాలు

దేవస్థలములు = దేవాలయాలు

గహ్వర శ్రేణి = గుహల శ్రేణి

                   = ఎప్పుడు ఉండేవాడు

                  = ఏడవడం

ప్రకృతి – వికృతి

సింహం – సింగం

స్తంభం – కంబం

నిద్ర – నిద్దుర

పుణ్యం – పున్నెం

సంధులు

రాజేంద్ర = రాజ + ఇంద్ర

గజేంద్ర =గజ + ఇంద్ర

మహేంద్ర =మహా + ఇంద్ర

పరోపకారం =పర + ఉపకారం

మహోన్నత =మహా + ఉన్నత

దేశోన్నత=దేశ + ఉన్నత

మాహర్షి =మహా + ఋషి

రాజర్షి =రాజ +ఋషి

సురేంద్ర =సుర + ఇంద్ర

దేవర్షి =దేవ + ఋషి

స్వాతంత్రోధ్యమం =స్వాతంత్ర్య + ఉద్యమం

పూర్వస్వరం ‘అ’; పరస్వరంస్థానంలోఇ, ఉ, ఋలుఇకలిసినపుడు ‘ఏ’, ‘ఉ’ కలిసినపుడు “ఓ’, ‘ఋ’ కలిసినపుడు ‘అర్’ ఆదేశంగావచ్చాయి. ఇలాఏర్పడేసంధినిగుణసంధిఅంటారు.

Content

జనపదంఅంటేగ్రామం. జనపదంలోనివసించేవాళ్ళుజానపదులు. వీళ్ళుప్రదర్శించే

కళలనుజానపదకళలుఅంటారు.

యక్షగానం, వీధినాటకం, వీరభద్రవిన్యాసాలు, హరికథ, ఒగ్గుకథ, బుర్రకథవంటివికొన్నిజానపదకళారూపాలు.

చిత్రలేఖనం, సంగీతం, శిల్పం, నృత్యం, కవిత్వంవంటివిలలితకళలు. భావంమనస్సుకు

హత్తుకొనేరకంగాబొమ్మనుగీయడంచిత్రలేఖనం.

వీనుల విందుగా ఉండేగానకళ సంగీతం. మనలనుకదలకుండా  అనేకభావాలను మనసుకు అందించేకళ శిల్పకళ, రాగ, తాళ, లయ లకు తగినవిధంగా అభినయం చేయడం నృత్యకళ. ఒకభావాన్నిసూటిగాచెప్పకుండా మాటల వెనుక మరుగుపరచి మనసుకు ఉల్లాసం

కలిగించేవిధంగా పదాలనుకూర్చిచెప్పేదేకవిత్వం.

అలంకారాలు Usefull for TS AND AP Best Notes

అలంకారాలు Usefull for TS AND AP Best Notes

అలంకారాలు Usefull for TS AND AP Best Notes

అలంకారాలు

భాషకు సౌందర్యమును కలిగించేవి అలంకారాలు, ఆభరణాలు అందానిచ్చినట్లే అలంకారాలు భాషకు సొగసును కలిగిస్తాయి.

ఇవి రెండు విధాలు,

1. శబ్దాలంకారాలు       2. అర్ధాలంకారాలు

1.శబ్దాలంకారాలు: శబ్దం ప్రధానంగా కవితకు అందం కలిగించేవి శబ్దాలంకారాలు,

ఇవి ప్రధానంగా  మూడు విధములు.

అవి.

1.అనుప్రాసము

2. యమకము

3. ముక్తపదగ్రస్తం.

1. అనుప్రాసము: ఒక అక్షరంగాని, ఒక పదంగాని ఒకటి కంటే ఎక్కువసార్లు ఆవృతమయితే అనుప్రాసాలంకారం. ఒక ధ్వని అనేకసార్లు పునరుక్తం కావడం వలన వినడానకి ఇంపుగా ఉంటుంది.

అనుప్రాసాలంకారంలో వృత్యానుప్రాస, ఛేకానుప్రాస, లాటానుప్రాస, అంత్యానుప్రాస అనే భేదాలున్నాయి..

 

అలంకారాలు Usefull for TS AND AP Best Notes

1.వృత్యానుప్రాస:

వృత్యానుప్రాస అంటే ఒకటిగాని అంతకంటే ఎక్కువ వర్గాలుగాని అనేకమార్లు పునరుక్తం కావడం. ఒక హల్లుగాని రెండు, మూడు హల్లులు గాని కలిసి అయినా, వేరుగా అయినా మళ్ళీ మళ్ళీ వస్తే వృత్యానుప్రాస.

ఉదా: నీకరుణాకటాక్ష వీక్షణములకై నిరీక్షించుచున్నారము.

వివరణ: పై వాక్యంలో ‘క్ష’ అనే అక్షరం అనేక మార్లు రావడం వలన వృత్యానుప్రాసాలంకారం. మరికొన్ని

ఉదాహరణలు:

1. మకరందబిందు బృంద రసస్వందన మందరమగు మాతృభాషయే.

2 చూరుకు, తీరుకు, యేరుకు, నారకు, దారువును వాడు నరవర్తులిలలోన్. అంది

3. అడిగెదనని కడువడిజను

నడిగినదను మగుడనుడుగడని నడయుడుగున్.

4. ఆమె కడవతో వడివడి అడుగులతో గడపను దాటింది.

5. చిటపట చినుకులు టపటపమని పడుతున్నవేళ.

ఈ  మెటీరియల్ ను మీ మిత్రులకు షేర్ చేయగలరు.

6. రత్తమ్మ అత్తమ్మ కోసం కొత్త దుత్తలో పాలు తెచ్చింది.

అలంకారాలు Usefull for TS AND AP Best Notes

2. ఛేకానుప్రాస: (10 – 35)

హల్లుల జంట అర్ధభేదంతో వెంట వెంటనే వస్తే దానిని | “ఛేకానుప్రాస’ అంటారు. చేక అనగా జంట.

ఉదా: నీకు వంద వందనాలు.

వివరణ: పై వాక్యంలో ‘వంద, వంద’ ప్రక్క ప్రక్కనే అర్థభేదంతో వచ్చాయి.

మరికొన్ని ఉదాహరణలు:

1. అనాధనాధ నందనందన నీకు వందనం.

2 కందర్ప దర్పదములగు సుందర దరహాసరుచులు.

3. లాటానుప్రాస: 

వాక్యంలో ఒకే పదం అర్థంలో తేడా లేకున్నా తాత్పర్యంలో వెంటవెంటనే ప్రయోగించడం లాటానుప్రాస.

ఉదా:-

కమలాక్షు నర్చించు కరములు కరములు

శ్రీనాథు వర్ణించు జిహ్వ జిహ్వ

వివరణ: మొదటి ‘కరములు’ అనే పదానికి ‘చేతులు’ అని అర్ధం.

రెండవ ‘కరములు’ అనే పదానికి ‘ధన్యమైన చేతులు’ అని అర్ధం.

మరికొన్ని ఉదాహరణలు:

హరిభజియించు హస్తములు హస్తములు. (చేతులే, నిజమైన చేతులు) చిత్త శుద్ధితో జేసెడి సేవ సేవ. (సేవయే నిజమైన సేవ)

అలంకారాలు Usefull for TS AND AP Best Notes

4. అంత్యానుప్రాస:

ఒకే అక్షరం లేదా ఒకే పదం పాదాంతమున పునరావృతమైతే అంత్యానుప్రాస. పాదానికి చివరలో వచ్చే ప్రాస అంత్యానుప్రాస.

ఉదా:

1. నగారా మోగిందా

నయాగరా దుమికిందా

2. కొందరికి రెండు కాళ్ళు

రిక్షా వాళ్ళకి మూడు కాళ్ళు

ఉన్న వాళ్ళకి నాలుగు కాళ్ళు

3. అప్పుడు మాకులం వారిని ఆడవద్దన్నారు.

తర్వాత అన్ని కులాల వారిని ఆడవచ్చన్నారు.

అలంకారాలు Usefull for TS AND AP Best Notes

5.యమకం:

వాక్యంలో ఒకే పదం అర్ధభేదంతో ప్రయోగించడం యమకం…

ఉదా: లేమా! దనుజుల గెలువగలేమా ?

వివరణ: ( లేమ = స్త్రీ; గెలువగలేమా = గెలవడానికి మేమిక్కడ లేమా(ఉన్నాం కదా)

మరికొన్ని ఉదాహరణలు:

1. ఆ తోరణం శత్రువుల తోరణానికి కారణమైంది.

2 పురమునందు నంతి పురమునందు

3. మానవా! నీప్రయత్నం మానవా.

4. పాఱజూచిన పరసేన పాఱజూచు

6. ముక్తపదగ్రస్తం :

పాదాంతమున వదిలిన పదాన్ని మరలా వెంటనే పాదారంభంలో గ్రహించడాన్ని

ముక్తపదగ్రస్తం అంటారు.

ఉదా:

1. కలయదిక్కులబర్వత విల్లు  విరిగె

విరిగే రాజన్యుల విపుల మానములు.

2 సుదతీ నూతన మదనా

మదనాగ తురంగ పూర్ణమణిమయసదనా సదనామయ గజరదనా

రదనాగేంద్ర నిభాకీర్తి రసనరసింహా!

అలంకారాలు Usefull for TS AND AP Best Notes

అర్ధాలంకారాలు 

అర్ధం ప్రధానంగా భాషకు అందాన్ని కలిగించేవి అర్ధాలంకారాలు.

1. ఉపమాలంకారం :

ఉపమా అనగా పోలిక అని అర్ధం.

ఉపమేయాన్ని ఉపమానంతో

మనోహరంగా పోల్చి చెప్పడాన్ని ‘ఉపమాలంకారం’ అంటారు.

దీనిలో 4 అంశాలు ఉంటాయి.

నాలుగూ ఉంటే పూర్ణోపమ.

ఏవైనా లోపిస్తే లుప్తోపమ.

1. ఉమమేయం:- దేనినైతే పోలుస్తున్నామో అది.

2 ఉపమానం:- దేనితోనైతే పోలుస్తున్నామో అది.

3. ఉపమా వాచకం:- ఉపమానాన్ని సమాన ధర్మంతో కలపడానికి వాడే పదం. –

4. సమాన ధరం:- ఉపమాన, ఉపమేయాలలో ఉండే ఒకే లక్షణం

ఉదా:

1. సీత ముఖం చంద్రబింబం వలె అందంగా ఉంది.

సీత ముఖం- ఉ.మే,

చంద్రబింబం- ఉమా,

వలె-ఉ.వా,

అందంగా స.ధ

2. సీత ముఖం చంద్రబింబం వలె ఉంది.

(లుపోపమ) సీత ముఖం – ఉ.మే.. చంద్రబింబం- ఉ.మా, వలె – ఉ.వా

మరికొన్ని ఉదాహరణలు:

1. సంగీతం అమృతం వలె మధురంగా ఉంది.

2. ఓ కృష్ణా! నీ కీర్తి హంసలాగా ఆకాశగంగలో మునుగుతూ ఉంది.

3. శ్రీమంత్ చొక్కా మల్లెపువ్వులా తెల్లగా ఉంది.

4. ఈ మంటలు ప్రళయాగ్నివోలె దిక్కులన్నీ కప్పివేస్తున్నాయి. –

5. ఏకలవ్యుడు అర్జునుడివలె గురి తప్పని విలుకాడు.

6. రైతుముని వలె తెల్లవారు జామునే లేస్తాడు.

7. కిశోర్ లేడి పిల్లలా పరిగెత్తుతున్నాడు.

అలంకారాలు Usefull for TS AND AP Best Notes

2. ఉత్ప్రేక్షాలంకారం :

ఉత్యేక్ష’ అనగా ఊహ అని అర్ధం. సమాన ధర్మంచేత

ఉపమేయాన్ని ఉపమానంగా ఊహించడాన్ని ఉత్ప్రేక్షాలంకారం అంటారు.

ఉదా: కుముదినీరాగ రసబద్ద గుళకయనగ

– జుంద్రుడుదయించె గాంతి నిస్తంద్రుడగుచు.

వివరణ: పై ఉదాహరణలో ఉపమేయమైన చంద్రుణ్ణి “కుముదినీరాగ రసబద్దగుళక” అని ఊహించి

చెప్పడం జరిగింది.

కాబట్టి ఇది ఉత్ప్రేక్షాలంకారం. మరికొన్ని ఉదాహరణలు:

1. ఏనుగు నడయాడే కొండ యో అన్నట్లుంది.

2. ఈ వెన్నెల పాలవెల్లియో అన్నట్లుంది.

3. ఈ ఎండ మండే నిప్పుల కొలిమా అన్నట్లుంది.

4. కొలనులోని పువ్వులా! అన్నట్లు ఆకాశంలో నక్షత్రాలు ఉన్నాయి.

5. ఈ మేఘాలు గున్న ఏనుగులా! అన్నట్లు ఉన్నాయి.

6. ఈ ఇంటి వాతావరణం పండుగ వాతావరణమా అన్నట్లు ఉన్నది.

3. రూపకాలంకారం : 

ఉపమాన ధర్మాన్ని ఉపమేయంలో ఆరోపించి వీటి రెంటికి అభేదాన్ని (భేదం లేదని) చెప్పడమే రూపకాలంకారం.

ఉదా: ఆయన మాట కఠినమైనా మనస్సు వెన్న, వివరణ: పై వాక్యంలో

మనసు- ఉపమేయం (పోల్చబడేది)

వెన్న – ఉపమానం ( పోల్చినది)

ఉపమానమైన వెన్న’ లక్షణాలను ఉపమేయమైన మనసుకు’ భేదం లేకుండా పోలడం జరిగింది. అంటే వెన్నకు, మనసుకు భేదం లేదు. రెండూ ఒకటే(మెత్తనివే) అనే భావాన్ని ఇస్తున్నది కాబట్టి రూపకాలంకారం.

మరికొన్ని ఉదాహరణలు:

1. మా అన్న చేసే వంట నలభీమపాకం.

2 కుటుంబానికి తండ్రి హిమగిరి శిఖరం

3. లతాలలనలు రాజుపై కుసుమాక్షతలు చల్లిరి.

4. రుద్రమ్మ చండీశ్వరీదేవి జలజలా పారించె శాత్రవుల రక్తమ్ము,

5. ఈ మహారాజు సాక్షాత్తు ఈశ్వరుడే!

6. మా నాన్న గారి మాటలే వేదమంత్రాలు.

7. ఉపాధ్యాయుడు జ్ఞాన జ్యోతులను ప్రకాశింపచేస్తాడు.

8. నగరారణ్య హోరు నరుడి జీవనఘోష.

9. వాన జాణ చినుకు పూలను చల్లింది.

 

4. అర్థాంతరన్యాసాలంకారం :

సామాన్యాన్ని విశేషం చేతగాని, విశేషాన్ని సామాన్యం చేతగాని సమర్ధించి చెప్పే అలంకారం అర్ధాంతరన్యాసాలంకారం.

ఉదా: శివాజీ కళ్యాణ దుర్గాన్ని సాధించాడు.

వీరులకు సాధ్యము కానిది లేదుకదా!

వివరణ: పై వాక్యంలో మొదటిది విశేష విషయం  రెండవది సామాన్య విషయం.

అంటే విశేష విషయాన్ని సామాన్య విషయంతో సమర్ధించాం. కాబట్టి దీనిలో అర్ధాంతరన్యాసాలంకారం ఉంది.

ఉదాహరణలు:

1. గొప్ప వారితో ఉన్న సామాన్యులనూ గౌరవిస్తారు. (సామాన్య విషయం)

పూవులతోపాటు దారాన్ని కూడా సిగనెక్కిస్తారు. (విశేష విషయం)

2. హనుమంతుడు సముద్రాన్ని లంఘించాడు. (విధవారం)

మహాత్ములకు సాధ్యం కానిది లేదుకదా! (సామాన్య వాక్యం)

3. మేఘుడంబుధికి పోయి జలంబు తెచ్చి ఇస్తాం

లోకోపకర్తలకిది సహజగుణము.

5.అతిశయోక్తి అలంకారం :

విషయాన్ని ఉన్న దాని కంటే ఎక్కువ చేసి చెప్పడం.

ఉదా:-దేవాలయగోపురాలు ఆకాశానికంటుతున్నాయి.

వివరణ:-

పై వాక్యంలో గోపురాల ఎత్తును ఉన్న ఎత్తుకంటే ఎక్కువ చేసి చెప్పడం జరిగింది.

అంటే అతిశయం గా చెప్పడం అన్నమాట.

ఇలా చెప్పడాన్ని అతిశయోక్తి అంటారు.

ఉదాహరణలు

1. మా పొలంలో బంగారం పండింది.

2. మా చెల్లెలు తాటి చెట్టంత పొడవుంది.

3. చుక్కలు తలపూవులుగా అక్కజముగ మేనుపెంచి యంబర వీధిన్ వెక్కసమై చూపట్టిన అక్కోమలి ముదము నొందె ఆత్మస్థితిలోన్.

4. హిమాలయ శిఖరాలు ఆకాశాన్ని తాకుతున్నాయి.

5. మా ఊర్లో సముద్రమంత చెరువు ఉన్నది.

అలంకారాలు Usefull for TS AND AP Best Notes

6.స్వభావోక్తి అలంకారం:

జాతి, గుణ, క్రియాదులచే స్వభావాన్ని ఉన్నది ఉన్నట్లుగా వర్ణించి చెబితే ‘స్వభావోక్తి’ అంటారు.

విషయాన్ని ఉన్నది ఉన్నట్లుగా వర్ణించడమే స్వభావోక్తి అలంకారం.

ఉదా: ఆ ఉద్యానవనంలోని లేళ్ళు చెవులు రిక్కించి, చంచల నేత్రాలతో పరిగెడుతున్నాయి.

వివరణ: పై ఉదాహరణలో లేళ్ళ స్వభావాన్ని ఉన్నది ఉన్నట్లుగా చెప్పబడింది. కాబట్టి ఇది స్వభావోక్తి

అలంకారం.

ఉదాహరణలు:

1. తుమ్మ చెట్టు పూలు చిన్న, చిన్నవిగా పసుపు రంగులో ఉన్నాయి.

2 అనుచేన్ జేవుఱు మీఱు కన్నుగవతో, నాస్పందదోష్ఠంబుతో ఘనహంకారముతో నటద్భుకుటితో గర్టిల్లు నాభన్సలేశుని జూడన్..

7. దృష్టాంతాలంకారం:

వాక్యాలకు బింబ ప్రతిబింబత్వం (ఒక భావం అర్థం కావడానికి మరోభావం అద్దంలో చూపించినట్లు) ఉంటే దాన్ని ‘దృష్టాంతాలంకారం’ అంటారు.

1. ఓ రాజా! నీవే కీర్తిమంతుడవు – చంద్రుడే కాంతిమంతుడు.

2 తింటే గారెలే తినాలి – వింటే భారతమే వినాలి.

8. వ్యాజస్తుత్యలంకారం : పైకి నింద లోపల స్తుతి ఉండే అలంకారం వ్యాజస్తుత్యలంకారం. దీనినే

‘నిందాస్తుతి’ అని కూడా అంటారు.

ఉదా: ఓ గంగా! పాపాత్ములను కూడా స్వర్గాన్ని చేర్చే నీకు వివేకం లేదు.

9.శ్లేషాలంకారం: ఒకే శబ్దం అనేక అర్థాలను ఆశ్రయించుకొని ఉంటుంది. నానార్థాలను

కలిగి ఉండే అలంకారం శ్లేష…

ఉదా: మానవ జీవనం సుకుమారం,

వివరణ:

1. మానవ (ఆధునిక) జీవితం సుకుమారమైనది.

2.మానవ (మనిషి) జీవితం సుకుమారమైనది ఒకే వాక్యం రెండు వేర్వేరు అర్ధాలను ఇచ్చింది.

ఉదాహరణలు:

1. మిమ్ము మాధవుడు బ్రోచుగాక.

2 నీవేల వచ్చెదవు.

3. రాజు కువలయానందకరుడు.

4. మావిడాకులు తెచ్చివ్వండి.

5. ఆవాన కోయిలను పూర్తిగా తడిపింది.

10. అనన్వయాలంకారము: ఉపమాన ఉపమేయము ఒకటే వస్తువగుచో అది అనన్వయాలంకారం.

ఉదా: చంద్రుడు చంద్రుని వలె కాంతిమంతుడు.

11. ప్రతీపాలంకారం: ఉపమానమును ఉపమేయంగా చెప్పినయెడల అది ప్రతీపాలంకారము.

ఉదా:

1.పద్మములు నీకనులతో సమానం

2 పూర్ణచంద్రుడు నీముఖసముడు.

అలంకారాలు Usefull for TS AND AP Best Notes

12. దీపకాలంకారము: ఉపమేయ(వర్ణము) ఉపమానము(అవర్ణము)నకు ధర్మక్యము చెప్పబడినచో

అది దీపకాలంకారం.

ఉదా: ఏనుగు మదము చేతను, రాజు ప్రతాపము చేతను ప్రకాశించుచున్నారు. ఇందు రాజు ఉపమేయం, ఏనుగు ఉపమానం, ప్రకాశించుట సమాన ధర్మము. ఈ ధర్మము రాజునకును, ఏనుగునకును సమానమే కనుక ఏక ధర్మాన్వయం కలిగి ఇది దీపకాలంకారమైనది.

For more

My Class Notes

TET DSC GRAMMAR Best Notes కర్తరీ వాక్యము – కర్మణీ వాక్యము

 TET DSC సంధులు – TET and DSC 2022 | AP TET adn TS DSC

AP 5TH CLASS TELUGU 2021 10th Lesson మంచి బహుమతి

అలంకారాలు Usefull for TS AND AP Best Notes

TS TELUGU 6TH CLASS 2021 1st lesson అభినందన

TET DSC GRAMMAR : ప్రత్యక్ష కధనం – పరోక్ష కధనం

My Vijetha

Telugu e Tutor

TET DSC సంధులు – TET and DSC 2022 | AP TET adn TS DSC No.1 Notes

TET DSC సంధులు – TET and DSC 2022 | AP TET adn TS DSC

TET DSC సంధులు 1మార్క్ గ్యారంటీ

సంధులు (  6 వ తరగతి నుండి 10 వ తరగతి వరకు )

“పూర్వ పర స్వరంబులకు బర స్వరంబేకాదేశంబగుట సంధియనంబడు” అనగా మొదటి అచ్చునకు తరువాతి అచ్చు పరముకాగా ఆ రెండు అచ్చులకు మారుగ రెండవ అచ్చే ఆదేశమగుటను “సంధి” అని అంటారు.

రెండు సమర్ధవంతమైన పదాలు ఒక అర్ధవంతమైన పదంగా కలిసి పోవడాన్నే “సంధి” అంటారు.

సంధిలోని రెండు పదములను విడదీయునపుడు ” గుర్తునకు ఎడమవైపు ఉన్న పదాన్ని పూర్వ పదమనియు, కుడివైపున గల పదాన్ని పరపదమనియు అంటారు..

* ఉచ్ఛారణ సౌలభ్యం కోసం రెండు పదాలను వెంటవెంటనే కలిపి మాట్లాడవలసి, రాయవలసివచ్చినపుడు “సంధి పదం” ఏర్పడుతుంది.

TET DSC సంధులు – TET and DSC 2022 | AP TET adn TS DSC

* వ్యాకరణ పరిభాషలో రెండు స్వరాల కలయికను “సంధి” అని ఆ రెండు స్వరాల మధ్య జరిగే మార్పును “సంధికార్యం” అని అంటారు.

 

TET DSC సంధులు – TET and DSC 2022 | AP TET adn TS DSC

సంధులు రెండు రకాలు.

అవి.

1. సంస్కృత సంధులు

2. తెలుగు సంధులు

సంస్కృత సంధులు

1. సవర్ణదీర్ఘ సంధి

సూత్రం :’అ’ కార, ‘ఇ’ కార, ‘ఋ’ కారములకు సవర్ణములైన అచ్చులు పరమైనపుడు వాని దీర్ఘములుఏకాదేశమగును.

ఉదా: ప్రళయ + అగ్ని = ప్రళయాగ్ని

స్నాన + అర్ధం – స్నానార్ధం

గౌరీ + ఈశ = గౌరీశ

భాను + ఉదయం = భానూదయం

శీత + ఆది = శీతాద్రి

పితృ + ఋణం = పితణం

అస్తోక + అంభోది = అస్తోకాంబోధి

జలజ + అంతస్థిత = జాలజాంతస్థిత

పరమ + అవధి = పరమావధి.

గోప + అరకుల్ = గోపారకుల్

దివిజ + అగ్రణి = దివిజాగ్రణి

దశ + అజ్ఞాలు = దశాబ్దాలు

మధురస + అశ్రుపూరము = మధురసాశ్రుపూరము

పీఠ + అధిపతి = పీఠాధిపతి

మహా + ఆత్మ = మహాత్మ

పండిత + ఆరాధ్యుడు పండితారాధ్యుడు

లతా + అంతము అతాంతము

గోవర్ధన + అది =, గోవర్ధనాద్రి

కవి + ఇంద్ర = కవీంద్ర

భూరూహ + ఆవళి = భూరూహావళి

శక్ర + ఆజ్ఞ = శక్రాష్ట్ర

గోత్ర + అచలము = గోత్రాచలము

నవ + ఆషాఢం = నవాషాఢం

స్ఫుట + ఆర్తి స్ఫుర్తి

విద్యా + అర్ధి = విద్యార్థి

ఉర్వి + ఈశ = ఉర్వీశ నల

(మధ్య + అహ్నం = మధ్యాహ్నం

లోల + అర్కుడు లోలార్కుడు

ఉత్సవ + అర్ధమై = ఉత్సవార్ధమై

ఇంద్ర + అగ్నులు = ఇంద్రాగ్నులు

శౌర్య + ఆది = శౌర్యాది

పుడమి + ఈశ = పుడమీశ

క్షీర + అభి = క్షీరాబ్ధి

హిమ + ఆలయం – హిమాలయం

ముని + ఇంద్రుడు = మునీంద్రుడు

మాతృ + ఋణం = మాత్రూణ౦

TET DSC సంధులు – TET and DSC 2022 | AP TET adn TS DSC

2.గుణ సంధి : –

సూత్రం:- అకారానికి ఇ, ఉ, ఋ లు పరమైనపుడు క్రమంగా ఏ, ఓ, అర్  ఏకాదేశం అవుతాయి.

ఏ, ఓ, అర్ లను గుణాలు అంటారు.

ఉదా:

అ + ఇ = ఏ నాగ +ఇంద్రము = నాగేంద్రము

అ + ఉ = ఓ మానవ + ఉత్తమ = మానవోత్తమ

అ + ఋ = ఆర్

* మహా + ఋషి = మహర్షి

నర + ఉత్తముడు = నరోత్తముడు

గణ + ఈశుడు = గణేశుడు

మహా + ఇంద్రుడు మహేంద్రుడు

మరికొన్ని ఉదాహరణలు:

గృహ + ఉపకరణం = గృహోపకరణం

మహా + ఉగ్ర =మహోగ్ర

దేవ + ఇంద్రుడు = దేవేంద్రుడు

కమఠ + ఇంద్ర  కమరేంద్ర

దశ + ఇంద్రియ

దశేంద్రియ

ధీర + ఉత్తములు = ధీరోత్తములు

పర + ఉపకారము = పరోపకారము

ప్రయాణ + ఉచితమైన = ప్రయాణోచితమైన

సౌరభ + ఉత్కరము = సౌరభోత్కరము

ఛల + ఉక్తి = ఛలోక్తి

కౌతుక + ఉద్ధతి = కౌతుకోద్ధతి

శుభ + ఉదయ = శుభోదయ

పూర్ణ + ఉదయం = పూర్ణోదయం

హరణ + ఉద్యోగము = హరణోద్యోగము =

బక + ఉత్తమ = బకోత్తమ

జీవన + ఉపాధి = జీవనోపాధి

* ఇతర + ఇతర = , ఇతరేతర

గంగ + ఉత్తరీయం గంగోత్తరీయం

సూర్య + ఉదయం = సూర్యోదయం

TET DSC సంధులు – TET and DSC 2022 | AP TET adn TS DSC

ఉర్వి + ఈశ = ఉర్వీశ

లోల + అర్కుడు లోలార్కుడు

ఇంద్ర + అగ్నులు ఇంద్రాగ్నులు

పుడమి + ఈశ = పుడమీశ

ముని + ఇంద్రుడు = మునీంద్రుడు

హిమ + ఆలయం = హిమాలయం

3.యణాదేశ సంధి :

సూత్రం:- ఇ, ఉ, ఋ లకు అసవర్ణమైన (సమానంకాని) అచ్చులు పరమగునప్పుడు క్రమంగా య వ, ర లు ఆదేశమగును.

ఉదా:- ప్రతి + అక్షం = ప్రత్ + య్ + అక్షం = ప్రత్యక్షం

అణు + అస్త్రం = అణ్ + చ్ + అస్త్రం = అణ్వస్త్రం

పిత్రంశ మరికొన్ని

ఉదాహరణలు: ప్రతి + ఏకం ప్రత్యేకం

అణు +ఇంధనం = అణ్వింధనం

పితృ + అంశ = పిత్ + ర్ + అంశ

గురు + ఆజ్ఞ = గుర్వాజ్ఞ

పితృ + ఆర్జితము  =పిత్రార్జితము

* అతి + అవసరం = అత్యవసరం

ప్రతి + ఉత్తరం = ప్రత్యుత్తరం

గురు + ఔన్నత్యం = గుర్వౌన్నత్యం

మాతృ + ఉపదేశం = మాత్రుపదేశం

TET DSC సంధులు – TET and DSC 2022 | AP TET adn TS DSC

4. వృద్ధి సంధి : సూత్రం: ‘అ’ కారానికి ఏ, ఐ లు పరమైతే ‘ఐ’ కారము ఓ, ఔ లు పరమైతే ‘ఔ’ కారము, ఋ ఋ లు పరమైతే ‘ఆర్’ వస్తుంది. (ఐ, ఔ అను వృద్ధులంటారు)

ఉదా: భువన + ఏక = భువనైక (అ ఏ ఐ)

రస + ఏక = రసైక

అఖండ + ఐశ్వర్యం = అఖండైశ్వర్య (అ ఐ ఐ)

దివ్య + ఐరావతం = దివ్మైరావతం

పాప + ఓఘం = పాపౌఘం (అ ఓ ఔ) *

పరమ + ఔషధం = పరమౌషధం (అఔఔ)

ఘన + ఓషధి = ఘనౌషధి =

ఋణ + ఋణం = ఋణార్ణం (అఋ ఆర్)

మరికొన్ని ఉదాహరణలు:

రస + ఔచిత్యం = రసౌచిత్యం

TET DSC సంధులు – TET and DSC 2022 | AP TET adn TS DSC

సుర + ఏక = సురైక

ఏక + ఏక = ఏకైక *

వన + ఓషది = వనౌషది

స్వరూప + ఔచిత్యం = స్వరూపౌచిత్యం

దేశ + ఔన్నత్యం = దేశాన్నత్యం

5. అనునాసిక సంధి;

సూత్రం:- క, చ, ట, త, ప లకు న, మ లు పరమైతే వాటి అనునాసికాక్షరములు)ఆదేశమగును.

ఉదా: వాక్ + మయము వాజ్మయము

జగత్ + నాటకము = జగన్నాటకము

TET DSC సంధులు – TET and DSC 2022 | AP TET adn TS DSC

16. విసర్గ సంధి :

జగత్ + నిలయము జగన్నిలయము

మరుత్ + నగము = మరున్నగము

1వ సూత్రం: హ్రస్వ అకారం మీది విసర్గకు ‘అవర్గం’ గాని, వర్గ తృతీయ, చతుర్ధ, పంచమాక్షరాలు గాని, హ, య, వ, ర, ల అనే అక్షరాలు గాని పరం అయితే విసర్గకు లోపం వచ్చి దానికి ముందున్న హ్రస్వ అకారానికి ఓకారం ఆదేశంగా వస్తుంది.

ఉదా: అయ:+ మయం= అయోమయం (అయస్ + మయం అసకు బదులుగా ఓ వస్తుంది)

ఇత: + అధికం = ఇతోధికం

పయః + ది = పయోధి

పయః + ధరం = పయోధరం

* పవనాంధః + లోకముల్ = పవనాంధోలోకముల్

యశః + వా = యశోవా

TET DSC సంధులు – TET and DSC 2022 | AP TET adn TS DSC

నమః + నమః = నమోనమః

మనః + హరం = మనోహరం

2 వ సూత్రం: విసర్గకు ముందు అకారేతర అచ్చు పరమగునపుడు విసర్గకు రేఫం అంటే ‘ర’ కారం

వస్తుంది.

ముహు: + ముహుః = ముహుర్ + ముహుః = ముహుర్ముహు:

అదే విధంగా : చతుః + ముఖుడు = చతుర్ముఖుడు

ధనుః + బాణములు = ధరురాణములు

 

ఉదా:

మృత్యుః + వా = మృత్యుర్వా

ఆశీ: + వాదం = ఆశీర్వాదం =

దుః + అభిమానం = దురభిమానం

అంతః + మధనం = అంతర్మధనం

3వ సూత్రం: అహస్, స్వస్, ప్రాతస్, పునస్ శబ్దాల ‘స’ కారానికి ‘ర’ కారం వస్తుంది.

ఉదా:

అహః + నిశలు = అహర్ + నిశలు, = అహర్నిశలు

అదే విధంగా : పునః + ముద్రించు = పునర్ముద్రించు

అంతః + జాతీయ = అంతర్జాతీయ =

పునః + ఉద్ధరణ = పునరుద్ధరణ

 

4 వ సూత్రం: విసర్గకు శ, ష, స లు పరమైతే శ, ష, స లే వస్తాయి.

ఉదా: సభ: + సుమం = సభస్సుమం, మనః + శాంతి = మనశ్శాంతి, చతు: + షష్టి = చతుషష్టి 6 వ సూత్రం: ఇస్, ఉస్ అంతంలో ఉన్న పదాలలో ‘స’ కారం ‘ష’ కారమవుతుంది. ఉదా: బహిస్ + కారం = బహిష్కారం

దుస్ + కరం = దుష్కరం నిస్ + కారణం = నిష్కారణం ధనుస్ + ఖండం = ధనుష్కండం

ధనుః + కోటి = ధనుష్కోటి –

6వ సూత్రం: విసర్గకు ‘శ, ష, స’ పరమైతే శ, ష, స లు ద్విత్వాలుగా మారతాయి. ఉదా: మనః + శాంతి = మనశ్శాంతి. చతుః + షష్టి = చతుషష్టి సభ: + సుమం = సభస్సుమం 7వ సూత్రం: విసర్గకు ‘చ, ఛ’ లు పరమైతే ‘శ’ కారం, ‘ట, ఈ లుపరమైతే ‘ష’ కారం, త, థ లు పరమైతే ‘స’ కారం వస్తుంది.

ఉదా: ని: + తేజము = నిస్తేజము

దుః + చేష్టితము = దుశ్చేష్టితము

ధనుః + టంకారము = ధనుష్టంకారము

మనః + తాపము = మనస్తాపము

TET DSC సంధులు – TET and DSC 2022 | AP TET adn TS DSC

8వ సూత్రం: విసర్గకు క, ఖ, ప, ఫ లు పరమైతే విసర్గకు ఎలాంటి మార్పురాదు. ఉదా: అంతః + పురము = అంతఃపురము ప్రాంతః + కాలము = ప్రాతః కాలము 7. శ్చుత్వ సంధి: సూత్రం: ‘స’ కార, త వర్గములకు, ‘శ’ కార, ‘చ’ వర్గము పరమగునపుడు ‘శ’ కార, ‘చ’ వర్గము లే వచ్చును.

ఉదా. సత్ + జనులు = సజ్జనులు

సత్ + చరిత్ర = సచ్చరిత్ర

యశస్ + చంద్రికలు = యశశ్చంద్రికలు

TET DSC సంధులు – TET and DSC 2022 | AP TET adn TS DSC

8. జశ్వసంథి :

సూత్రం : క, చ, ట, త, ప లకు వర్గ ప్రధమ ద్వితీయాక్షరాలు, శ, ష, స లు కాక మిగిలిన హల్లు గానీ, అచ్చులు గానీ పరమైతే గ, జ, డ, ద, బలు ఆదేశంగా వస్తాయి.

ఉదా, దిక్ + భ్రాంతి = దిగ్భ్రాంతి

వాక్ + దానం = వాగ్దానం

సత్ + ఆనంద = సదానంద

సత్ + భక్తులు సద్భక్తులు

దిక్ + అంతం = దిగంతం

వాక్ + యుద్ధం = వాగ్యుద్ధం

TET DSC సంధులు – TET and DSC 2022 | AP TET adn TS DSC

తెలుగు సంధులు

1. అత్వ సంధి (అకార సంధి) :

సూత్రం: అత్తునకు అచ్చు పరమైనప్పుడు సంధి బహుళము.

ఉదా:

ఎంత + అడలు’ = ఎంతడలు

రాక + ఉండినన్ = రాకుండినన్

ఎంత + ఒఱలు = ఎంతొఱలు

పుట్టిన + ఇల్లు = పుట్టినిల్లు

ఎచట + ఎచట = ఎచటెచట

పెసర + అప్పడం = పెసరప్పడం

లేక + ఏమి = లేకేమి

నాయన + అమ్మ = నాయనమ్మ

ఇంక + ఎవరు = ఇంకెవరు

చింత+ ఆకు = చింతాకు

ఒక + ఇంత = ఒకింత

2. ఇత్వ సంధి (ఇకార సంధి) :

సూత్రం: ఇత్తునకు అచ్చు పరమైనపుడు సంధి వైకలికంగా జరుగుతుంది.

ఉదా: ఏమి + అయ్యె = ఏమయ్యే

చొచ్చితిమి + ఏని = చొచ్చితిమేని

అది + ఎట్లు = అదెట్లు

లాలి + అనుచు = లాలనుచు

పైని + ఇడి = పైనిడి

ఒకటి + ఏ = ఒక్కటే

వచ్చిరి + అప్పుడు = వచ్చిరప్పుడు

రానిది + అని = రానిదని

అతనికి + ఇచ్చెను = అతనికిచ్చెను

కావాలి + అంటే = కావాలంటే

TET DSC సంధులు – TET and DSC 2022 | AP TET adn TS DSC

3. ఉత్వపంథి (ఉకార సంథి) : –

సూత్రం: ఉత్తునకు అచ్చు పరమైనపుడు సంధి నిత్యం.

ఉదా, అతడు + అట్లు = అతడట్లు

ఊరు + ఎల్ల  =ఊరెల్ల

దిక్కు + ఇది = దిక్కిది

బిట్టు + ఉలికి = బిట్టుల్కి

దవ్వు + ఏగు = దవ్వేగు

రెండు + ఇక = లెండిక

నోరు + ఆచి = నోరాచి

నాకు + ఒక= నాకొక

ప్రాంతము + అంతా

ప్రాంతమంతా

దుర్బరము + ఐనా = దుర్ధరమైనా

నీవు + ఎక్కడ = నీవెక్కడ

4.యడాగమ సంధి :-

కాదు + ఏని = కాదేని

సూత్రం: సంధిలేని చోట స్వరంబు కంటె బరంబయిన స్వరంబునకు యడాగమంబగు.

ఉదా, నిగిడి + అడుగిడె = నిగిడి యడుగిడె

పెకల్చి + ఎత్త = పెకల్పియెత్త

నీ + అలఘు = నీయలఘు

నా+ ఎదుట = నాయెదుట

సెల + ఏఱు = సెలయేబు మేన + అత్త = మేనయత్త

ఎన్ని + ఏని = ఎన్నియేని

చెప్పినది + ఏమి =

చెప్పినదియేమి

6. ద్విరుక్తటకార సంధి :-

సూత్రం కుజు, చిబు, కడు, నడు, నిడు శబ్దముల “అడ” అకచ్చు పరంబగునప్పుడు ద్విరుక్తటకారంబగు.

ఉదా:

నిడు + ఊర్పు = నిట్టూర్పు

నడు + ఇల్లు = నట్టిల్లు

కడు + ఎదురు = కట్టెదురు

చిలు + ఎలుక = చిట్టెలుక

చిలు + అడవి = చిట్టడవి

6,సరళాదేశ సంథి (ద్రుతప్రకృతిక సంధి) : సమాసంలోనూ, సంయుక్త క్రియలలోనూ, ద్రుతం తర్వాత పరుషాలు సరళాలవుతాయి. (కావ్య భాషను నేర్చుకొనడానికి ఉపయోగపడే సంధి)

పురుషాలు అనగా – క, చ, ట, త, పలు

సరళాలు అనగా -గ, జ, డ, ద, బ,లు

1వ సూత్రం: ద్రుత ప్రకృతికం మీది పరుషాలకు సరళాలు వస్తాయి.

2వ సూత్రం: ఆదేశ సరళాలకు ముందున్న ద్రుతానికి బిందు సంశ్లేషలు విభాషగా వస్తాయి.

ఉదా: వేదిక( జాచు= వేదికన్ + చూచు

వేదికన్ + జూచు (1వ సూత్రం చే)

వేదికఁజూచు (2వ సూత్రం చే)

మరికొన్ని ఉదాహరణలు:

రాన్ + కలదు = రాఁగలదు

చచ్చియున్ + చావనివారు =

చచ్చియుఁజావనివారు

ప్రాణమున్ + తీయుట = ప్రాణముఁదీయుట

జున్ను విధానన్ + పట్టి = జున్ను విధానఁబట్టి

కానన్ + కాల్చు = కానఁగాల్చు

TET DSC సంధులు – TET and DSC 2022 | AP TET adn TS DSC

7.గపడదవా దేశ సంధి: –

1వ సూత్రం: ప్రధమ మీది పరుషములకు గసడదవలు బహుళము గానగు.

2వ సూత్రం: ద్వంద్వ సమాసంలో పదం తర్వాత గల పరుషాలకు గసడదవ లు ఆదేశంగా వస్తాయి.

ఉదా: కాయ + కూరలు = కాయగూరలు

ముద్దు + చేయు = మద్దుసేయు

అన్న + తమ్ములు = అన్నదమ్ములు

ఎక్కు + పెట్టి = ఎక్కబెట్టి

నీవు + టక్కరి = నీవుడక్కరి

ఊరు + పల్లెలు = ఊరువల్లెలు

రారు + కదా = రారుగదా

వాడు + కొట్టే = వాడుగొట్టె పా

లు + త్రావి = పాలుద్రావి

ప్రాణాలు + కోలోవు = ప్రాణాలు గోల్పోవు

ఆసు + పోయుట = ఆసుఖోయుట

టక్కు + టెక్కు = టక్కుడెక్కులు

కాలు + చేతులు = కాలుసేతులు

ఆ దేశ శత్రస్యా ఆగము మిత్రస్యా (కోడ్)

8.టుగాగమ సంధి : –

సూత్రం: కర్మధారయ సమాసంలో ఉత్తునకు అచ్చు పరమైనప్పుడు ‘ట్’

ఇలా ‘ట్ ఆగమంగా రావడాన్ని టుగాగమ సంధి అంటారు.

ఉదా: తూగుటుయ్యేల, పులుంగుటెకిమీడు – ఇవి కర్మధారయ సమాసాలు

ఈ పదాలను విడదీస్తే క్రింది విధంగా ఉంటాయి.

తూగు + ఉయ్యేల

పులుంగు +ఎకిమీడు

వీటిలో మొదటి పదం చివర హ్రస్వ ఉకారముంది.

రెండవ పదం మొదట అచ్చు ఉంది. వీటికి ‘ట్ ఆగమంగా వస్తుంది.

తూగు +ట్  + ఉయ్యేల = తూగుటుయ్యేల

పులుంగు + ట్  + ఎకిమీడు

పులుంగుటెకిమీడు

మరికొన్ని ఉదాహరణలు:

కఱకు + అమ్ము = కఱకు +ట్  + అమ్ము = కఱకుటమ్ము

నిగ్గు + అద్దము = నిగ్గు +ట్  + అద్దము = నిగుటద్దము

తేనె + ఈగ = తేనెటీగ

పల్లె + ఊరు = పల్లెటూరు

చిగురు + ఆకు = చిగురుటాకు

పొదరు + ఇల్లు = పొదరుటిల్లు

ముద్దు + ఉంగరం = ముద్దుటుంగరం

9. రుగాగమ సంధి:  పేద, బీద, ముద్ద, బాలెంత, కొమ, జవ, అయిదవ మొదలైన

శబ్దాలను పేదాది శబ్దాలు అంటారు.

TET DSC సంధులు – TET and DSC 2022 | AP TET adn TS DSC

1వ సూత్రం: కర్మధారయ సమాసంలో పేదాది శబ్దాలకు ‘ఆలు’ శబ్దం పరమైతే ‘రు’ గాగమం వస్తుంది.

ఉదా: పేదరాలు = పేద + ఆలు

బీదరాలు = బీద + ఆలు

పేద మొదలైన పదాలకు ‘ఆలు’ పదం పరమైతే ‘రు’ ఆగమంగా వస్తుంది.

దీన్నే రుగాగమం అంట.

అపుడు…….

పేద + ర్ + ఆలు = పేదరాలు

బీద + ర్ + ఆలు = బీదరాలు

మరికొన్ని ఉదాహరణలు:

ముద్ద + ఆలు =ముద్దరాలు నందు

బాలెంత + ఆలు = బాలెంతరాలు

అయిదవ + ఆలు = అయిదవరాలు

2వ సూత్రం: కర్మధారయంబు సందత్సమంబులకాలు శబ్దము పరంబగునపుడు డత్వంబునకుత్వంబు రుగాగమంబును అగు. ధీర, గుణవంత, ధనవంత, సంపన్న గంభీర, ధైర్యవంత – ఇలాంటి పదాలు “తత్సమ పదాలు” అంటారు. తత్సమ పదాలకు ‘ఆలు’ పదం పరమైతే ఆ తత్సమ పదాలకు చివరన్న అకారం అవుతుంది. ఆర్” ఆగమంగా వస్తుంది.

ఉదా.

ధీర + ఆలు = ధీరు + ర్ + ఆలు = ధీరురాలు

గుణవంతు + ర్ + ఆలు = గుణవంతురాలు

నాయక + ఆలు = నాయకురాలు

10. నుగాగమ సంధి:-

1వ సూత్రం: ఉదంతమగు తద్ధర్మార్ధక విశేషణానికి అచ్చు పరమైతే నుగాగమం వస్తుంది.

(ఎగురు, పల్కు, ఉండు, చేయు, వచ్చు)

ఉదా. చేయి + అతడు = చేయునతడు

భక్త + ఆలు = భక్తురాలు

వచ్చు + ఒక = వచ్చునొక

2వ సూత్రం: షష్ఠీ తత్పురుష సమాసంలో ఉకార, ఋకారాలకు అచ్చుపరమైతే నుగాగమం!

వస్తుంది.

ఉదా. రాజు + ఆజ్ఞ = రాజునాష్ట్ర

 

3వ సూత్రం:

ఉదా: తళుకు + గజ్జెలు- తళుకుఁగజ్జెలు

విధాతృ + ఆనతి = విధాతృనానతి

తళుకునజ్జెలు = తళుకుంగజ్జెలు

1. ఉత్తు చివరగల స్త్రీ సమాలు అయినందు వలన నుగాగమం వచ్చింది.

ఆ) ఉన్నతంపు + గొడుగు- ఉన్నతంపు గొడుగు

ఉన్నంతపునొడుగు

ఉన్నంతపుంగొడుగు

2. పుంపులకు సరళాలు, పరుషాలు పరమైతే ‘ను’

ఇ) సరసము + తనము = సరసపున్దనము =

తెల్ల + తనము = : తెల్లన్దనము

కు లోపం కాని, సంశ్లేషగాని జరుగుతుంది.

3. ఉదంత స్త్రీసమాలకు, పుంపులకు అచ్చు అంతంగా ఉండే గుణవాచక (తెల్ల, పచ్చ మొదలగు) శబ్దాలకు ‘తనము’ పరమైతే నుగాగమం వస్తుంది.

11. దుగాగమ సంధి: –

సూత్రం: నీ, నా, తన శబ్దాలకు ఉత్తరపదం పరమైనప్పుడు దుగాగమం విభాషగా వస్తుంది.

ఉదా: నా + విభుడు = నాదు విభుడు

నీ + భవనం = నీదుభవనం

తన + ప్రాణేశుడు = తనదు ప్రాణేశుడు

గమనిక: పై ఉదాహరణల్లో ‘దు’ ఆగమంగా వచ్చింది కనుక దీనిని దుగాగమ సంధి అంటారు.

ఇలాంటి రూపాలు ఇప్పుడు మనం రాస్తున్న భాషలో లేవు. ఇవి కావ్యాలలో కన్పించే రూపాలు.

12.పడ్వాది సంధి:

సూత్రం: పడ్వాదులు(పడు, వడి, పట్టె, పెట్టు) పరమగునప్పుడు ము వర్గానికి లోప పూర్ణ బిందువులు

విభాషగా వస్తాయి.

ఉదా: ఆశ్చర్యము + పడి = ఆశ్చర్యపడి

భయము + పడి = భయపడి /భయంపడి.

ఆధారము + పడి = ఆధారపడి

కష్టము + పడి కష్టపడి –

ఆరాటము + పడు = ఆరాటపడు

13. పుంప్వాదేశ సంధి:

సూత్రం: కర్మధారయంబు నందు ము వర్ణకమునకు పుంపులగు.

ఉదా: పూర్వము + రోజులు పూర్వపు రోజులు మానవత్వము + విలువలు = మానవత్వపు విలువలు

రక్తము + పోటు = : రక్తపుపోటు

రాగితము + గుండెలు = : కాగితపు గుండేలు

యుద్ధము + దొరకంచులు = యుద్ధపు దొరకంచులు

గంధము + చెక్క గంధపు చెక్క

సరసము + మాట – సరసపుమాట (సరసంపుమాట)

సింగము + ఆదము – సింగపు కొదము

కొంచెము + నరుడు = కొంచెపు నరుడు

ముత్యము + సరులు = ముత్యపుసరులు ,

TET DSC సంధులు – TET and DSC 2022 | AP TET adn TS DSC

14. ప్రాతాది సంధి : ప్రాతాదులనగా ప్రాత, లేత, క్రొత్త, చెన్ను, క్రింద, రెంపు మొ|| బహుళవు జరుగుతుంది.

1వ సూత్రం: ప్రాతాది శబ్దాల తొలి అచ్చు మీది వర్గాలకు

ఉదా: లేత + మొగ్గ = లేమొగ్గ

లేత + నగవు = లేనగవు

రెండో పదం మొదటి హల్లు పరుషమైతే సరళంగా మారుతుంది.

ఉదా: ప్రాత + పలుకు = ప్రాబలుకు

లేత + కొమ్మ = లేగొమ్మ

పూవు + తేనె = పూదేనె

మీదు + కడ = మీగడ

పూవు + తోట = పూదోట

చెన్ను + తొవ = చెందొవ

పది + తొమ్మిది = పందొమ్మిది

| 2వ సూత్రం: కెంపు, చెన్ను, ముందు, మొదలైన శబ్దాలలో చివరి అక్షరానికి లోపం వస్తుంది.

ఉదా:

కెంపు + తమ్మి = కెందమ్మి

చెన్ను + కావి = చెంగావి

ముందు + చేయి = ముంజేయి

TET DSC సంధులు – TET and DSC 2022 | AP TET adn TS DSC

| 3వ సూత్రం: క్రిందు శబ్దంలో తొలి అచ్చుమీది వర్ణాలకు లోపమూ, తొలి అచ్చుకు దీర్ఘముగా వస్తుంది

క్రిందు + కన్ను = క్రీగన్ను క్రిందు + నీడ = క్రీనీడ

4వ సూత్రం: క్రిత్తాది శబ్దాల తొలి అచ్చుమీది వర్ణాలకు లోపమూ మీది హల్లుకు ద్విరుక్తా వస్తుంది.

ఉదా:

క్రొత్త + కారు = తొక్కారు

నిండు + వెఱ = నివ్వెలు

అన్ని నాళ్ళు = అన్నాళ్ళు

నెఱు + మది = నెమ్మది

క్రొత్త ,చేద శబ్దాలకు తొలి అచ్చుమీది వర్ణాలకు కొన్ని చోట్ల అనునాసికంఆదేశమవుతు .

ఉదా:

క్రొత్త + చాయ = క్రొంజాయ

చేద + తాడు = చేంతాడు

TET DSC సంధులు – TET and DSC 2022 | AP TET adn TS DSC

5వ సూత్రం: మూడు శబ్దం మీద హల్లు పరమైతే తొలి అచ్చుమీది వర్ణాలకు లోపమూ, తొలి అచ్చు

హ్రస్వం కావడమూ, తరువాత హల్లు ద్విరుక్తం కావడమూ జరుగుతుంది.

ఉదా: మూడు + మారు =ముమ్మారు

మూడు + పాతిక = ముప్పాతిక

మూడు + లోకాలు = ముల్లోకాలు

గమనిక: నాళ్ళు (నాడులు) పరమైనప్పుడు మూడు శబ్దంలో దీర్ఘం హ్రస్వం కాదు.

ఉదా: మూడు + నాళ్ళు మూన్నాళ్ళు,

మూణాళ్ళు.

15. ఆమ్రేడిత సంధి:

1వ సూత్రం: అచ్చున కామ్రేడితం పరంబగునప్పుడు సంధియగు.

ఉదా: పగలు + పగలు = పట్టపగలు

కడ + కడ = కట్టకడ

ఎదురు + ఎదురు = ఎట్టయెదురు

బయలు + బయలు = బట్టబయలు

కొన + కొన = కొట్టకొన

చివర + చివర = చిట్టచివర

తుద + తుద = తుట్టతుద.

పిడుగు + పిడుగు = పిట్టపిడుగు

మంట ఒక్క + ఒక్క = ఒక్కొక్క

ఏమి + ఏమి = ఏమేమి +

ఓరి + ఓరి = ఓరోరి

ఎన్ని + ఎన్ని = ఎన్నెన్ని

2వ సూత్రం : ఆమ్రేడితం పరమగునప్పుడు కడాదుల తొలి అచ్చుమీది వర్ణాలకెల్లా అందంతమగు

ద్విరుక్తమగు ద్విరుక్తటకారం వస్తుంది.

లు, ల, నలసంథి : లు, ల, న లు పరమైనపుడు ఒక్కొక్కపుడు ‘ము’ వర్గానికి లోపమూ,

దాని పూర్వ స్వరానికి దీర్ఘమూ వస్తాయి.

ఉదా: పుస్తకము + లు = పుస్తకాలు

జీవితము + న = జీవితాన

దేశము + ల = దేశాల

వృక్షము + న = వృక్షాన

17.త్రిక సంథి :  ఆ, ఈ, ఏ లను త్రికం అంటారు. అవి దీర్ఘాచ్చులు. ఆ, ఈ, ఏ లలో పూర్వ పదంగా ఉంటుంది. దాని మీద చేరే పదం హల్లుతో మొదలవుతుంది. సంధి జరిగినప్పుడు ఆ, ఈ, ఏ లు హ్రస్వాలు అవుతాయి. వాటి తరువాత వచ్చిన హల్లు ద్విరుక్తమవుతుంది.

1వ సూత్రం: ఆ, ఈ, ఏ అను సర్వనామాలు త్రికంబునాబడు

ఉదా: అమ్మేఘచయంబులు

ఇమ్మహోగ్ర సలిలంబు = ఈ + మహోగ్ర సలిలంబు = ఇ + మ్మహోగ్ర సలి                                                              లంబు = ఇమ్మహోగ్ర సలిలంబు ఆ + వారల అవ్వారల.

ఆ + కొమరుండు అక్కొమరుండు

మరికొన్ని ఉదాహరణలు.

ఏ + విధము = ఎ + వ్విధము = ఎవ్విధము.

ఆ + కన్య = అ + క్కన్య = అక్కన్య

ఆ + నలువురు = అ + న్నలువురు = అన్నలువురు ఆ + తరి

అ + తరి = అత్తరి

ఆ + ధరణీసురుడు = అ + ద్ధరణీసురుడు = అద్ధరణీసురుడు

ఆ + చోట = అ + చ్చోట = అచ్చోట

ఆ + తన్వి = అ +త్తన్వి = అత్తన్వి

ఏ + అది = ఎయ్యది (యడాగమ త్రిక సంధి)

ఆ + అనిమిషనది = అయ్యనిమిషనది (యడాగమ త్రిక సంధి)

ఆ + అనలుడు = అయ్యనలుడు (యడాగమ త్రిక సంధి)

For more

My Class Notes

TET DSC GRAMMAR Best Notes కర్తరీ వాక్యము – కర్మణీ వాక్యము

 TET DSC సంధులు – TET and DSC 2022 | AP TET adn TS DSC

AP 5TH CLASS TELUGU 2021 10th Lesson మంచి బహుమతి

అలంకారాలు Usefull for TS AND AP Best Notes

TS TELUGU 6TH CLASS 2021 1st lesson అభినందన

TET DSC GRAMMAR : ప్రత్యక్ష కధనం – పరోక్ష కధనం

My Vijetha

Telugu e Tutor

aptet2022, apdsc 2022, ap tet 2021 syllabus, ap dsc 2021 notification, apdsc 2021, ap dsc 2021, ap dsc official website, ap dsc 2021 syllabus, ap dsc 2020 notification, ap tet 2022 syllabus, ap dsc website, ap dsc full form, ap dsc 2020 age limit, ap dsc books, ap tet notification 2021 date, ap dsc books online, aptet 2022 notification, ap dsc qualification, ap dsc jobs, ap dsc age limit 2021, ap tet age limit 2021, ap tet 2022 notification, ap tet 2022, ap dsc 2022, ap dsc vacancies 2021, aptet2022.in, ap tet 2021 exam date, ap dsc 2022 notification, aptet telugu, apdsc telugu, ap tet maths, apdsc maths , apdsc new content , aptet new content, tet dsc best grammer, అలంకారాలు ts and ap tet and dsc best notes, సంధులు ts and ap tet and dsc best notes

TET DSC GRAMMAR Best Notes కర్తరీ వాక్యము – కర్మణీ వాక్యము

TET DSC GRAMMAR Best Notes కర్తరీ వాక్యము – కర్మణీ వాక్యము

TET DSC GRAMMAR Best Notes కర్తరీ వాక్యము - కర్మణీ వాక్యము

* కర్త ప్రధానంగా కలిగే వాక్యాలు కర్తరీ వాక్యాలు.

కర్తరీ వాక్యం : కర్త ప్రధానంగా ఉంటుంది.

1. రాముడు విభీషణుని రక్షించాడు.

2. రాముడు రాక్షసులను సంహరించాడు.

* అంటే కర్తరీ వాక్యంలో కర్తకు ప్రధమా విభక్తి వస్తుంది. కర్మకు ద్వితీయా విభక్తి వస్తుంది. కర్మణి వాక్యం : దీనిలో కర్మ ప్రధానంగా ఉంటుంది.

* కర్మణీ వాక్యంలో కర్తకు తృతీయా విభక్తి, కర్మకు ప్రధమా విభక్తి వస్తుంది. ఆ

* కర్మ ప్రధానంగా కలిగే వాక్యాలు కర్మణీ వాక్యాలు.

* కర్మణీ వాక్యంలో కర్మ ప్రధానంగా ఉంటుంది. చేసే పనిని తెలియజేసే పదం కర్మ అయితే, పనిని చేసేవాడు కర్త, కర్మణీ వాక్యంలో ‘బడు, బడి’ అనేవి క్రియను అనుసరించి ఉంటాయి. ప్రయోగం తెలుగులో లేదు. అది ఇతర భాషల నుండి వచ్చింది. ‘బడు, బడి’కి అసలు రూపం పడు, పడి అనునవి.

1. రామునిచే విభీషణుడు రక్షింపబడెను.

2. రామునిచే రాక్షులు సంహరింపబడిరి.

* మొదటి వాక్యంలో ఏకవచనం,

రెండవ వాక్యంలో బహువచనం ఉన్నందున

క్రియ మొదటి దాంట్లో ఏక వచనంగానూ, రెండవ వాక్యంలో బహువచనంగానూ ఉంది.

* పై రెండు వాక్యాలను కర్తరీ వాక్యంలోకి మార్చగా,

కొన్ని ఉదాహరణలు

1. రామకృష్ణారామ్లు ఆమోదముద్ర వేశారు. (కర్తరీ)

రామకృష్ణారావు గారిచే ఆమోదముద్ర వేయబడింది. (కర్మణీ వాక్యం)

2 దున్నేవానికి భూమినిచ్చే హక్కు తయారయ్యింది. (కర్తరీ)

దున్నేవానికి భూమినిచ్చే హక్కు తయారు చేయబడింది. (కర్మణీ)

3. బూర్గులవారు మంచి నిర్ణయాలు తీసుకున్నారు. (కర్తరీ)

బూర్గుల వారి చేత మంచి నిర్ణయాలు తీసుకోబడ్డాయి. (కర్మణీ)

4. రేఖా మాత్రంగా నా భావాలు ఇక్కడ పొందుపరిచారు. (కర్తరీ)

రేఖా మాత్రంగా నా భావాలు ఇక్కడ పొందుపరచబడ్డాయి. (కర్మణీ)

5, ఆయన కన్నుమూసిన విషయం పత్రికలో రాశారు. (కర్తరీ)

ఆయన కన్నుమూసిన విషయం పత్రికలో రాయబడింది. (కర్మణీ)

6.  పర్షియన్ ట్యూటర్‌గా ఆయన కొంతకాలం పనిచేశారు. (కర్తరీ)

పర్షియన్ ట్యూటర్ గా ఆయన కొంతకాలం పనిచేయబడ్డారు. (కర్మణీ)

7. వాల్మీకి రామాయణాన్ని రాశారు. (కర్తరీ)

రామాయణము వాల్మీకి చేత రాయబడింది(కర్మణీ)

8. వాల్మీకి రామాయణం రచించెను. ( కర్తరీ)

రామాయణం వాల్మీకిచే రచింపబడింది. (కర్మణీ)

9. శివాజీ రోషనారను తిరస్కరించెను.(కర్తరీ)

రోషనార శివాజీ చేత తిరస్కరించబడింది. (కర్మణీ)

TET DSC GRAMMAR Best Notes కర్తరీ వాక్యము – కర్మణీ వాక్యము

10.డీప్ ఫ్రిజ్ నుండి అప్పుడే బయటకు తెచ్చిన ఆహారం సేవిస్తాడు.(కర్తరీ)

డీప్ ఫ్రిజ్ నుండి అప్పుడే బయటకు తేబడిన ఆహారాన్ని సేవిస్తాడు. (కర్మణీ)

1 1.ఇవి రచించి ఇంచుమించు పదునైదు వర్షములు గడిచినవి.(కర్తరీ)

ఇవి రచింపబడి ఇంచుమించు పదునైదు వర్షములు గడచినవి. (కర్మణీ)

12 చాసో బొండు మల్లెలు రచించినాడు. (కర్తరీ

బొండు మల్లెలు చాసో చేత రచింపబడింది. (కర్మణీ)

TET DSC GRAMMAR Best Notes కర్తరీ వాక్యము – కర్మణీ వాక్యము

13.విప్లవ భావాలు నాలో వర్ధిల్లాయి. (కర్తరీ)

నాలో విప్లవ భావాలు వర్ధిల్లబడ్డాయి. (కర్మణీ)

14.ఆ పద్యం పూర్తి కాకముందే పై కప్పీలో ఇరుక్కున్న తీగను సవరించారు. (కర్తరీ)

ఆ పద్యం పూర్తి కాకముందే పై కప్పీలో ఇరుక్కున్న తీగ సవరించబడింది. (కర్మణీ)

15.చంద్రమతి పాత్రను స్థానం నరసింహారావు ధరించారు. (కర్తరీ)

చంద్రమతి పాత్రను స్థానం నరసింహారావు చే ధరించబడింది. (కర్మణీ)

16, రాముడు సీతను పెండ్లాడాడు. (కర్తరీ)

సీత రామునిచే పెండ్లాడబడింది. (కర్మణీ)

TET DSC GRAMMAR Best Notes కర్తరీ వాక్యము – కర్మణీ వాక్యము

17.అని నవీన పద్ధతుల పై నిర్మించిన అత్యంత నవీన పరికరాలతో అమర్చిన ఆదర్శ గృహమది. (కర్తరీ)

అతి నవీన పద్ధతులపై నిర్మించి, అత్యంత పరికరాలతో అమర్చబడిన ఆదర్శ గృహమది. (కర్మణీ)

18.బాలు ఇసుకతో ఇల్లు కట్టాడు (కర్తరీ),

బాలుచే ఇసుకతో ఇల్లు కట్టబడింది. (కర్మణీ)

19.ఆళ్వారు స్వామి “చిన్నప్పుడే” అనే కథను రాశాడు. (కర్తరీ)

చిన్నప్పుడే అనే కథ ఆళ్వారు స్వామిచే వ్రాయబడింది. (కర్మణీ)

For more

My Class Notes

TET DSC GRAMMAR Best Notes కర్తరీ వాక్యము – కర్మణీ వాక్యము

 TET DSC సంధులు – TET and DSC 2022 | AP TET adn TS DSC

AP 5TH CLASS TELUGU 2021 10th Lesson మంచి బహుమతి

అలంకారాలు Usefull for TS AND AP Best Notes

TS TELUGU 6TH CLASS 2021 1st lesson అభినందన

TET DSC GRAMMAR : ప్రత్యక్ష కధనం – పరోక్ష కధనం

My Vijetha

Telugu e Tutor

 

error: Content is protected !!